II SA/Ka 417/03

WyrokWSA w Gliwicach2004-12-07

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Wiesław Morys, Teresa Kurcyusz-Furmanik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która nabyła je wyłącznie z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie utrwalania władzy ludowej, jest zgodne z prawem, jeśli nie brała ona udziału w walkach z grupami Wehrwolfu lub UPA?
Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, jeśli osoba nabyła je wyłącznie z tytułu "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów nieujętych w ustawie o kombatantach. Samo pozostawanie w gotowości bojowej nie jest wystarczające do uzyskania uprawnień kombatanckich, które wymagają aktywnego uczestnictwa w walkach z grupami Wehrwolfu lub UPA. Organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego ani formalnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu A. D. uprawnień kombatanckich, które nabył z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie utrwalania władzy ludowej. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszego postanowienia o uchybieniu terminu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ ponownie utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu uprawnień. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i formalnego, w tym przyjęcie odpowiedzialności zbiorowej i niewyjaśnienie istotnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie NSA Wiesław Morys WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. spawy ze skargi A. D. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawił uprawnień kombatanckich A. D. W uzasadnieniu podał, że A. D. uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, to jest służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od [...] do [...] z tytułu udziału w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem, a po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy osoby, które nabyły uprawnienia kombatanckie z tego tytułu tracą je. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył skarżący, który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że do wojska powołany został [...] a jego kompania trzykrotnie brała udział w walkach z partyzantami. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] , wydanym na podstawie art.134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ ten wskazał, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 2307/00 uchylił powyższe postanowienie, a w uzasadnieniu zobowiązał organ administracji do wyjaśnienia wszystkich okoliczności doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji. W następstwie przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwypukleniem, że skarżący w okresie służby w KBW nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA lub gupami Wehrwolfu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniósł o stwierdzenie jej nieważności lub o jej uchylenie. Zarzucił organowi administracji naruszenie prawa polegające na przyjęciu wobec skarżącego odpowiedzialności zbiorowej za działania [...] pułku KBW, poprzez przyjęcie, że skarżący osobiście uczestniczył w walkach z polskim podziemiem po zakończeniu II wojny światowej. Jak również zarzucił nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności tego czy [...] pułk KBW pozostawał w gotowości bojowej do walki z grupami Wehrwolfu. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że jako poborowy nie miał wpływu na to w jakiej formacji odbywał służbę wojskową. Skarżący zaakcentował, że jego pułk pozostawał w gotowości do walki z grupami Wehrwolfu. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zdaniem Sądu skarżący bezzasadnie zaskarżył decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., ponieważ organ ten nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie dowodowe przeprowadzone przez ten organ nie może wzbudzać zastrzeżeń, ponieważ podjęcie decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. W szczególności Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. uzyskał dokument z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] potwierdzający, iż [...] pułk KBW w latach 1949 – 1952 brał udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami Armią Krajową, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz bandami o charakterze rabunkowym. Z dokumentu nie wynika by skarżący brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, jednakże potwierdza on, że jednostka ta nie uczestniczyła w walkach z grupami Wehrwolfu. Wbrew twierdzeniom skarżącego zamieszczonym w skardze, organ administracji nie zarzuca skarżącemu udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem, a jedynie stwierdza, że brak jest dokumentów potwierdzających udział skarżącego w walkach z grupami Wehrwolfu. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący w sposób pośredni w swojej skardze także potwierdza ten fakt, gdyż w motywach skargi akcentuje, iż jego jednostka pozostawała w gotowości do walki z grupami Wehrwolfu, natomiast nie uczestniczyła w takich walkach, jak również sam w nich nie brał udziału. Stosownie natomiast do postanowień art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Zatem pozostawanie w gotowości bojowej nie daje podstaw do uzyskania uprawnień kombatanckich, gdyż w myśl przytoczonego przepisu uprawnienia takie daje jedynie aktywne uczestniczenie w walkach z grupami Wehrwolfu. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego by organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Stosownie bowiem do postanowień art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz art. 4 ustawy. Skoro skarżący nabył uprawnienia kombatanckie jako uczestnik walk o utrwalanie władzy ludowej ( zob. zaświadczenie z dnia [...] karta akt nr[...]) i w jego przypadku nie występuje żaden inny tytuł uprawniający do nabycia uprawnień kombatanckich, to tym samym wystąpiły przesłanki przewidziane powyżej wskazanym przepisem do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Przedstawione powyżej ustalenia pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w ramach kontrolowanego postępowania nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i formalnego. Sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) należało orzec jak w sentencji. su.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło