II SA/Ka 427/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Henryk Wach (spr.) Sędziowie NSA Anna Apollo WSA Małgorzata Jużków Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł, że u Z. B. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie, że warunki pracy miały wpływ na powstanie choroby. Z.B. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., gdzie stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo rozpoznanego obustronnego ubytku słuchu. Również placówka diagnostyczna drugiego stopnia - Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznała choroby zawodowej, a to ze względu na ustanie narażenia na hałas w 1976 r. Organ I instancji stwierdził dalej, że Z. B. pracując w latach 1957-1976 w KWK A w C., jako sztygar oddziału wydobywczego i nadsztygar górniczy pod ziemią, był narażony na hałas o natężeniu 82-98 dB. Na końcu wyjaśnił, że wobec nie rozpoznania choroby zawodowej przez dwie placówki diagnostyczne, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Od tej decyzji odwołał się Z. B., który w uzasadnieniu opisał przebieg swojej pracy zawodowej do 1976 r. akcentując, że był narażony na hałas ponadnormatywny. Wyraził przy tym pogląd, iż to, że zakończył pracę zawodową w 1981 r. nie jest przeszkodą do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Z. B. w latach 1957-1976 pracując w KWK A C. jako główny technik normowania, sztygar zmianowy i oddziałowy oraz nadsztygar górniczy pod ziemią, był narażony na hałas, który był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni wyjaśnił, że wykluczono istnienie choroby zawodowej narządu słuchu, chociaż rozpoznano u badanego obustronne przesunięcie progu słuchu, a to z powodu ustania narażenia na hałas w 1976 r. Na końcu, organ odwoławczy stwierdził, że nie uwzględnił odwołania, ponieważ placówki diagnostyczne nie rozpoznały u pracownika choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i zmianę decyzji. Następnie powołując się na regulacje prawne zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych wyraził pogląd, że zostały spełnione wszystkie warunki, aby stwierdzić u niego chorobę zawodową. Na końcu wyjaśnił, że w 1976 roku zmienił pracę ze względu na zły stan słuchu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga Z. B. zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż te, wskazane w jej uzasadnieniu. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organy administracji sanitarnej ustaliły, że skarżący pracując w latach 1957-1976 w KWK C. był narażony na hałas ponadnormatywny o poziomie 82-98 dB w czasie, kiedy przebywał pod ziemią podczas kontroli i nadzoru prac. Ponadto ustaliły, że brak rozpoznania choroby zawodowej u badanego przez placówki diagnostyczne i wykluczenie przez placówkę drugiego stopnia istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem obustronnym, a warunkami pracy - ze względu na ustanie narażenia w 1976 r. - to wystarczające podstawy, aby nie stwierdzić u pracownika choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Jednakże, tak nie było w tej sprawie. Organ odwoławczy w ogóle nie rozważył zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nie przeprowadził wszystkich dowodów niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Poprzestał jedynie na zaprezentowaniu orzeczeń lekarskich i ustaleń dokonanych przez prowadzących dochodzenie epidemiologiczne. Jednocześnie należy podkreślić, że zarzuty postawione organowi odwoławczemu w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. To, że skarżący stwierdził, iż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy administracji sanitarnej winny stwierdzić u niego chorobę zawodową, nie świadczy jeszcze o naruszeniu przez nie wskazanych przepisów prawa. Organy administracji sanitarnej bezkrytycznie odniosły się do ustaleń dokonanych podczas dochodzenia epidemiologicznego, lub w ogóle się do nich nie odniosły. I tak, nie odniosły się do stwierdzonego tam czasu narażenia na hałas ponadnormatywny przez pracownika dozoru, który według prowadzącego to dochodzenie, był narażony na jego działanie w czasie dniówki roboczej od 4 do 7 godzin. Pomimo tego, że brak było pomiarów w zakresie tego narażenia, przyjęto, iż hałas ponadnormatywny wynosił 82-98 dB. W ogóle nie ustalono przebiegu i warunków pracy pracownika od 1976 do 1981 r. Ponadto w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów dotyczących ewentualnego narażenia na hałas ponadnormatywny Z. B. w latach 1981 do 2001. Nie dokonanie tych ustaleń ma istotne znacznie dla ewentualnego wykluczenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym poziomem niedosłuchu pracownika, a jego warunkami pracy w latach 1957-1976. Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 75 k.p.a. To naruszenie przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu administracji sanitarnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z ogólnymi regułami zawartymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, następnie zaś tak zgromadzony materiał dowodowy należy poddać wszechstronnej ocenie. W szczególności należy ustalić przebieg pracy zawodowej skarżącego w latach 1976-1981, jak również ustalić, czy wykonywał on pracę zawodową w latach 1981 do czasu wszczęcia postępowania w sprawie choroby zawodowej. Jeśli zaś wykonywał, to w jakich warunkach - z uwzględnieniem narażenia na hałas ponadnormatywny. Po zebraniu tego materiału dowodowego, organ administracji sanitarnej zwróci się do właściwej placówki diagnostycznej o wydanie orzeczenia, które winno spełniać wymogi opinii biegłych. Winno zatem ono zawierać szczegółowe uzasadnienie wniosków, które wyprowadzono po przeprowadzeniu wszystkich badań diagnostycznych. Na końcu, organ administracji sanitarnej wyda decyzję, której uzasadnienie spełni wymogi art. 107 § 3 k.p.a.