II SA/Ka 402/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska(spr.) Protokolant ref. staż. Daniel Dudys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. J.C. w dniu [...] zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., jako osoba bezrobotna z prawem do pobierania świadczenia przedemerytalnego. Świadczenie to pobierał od dnia [...] na podstawie decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] nr [...]. W sprawie tej, w dniu [...], ten sam Kierownik postanowieniem wznowił postępowanie i wydał decyzję nr [...], w której uchylił J.C. decyzję z dnia [...] nr [...] o przyznaniu mu prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem [...] i odmówił mu przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem [...] oraz zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od dnia [...] do [...] w kwocie [...] – zł. w terminie 14 – tu dni od dnia otrzymania decyzji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 6 pkt 6 lit. b i c, art. 37k ust. 1, art. 37n ust. 1 i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz.56 z późn. zm.) oraz art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji, opierając się na zebranych w sprawie dokumentach ustalił, że J. C. w dniu [...] złożył wniosek o zawieszenie przyznanego mu świadczenia przedemerytalnego z dniem [...] z powodu podjęcia działalności gospodarczej. Z przedłożonego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynikało jednak, iż J.C. posiada ten wpis już od dnia [...] i ta nowa okoliczność była powodem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w K. ustalił, iż J.C. na dzień rejestracji, tj. [...], nie spełniał wymogów do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, wynikających z art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bowiem nie miał statusu osoby bezrobotnej. W oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazał, iż osobą bezrobotną nie może być taka osoba, która podjęła pozarolniczą działalność od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej do dnia wyrejestrowania tej działalności. Natomiast z przedłożonych przez J. C. decyzji (wypisów) z ewidencji działalności gospodarczej nie wynika, aby wyrejestrował on działalność gospodarczą rozpoczętą wraz z żoną w dniu [...]. Od powyższej decyzji J. C. wniósł odwołanie, w którym wyraził niezadowolenie z jej treści i zażądał jej uchylenia. Wojewoda Ś., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37k ust. 1, art. 37n ust. 1 i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz poparł opisane powyżej ustalenia i wnioski. Podniósł również, iż z powodu jednoznacznej treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bezrobotny, który dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i nie powiadomił o tym fakcie, zobowiązany jest wykazać nie tylko, iż działalności tej nie podjął w dacie wskazanej we wpisie, ale przede wszystkim, iż działalności gospodarczej nie podjął do dnia jej wyrejestrowania. Oznacza to obowiązek wykazania przez osobę, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, iż nie podjęła tej działalności i ją wykreśliła. Argumentował, że na podstawie art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustalenie uprawnień odwołującego się do przyznania świadczenia przedemerytalnego może nastąpić wyłącznie z datą rejestracji, a w tym dniu J. C. nie spełniał warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, gdyż podjął pozarolniczą działalność gospodarczą, której nie wyrejestrował. Działalność ta została nawet poszerzona przez J.C. w dniu [...]. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu istniała podstawa do orzeczenia zwrotu pobranych przez J.C. nienależnych świadczeń przedemerytalnych, ponieważ o przysługujących mu prawach i obowiązkach był on pouczony w dniu rejestracji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wystąpił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Zarzucił jej naruszenie art. 75 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie jego oświadczenia, iż nie prowadził on działalności gospodarczej na własne imię i ryzyko, ale był "dopisany" do współmałżonki, która prowadziła działalność tylko do [...], a potem ją zawiesiła. Podniósł, iż w momencie ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nie miał świadomości, że jego nazwisko jest w ewidencji podmiotów gospodarczych, a z chwilą rejestracji własnej działalności, czyli dopiero w dniu [...] dowiedział się, że ją tylko wznawia, a nie rozpoczyna na nowo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie i zaznaczył, iż oświadczenie skarżącego w sprawie podjęcia pozarolniczej działalności od dnia [...] zostało przyjęte, jako dowód w sprawie, a zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż działalność tą skarżący prowadził od dnia [...]. Zaznaczył także, że w momencie rejestrowania działalności przez skarżącego mogła ona nastąpić wyłącznie na podstawie wniosku podpisanego przez osobę ubiegającą się o wpis. Tym samym skarżący nie mógł być, bez swej zgody, włączony do ewidencji działalności gospodarczej, czyli jak twierdzi z "urzędu" dopisany do działalności gospodarczej żony. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. skarżący zaznaczył, iż działalność gospodarcza wspólnie na niego i żonę była zarejestrowana w [...], ale była ona prowadzona jedynie przez żonę. Natomiast w dniu [...] skarżący dokonał zmiany zgłoszenia we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i o tej pory we wpisie, jako przedsiębiorca jest wpisany tylko on sam. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), to jednak podlegała rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art.1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, bowiem osoba rejestrująca się po dacie 1 stycznia 2002 r., tak jak ma to miejsce w przypadku skarżącego, zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz.56 z późn. zm. ma prawo do świadczenia przedemerytalnego, jeżeli spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Sytuację skarżącego należało zatem ocenić na gruncie przepisów obowiązujących na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., czyli w dniu [...]. W oparciu o ówczesne brzmienie art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługiwało osobie spełniającej określone w ustawie warunki, która uzyskała status bezrobotnego i prawo do zasiłku. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest więc wyłącznie interpretacja treści przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz.56 z późn. zm.), obowiązującego w dniu rejestracji skarżącego. Przepis ten stanowi, iż bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, która nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie (z zastrzeżeniem lit. g – dotyczącym osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie), nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Od wejścia w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., tak sformułowanego zapisu tego artykułu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu domniemanie faktyczne prowadzenia działalności gospodarczej wynikające z wpisu do ewidencji osób prowadzących tę działalność mogło zostać obalone jedynie poprzez wykazanie, iż osoba nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji, aż do dnia wyrejestrowania tej działalności. W dniu 16 grudnia 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w składzie 7 osobowym podjął uchwałę sygn. akt OPS 5/96, publ. ONSA 1997/2/47 , w której zawarty jest pogląd, iż "osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, chyba że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz. U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211 z późn. zm.)". W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu rejestracji w urzędzie pracy był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej, jak również, że działalność ta została faktycznie podjęta w dniu [...] i nie została wykreślona z ewidencji. Jednocześnie w dniu rejestracji skarżący został zapoznany z obowiązującymi przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz złożył oświadczenie o treści: "nie prowadzę pozarolniczej działalności gospodarczej i nie zawiesiłem prowadzenia tej działalności oraz nie posiadam wpisu do ewidencji działalności gospodarczej" - pkt 9 oświadczenia nr II stanowiącego załącznik do "Informacji dla osób rejestrujących się". Tym samym miał pełną świadomość konieczności składania oświadczeń urzędowi pracy w zakresie okoliczności niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie. Z wcześniejszych wywodów prawnych wynika, iż obalenie domniemania faktycznego wynikającego z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie rozpoczęcia tej działalności spoczywa na osobie zainteresowanej obaleniem tego domniemania, a nadto zgodnie z treścią art.2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, możliwość obalenia tego domniemania jest ściśle uzależniona od wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Słuszne jest zatem stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż skarżący, poprzez sam fakt wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...] i jej rozpoczęcia z dniem [...] wobec braku wykreślenia jej z ewidencji stracił możliwość obalenia domniemania faktycznego posiadania statusu podmiotu gospodarczego w okresie pobierania świadczenia przedemerytalnego. Należy zauważyć, iż skarżący miał pełną możliwość kształtowania treści zapisu w ewidencji działalności gospodarczej, bowiem jako wnioskodawca treści wpisu mógł sprecyzować datę rozpoczęcia i zakończenia działalności gospodarczej, stosownie do posiadanych przez siebie potrzeb. Rozwiązanie przyjęte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zostało zsynchronizowane z unormowaniami zawartymi w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), która wyraźnie rozróżniała zgłoszenie działalności gospodarczej do ewidencji i wpis do ewidencji od faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej (art. 16 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy). Jednakże, jak stanowi jej art. 18 osoba, która uzyskała wpis do ewidencji, może zmieniać dane zawarte w zgłoszeniu, a więc także wskazaną przez siebie datę rozpoczęcia działalności gospodarczej, jak i jej zakończenia. Skarżący zatem, od dnia dokonania wpisu od ewidencji działalności gospodarczej, stał się podmiotem gospodarczym, a w konsekwencji przyjął na siebie ryzyko wynikające z tego wpisu również w aspekcie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, okoliczności sprawy i wskazanych powyżej przepisów prawa, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, uznać należy, że podjęte w sprawach rozstrzygnięcia są prawidłowe, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają uregulowaniom prawnym obowiązującym w datach ich wydania, a w dacie rejestracji skarżący nie wyczerpał przesłanek warunkujących nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co prawda organy administracji w jednej decyzji połączyły dwa tryby postępowania, a mianowicie wznowieniowy, dotyczący statusu bezrobotnego i świadczenia przedemerytalnego oraz zwyczajny, dotyczący zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jednakże nie daje to przesłanek do wyeliminowania ich z obrotu prawnego, bowiem w podstawie prawnej wskazane zostały przepisy odnoszące się do obu tych przedmiotów, które ponadto zostały objęte odrębnymi rozstrzygnięciami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w sentencji.