II SA/Ka 391/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska NSA Ewa Krawczyk Protokolant stażysta Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego o prawo własności uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. We wniosku z dnia [...] r. skierowanym do Przewodniczącego Zarządu Miasta R. A. i E. małżonkowie P. domagali się wydania orzeczenia o nieodpłatnym nabyciu własności działki położonej w R. przy ul. [...] oznaczonej nr ewidencyjnym [...] karta mapy 4, obręb Ostróg o pow. 225 m2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Wydziału V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R., a to zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 ze zm. – zwanej dalej ustawą o nabywaniu prawa własności nieruchomości). Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. nr [...], z powołaniem się na treść art. 1 ust. 1 i 2 w/w ustawy oraz art. 104 kpa, odmówił jego uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że objęta wnioskiem działka została oddana w użytkowanie wieczyste A. i E. małżonkom P. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...]r. zawartym na podstawie ostatecznej decyzji Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...]r. nr [...]. Decyzja ta o oddaniu małżonkom P. przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste, została wydana przy tym na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 1983 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm. – zwanej dalej ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Zdaniem organu orzekającego wobec takiej podstawy nabycia wieczystego użytkowania nieruchomości wnioskodawcy nie spełniają ustawowego wymogu określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu prawa własności do ubiegania się o nieodpłatne nabycie prawa własności objętej postępowaniem działki. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy prawo do takiego nabycia przysługuje jedynie w stosunku do nieruchomości, które znajdują się na obszarach Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska, mających charakter rolny lub zabudowanych na cele mieszkaniowe i które zostały jednocześnie wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340 ze zm. – zwanego dalej dekretem z dnia 6 czerwca 1951 r.). Do takich nieruchomości tj. nadanych w trybie osadnictwa rolnego działka małżonków Pranica nie może być zaliczona. W odwołaniu od tej decyzji A. i E. małżonkowie P. zarzucili, iż organ orzekający dokonał błędnej bo zawężającej wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne lub stanowiących nieruchomości rolne o ile nieruchomości te są położone na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 czerwca 1951 r., które to warunki zostały w odniesieniu do ich nieruchomości spełnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało orzeczenie organu I instancji w mocy z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust. 1 ustawy w nabywaniu prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiło zbieżną ze stanowiskiem organu I instancji wykładnię treści art. 8 ust. 1, stanowiącej materialnoprawną podstawę obu decyzji w/w ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze do sądu oraz w odpowiedzi na skargę powtórzono w ogólnym zarysie argumentację prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. Skarżący A. i E. małżonkowie P. dodatkowo powołali się na poparcie ich stanowiska na stenogram z posiedzenia Sejmu RP na którym ustawa o nabywaniu prawa własności nieruchomości została uchwalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji zapadły zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przez niewłaściwą jego wykładnię. Organy obu instancji z brzmienia tego przepisu obowiązującego w dacie ich orzekania wywiodły, iż jednym z warunków koniecznych do nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych jest wcześniejsze jej oddanie w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu (...). Zaprezentowany pogląd, w ocenie Sądu, nie może zyskać aprobaty bowiem w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, brak jest jakichkolwiek wzmianek, iż zawarte w nim regulacje stanowią podstawę do korzystania z nieruchomości w ramach użytkowania wieczystego. Wręcz przeciwnie osoby spełniające wymogi w nim określone stały się z mocy prawa właścicielami nieruchomości (art. 2 ust. 1). Zauważyć też trzeba, że w analizowanym przepisie ustawodawca po wskazaniu osób fizycznych, które w określonych datach były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości stwierdził, że chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, a następnie doprecyzował, iż są nimi obszary wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie (...). Reasumując, zdaniem Sądu powołany w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, odnosi się do miejsca położenia nieruchomości – obszar Ziem Odzyskanych – a nie jak to przyjęły organy obu instancji do podstawy prawnej objęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste, która z punktu widzenia analizowanego przepisu nie ma znaczenia w sprawie. Błędne jest też powołanie się w odpowiedzi na skargę na wyrok NSA z dnia 14.12.1998 r., który z uwagi na datę jego wydania nie mógł i nie odnosił się do uregulowań ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości. W trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji podejmie rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zaprezentowanej przez Sąd wykładni spornego przepisu, a nadto weźmie pod uwagę treść art. 15 i art. 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. nr 64, poz. 592), nowelizującej ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z [...]r. i orzekł, że zaskarżana decyzja nie podlega wykonaniu. SW