II SA/Ka 3714/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elwira Karasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o pozwolenie na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego [...] zł ([...]złotych), 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy B., działając na podstawie art.28, art.33 ust.1, art.34 ust.4 i art.36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm.), wydał J. i G. R. pozwolenie na budowę (rozbudowę) istniejącego budynku mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...]. Odwołanie od tej decyzji złożyła Z. D. domagając się jej uchylenia oraz cofnięcia inwestorom pozwolenia na budowę. Uzasadniając swoje stanowisko odwołująca się podniosła, że organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. (sygn.akt [...]) nabyła udział w spadku po swoim ojcu A. R., a w skład tego spadku wchodzi gospodarstwo rolne, którego częścią jest przeznaczony do rozbudowy budynek. Ponadto złożony został wniosek o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w C. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej H. R.. Wniosek ten nie został do tej pory rozpoznany co sprawia, że odwołanie jest uzasadnione. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając tą decyzję wskazał, że na podstawie posiadanych przez organ informacji, opartych o znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia sądów powszechnych, Z. D. nie jest ani współwłaścicielką ani właścicielką działek, na których planowana jest inwestycja J. i G. R. Odwołująca się nie posiada zatem tytułu prawnego do tej nieruchomości, jak również nieruchomości sąsiednich, a zatem nie przysługuje jej przymiot strony w tym postępowaniu. Okoliczności te przesądzają, zdaniem organu o konieczności umorzenia postępowania odwoławczego. W skardze do Sądu Z. D. podniosła, że nie zostały jeszcze zakończone postępowania toczące się przed sądami powszechnymi zmierzające do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, a zatem zarówno decyzja organu I jak i II instancji były w tym przypadku przedwczesne. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie powołując się co do zasady na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując dodatkowo, że jego stanowisko znajduje poparcie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn odmiennych od podniesionych przez skarżącą. Na początku zauważyć przyjdzie, że skargę wniesiono w dniu [...] a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.). Na mocy art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej p.s.a.). Na mocy art.28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W toku postępowania administracyjnego organy powinny z urzędu badać, czy określony podmiot ma przymiot strony wynikający z jego interesu prawnego. Wskazać przy tym należy, że o tym, czy dana osoba ma interes prawny czy też nie decydują przede wszystkim przepisy prawa materialnego, w których interes ten winien mieć oparcie. Pogląd taki jest zresztą przyjęty zarówno w literaturze (por. M.Jaśkowska, A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2000 r. str.237 i nast., B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2003 r. str.213 i nast.) jak i w orzecznictwie. W postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę stronami jest krąg podmiotów, które posiadają tytuł prawny zarówno do nieruchomości, na której ma zostać zrealizowana planowana inwestycja, jak i do nieruchomości sąsiednich, na które inwestycja ta może oddziaływać. O ile zatem w toczącym się postępowaniu administracyjnym odwołanie od decyzji organu I instancji wniesie osoba nieposiadająca interesu prawnego rozumianego we wskazany wcześniej sposób, wówczas organ odwoławczy winien, na podstawie art.138 § 1 pkt 3 umorzyć postępowanie odwoławcze. Jednakże, aby takie rozstrzygnięcie mogło zapaść niezbędnym jest niepozostawiające wątpliwości ustalenie, że dana osoba nie ma interesu prawnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98 – ONSA nr 4/99). W świetle treści art.34 ust.4 pkt 1 i 2 obowiązującego w dacie wydania decyzji organu I instancji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm.), pozwolenie na budowę mogło zostać wydane wyłącznie temu, kto: złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym oraz wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości następuje zaś przede wszystkim poprzez przedłożenie aktualnego wyciągu z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, z którego wynika, kto jest jej właścicielem. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej KW Nr[...] prowadzonej m.in. dla działki [...] wynika, że jej właścicielami są J. R. i G. R., każde w 1/2 części. Nieruchomość ta nie jest obciążona innymi prawami rzeczowymi ustanowionymi na rzecz osób trzecich. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika natomiast aby miała jakikolwiek tytuł prawny do tej nieruchomości. W aktach sprawy brak jest jednakże odpisu księgi wieczystej obejmującej działkę [...], która również wchodziła w skład gospodarstwa rolnego pozostałego po zmarłym A. R. odziedziczonego m.in. przez Z. D. (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sygn. akt [...]), a która objęta jest wnioskiem o pozwolenie na budowę. Skoro zatem wniosek o pozwolenie na budowę dotyczy nieruchomości składającej się z dwóch działek tj. [...] i [...], a w aktach sprawy znajduje się odpis księgi wieczystej urządzonej dla jednej z nich – niezbędnym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do drugiej działki ([...]), mającego na celu ustalenie kto jest jej właścicielem i czy w odniesieniu do tej nieruchomości skarżąca również nie posiada żadnego tytułu prawnego. Sąd zwraca ponadto uwagę, że przywołane przez organ II instancji, w zaskarżonej decyzji, orzeczenia sądów powszechnych tylko w części znalazły się w aktach sprawy. Sąd nie miał zatem możliwości oceny powołanego przez organ materiału dowodowego, a co za tym idzie weryfikacji prawidłowości podjętej decyzji. Przywołane wyżej okoliczności sprawiły, że należało orzec jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 ust.1 lit.b p.s.a. w związku z art.152 p.s.a. oraz art.200 p.s.a.