II SA/Ka 3711/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.),, Protokolant Referent Agnieszka Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) umorzył postępowanie w sprawie wniosku J. K. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, złożonego po dniu [...] r. W uzasadnieniu decyzji podał, że stosownie do obowiązujących przepisów prawa wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego winien być złożony do [...]r. Tak wyznaczony termin ustawowy nie może być przez organ administracji przedłużany. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Skarżący listem z dnia [...] r. zwrócił się z "odwołaniem" do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. W piśmie tym skarżący wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazał, że są znane mu osoby, które później niż on sam złożyły wnioski o przyznanie świadczenia i takie świadczenie otrzymały. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) odmówił zmiany decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ administracji podał, że wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] r. nie zasługuje na uwzględnienie, a jako powód podał, że wniosek o świadczenie pieniężne skarżący złożył w dniu [...]r. a ustawowy termin minął w dniu 31 grudnia 1999r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył skarżący, który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że wcześniej nie wiedział o możliwości złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego i z tego powodu tak późno stosowny wniosek złożył, jednocześnie zwrócił się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia tj. wskazał na przekroczenie ustawowego terminu do złożenia wniosku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanych decyzji i podniosła, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. nie miał żadnych przeszkód prawnych by w przypadku skarżącego zastosować art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z tego powodu skarżący uznaje zaskarżoną decyzję za sprzeczną z art. 6 – 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych przyczyn niż te, które podniósł skarżący. Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. nie miał żadnych prawnych możliwości by w stanie prawnym obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji zastosować art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego w celu zmiany podjętej przez siebie decyzji. Tym samym podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia postanowień art. 6 – 9 wyżej wymienionego kodeksu nie znajduje uzasadnienia. Podstawą prawną decyzji wydanych na rzecz skarżącego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. był art. 4 ust. 5 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), który stanowił że wnioski o przyznanie świadczenia pieniężnego składa się do Kierownika Urzędu w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (OTK-A z 2003 r. nr 6, poz. 55), w konsekwencji czego z dniem czerwca 2003 r. przepis ten utracił moc. Utrata mocy nastąpiła wprawdzie po wydaniu zaskarżonej decyzji ale rozpoznając skargę sąd administracyjny powinien uwzględnić tak zmieniony stan prawny. Z art. 190 Konstytucji wynika że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję administracyjną stanowi podstawę do uchylenia decyzji Stosownie do postanowień art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodowa lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję administracyjną uchyla ją w całości jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro podstawą prawną decyzji organu administracji był przepis ustawy, który następnie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją, to tym samym dla adresata takiej decyzji administracyjnej otwiera się możliwość uruchomienia postępowania nadzwyczajnego w formie wznowienia postępowania. Równocześnie wystąpiła przesłanka uzasadniająca uwzględnienie skargi wniesionej przez J. K. Stwierdzenie naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji administracyjnej, prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego tak wadliwie wydanej decyzji. Sąd administracyjny nie posiada kompetencji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej czy też zmiany podjętej przez organ decyzji, zatem w ramach niniejszego postępowania nie było możliwe przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia pieniężnego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracyjny winien zatem wyjaśnić, czy skarżący spełnia prawem przewidziane wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia pieniężnego, a następnie podjąć rozstrzygnięcie, stosownie do poczynionych ustaleń. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzę, jednocześnie po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, że uchylona decyzja nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się wyroku. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 2002) Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ skarżący pomimo stosownego pouczenia o skutkach nie zgłoszenia wniosku, takiego wniosku nie złożył.