II SA/Ka 416/02

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 416 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków Protokolant: referent Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 416 / 02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. /, §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. / stwierdził, że u p. K. G. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Medycyny Pracy Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...]. nie rozpoznała u pracownika choroby zawodowej. Następnie pracownik został przebadany w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej w W.. Ta placówka diagnostyczna w orzeczeniu z dnia [...] r. również nie stwierdziła podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. G. pracował w latach 1961- 1996 w "A" S.A. - Zakładzie [...] w likwidacji w K. jako: [...], [...],[...],[...]. Uznał, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, z uwagi na treść orzeczeń lekarskich, że nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. K. G.. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W jego ocenie pogarszający się stan jego słuchu był następstwem wykonywanej przez niego pracy. Domagał się ponownego przeanalizowania całego zgromadzonego w sprawie materiału. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. G. w latach 1961 - 1996 w "A" S.A. - Zakładzie [...] w likwidacji w K. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej stwierdził, iż pracownik był badany w Poradni Medycyny Pracy Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu. Następnie pracownik został skierowany do Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. . Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. także nie stwierdziła u p. G. choroby zawodowej narządu słuchu. Zdaniem placówki diagnostycznej II stopnia obustronne obniżenie ostrości słuchu nie powodowało upośledzenia sprawności narządu słuchu nie dawało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż z lekarskiego punktu widzenia obniżenie ostrości słuchu ujawnione u p. G. nie odpowiadało pojęciu choroby, a było tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. K. G. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi inspekcji sanitarnej brak spójności w jego końcowych wnioskach. Stwierdzone obniżenie ostrości słuchu nie odpowiadało pojęciu choroby i było tylko odchyleniem od normy nie skutkującym zaburzeniami funkcji narządu słuchu. Taki stan byłyby przeszkodą utrudniającą lub uniemożliwiającą wykonywanie pracy, lecz w życiu codziennym, poza praca taką przeszkodą by nie był. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Rozpoznany objaw zwany niedosłuchem audiometrycznym nie wywoływał zaburzeń rozumienia mowy potocznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 /, ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 /. W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa i w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydawania decyzji. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że u skarżącego ubytek słuchu wynosił, bez określenia jego rodzaju, w uchu prawym [...]dB, w uchu lewym [...] dB. Stwierdziła również, że pracownik pracował w narażeniu na hałas "rzędu 74,6 dB". W orzeczeni nie wyjaśniono, czy przeszkodą do rozpoznania choroby był brak narażenia pracownika na hałas, czy też stopień ubytku słuchu. A jeśli ta druga przesłanka, to placówka diagnostyczna do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium stopnia ubytku słuchu. Natomiast Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W. w swoim orzeczeniu z dnia [...] r. uznało, że odbiorczy ubytek słuchu w uchu prawym [...] dB, w uchu lewym [...] dB nie powodował skutków społecznych i zdrowotnych, upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniającego rozpoznanie choroby zawodowej. Dopiero obniżenie ostrości słuchu powyżej 30 dB odpowiadało pojęciu choroby. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u p. G. schorzeniem w postaci ubytku słuchu i stwierdzonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy przy jednoczesnym wykluczeniu choroby zawodowej. Powołanie się jedynie na budzące wątpliwości orzeczenia placówek diagnostycznych, wprowadzające kryterium "stopnia obniżenia ostrości słuchu" nie będące ustawowym elementem definicji choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu wywołanej działaniem hałasu, bez wyjaśnienia wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie domniemania związku przyczynowego. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 cytowanej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 / publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. / wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.