II SA/Ka 402/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant Mariola Grąziowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów opinii sanitarnej oddala skargę. Dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. działając na wniosek E. C. pozytywnie zaopiniował zgłoszony przez nią obiekt, tj. Gabinet [...] mający wejść w skład Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - pod warunkiem spełnienia określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 września 1992 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 74, poz. 366 z późn. zm.) wymagań i sporządzenia na tej podstawie programu dostosowawczego. Za wydanie opinii organ sanitarny wystawił w dniu [...] 2001 r. rachunek nr [...] i pobrał opłatę w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] 2001 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował E. C., że odstępuje od wystawionej dnia [...] r. opinii sanitarnej o nr [...] albowiem zgłoszony do badania pod względem sanitarnym Gabinet [...] dopuszczony został do wykonywania zabiegów jako indywidualna praktyka lekarska, a nie jako Zakład Opieki Zdrowotnej, nie mógł zatem podlegać przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 września 1992 r. wymogom oraz korzystać z programu dostosowawczego, o którym mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 1999 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 94, poz. 1098). W związku z powyższym decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny uchylił wystawiony na rzecz Gabinetu [...] E. C. rachunek z dnia [...] 2001 r. nr [...] jako obciążenie niezasadne. Natomiast dnia [...] r. wydał nową, negatywną opinię o nr [...]. Od decyzji z dnia [...] r. nr [...] E. C. wniosła odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., w którym zarzucając organowi sanitarnemu pierwszej instancji przewlekłe i biurokratyczne działanie domagała się usunięcia stanu niezgodnego z prawem, przywrócenia poprzedniej opinii i wyciągnięcia konsekwencji wobec niekompetencji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że sporny rachunek z dnia [...] 2001 r. nr [...] podlegał uchyleniu ponieważ opinia, której dotyczył z dnia [...] r. nr [...] była błędna i została zmieniona. Naruszała bowiem przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 1999 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 1098) zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 września 1992 r. w sprawie wymagań jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 74, poz. 366). Zasadne było więc jej anulowanie nową opinią sanitarną z dnia [...] r. nr [...]. Nie zgadzając się z powyższym stanem rzeczy E. C. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, w treści której wskazała, że choć zaskarżona decyzja była dla niej korzystna to jednak jej uchylenie spowodowało zmianę opinii, a ta nie była już dla niej pozytywna. Naraziła ją bowiem na poważne konsekwencje prawne i finansowe oraz spowodowała wydanie negatywnej dla niej decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] oraz Wojewody [...] z dnia [...] r., które jak podniosła, "gdyby nie nagle zmieniona opinia Inspektora Sanitarnego w R., z pewnością zakończyłyby się dla niej korzystnie". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. powtarzając w całości prezentowane uprzednio w zaskarżonej decyzji argumenty wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wyjaśnił, iż brak było podstaw do zmiany zajętego stanowiska albowiem oznaczałoby to działanie na niekorzyść strony skarżącej, która pomimo zapłacenia spornej kwoty nie dysponowałaby już pozytywną dla niej opinią sanitarną, która uległa zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na wskazaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w dniu 5 marca 2002 r. pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Należy jednak zauważyć, że powyższa ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004 r. zniesione zostały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, w myśli art. 85 ustawy, utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego - wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego powstał zatem, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest sądem administracyjnym właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Mając na uwadze powyższe zmiany legislacyjne ustawodawca w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidział, że w przypadku spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają one rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 tej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, iż decyzja ta odpowiada prawu. Zasady pobierania opłat za badania i czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej uregulowane zostały w ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 36 ust. 5 tej ustawy niezależnie od opłat z tytułu bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobieranych według zasad i w wysokości, o których mowa w ust. 1-4, stacje sanitarno-epidemiologiczne mogą w ramach prowadzonych środków specjalnych wykonywać w zakresie badań, pomiarów i innych czynności nie wynikających z ustawowego nadzoru odpłatne usługi na zasadzie zlecenia za umownie ustaloną zapłatą. Zapłata taka pobierana jest na podstawie wystawionego przez organ sanitarny – w formie decyzji – rachunku, który stanowi pisemny dokument wykonania usługi, tj. przeprowadzenia zleconych badań i czynności, których wyniki podlegają stosownej ocenie pod względem sanitarnym. Ocena ta jako efekt końcowy zawartej umowy o świadczenie usług, od której wystawienia pobierana jest opłata ma zatem kluczowe znaczenie. Dopóki bowiem nie zostanie ona sporządzona dopóty nie można mówić, że doszło do wykonania umowy. W konsekwencji powyższego nie można również dochodzić umówionej zapłaty. Ta bowiem pobierana jest wyłącznie za wystawioną opinię i jest z nią ściśle związana. Stanowi niejako jej konsekwencję. Jakakolwiek zatem zmiana dokonanej przez organ sanitarny oceny powoduje, że nałożona na jej podstawie opłata traci rację bytu i podlega zwrotowi. Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że działanie organów sanitarnych obu instancji polegające na anulowaniu wystawionego dnia [...] 2001 r. rachunku nr [...] na kwotę [...] zł było prawidłowe. Skoro bowiem pismem z dnia [...] 2001 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. poinformował stronę skarżącą, że wydana przez niego opinia jest błędna i podlega skorygowaniu nową opinią - brak było podstaw do pobrania spornej kwoty [...] zł. Ta bowiem była ściśle związana z opinią z dnia [...] r. nr [...]. Jeśli zatem Powiatowy Inspektor Sanitarny odstąpił od powyższej to tym samym obciążenie sporną kwotą było niezasadne i podlegało zwrotowi. Nie można było natomiast zgodzić się z poglądem strony skarżącej jakoby uchylenie spornego rachunku spowodowało negatywne dla niej konsekwencje, tj. przyczyniło się do zmiany wydanej przez organ sanitarny opinii. Jak bowiem wskazano wyżej rachunek oraz pobrana na jego podstawie opłata jest pochodną wydanej opinii. Nie może on zatem - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - w żaden sposób wpływać na jej zmianę. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.