II SA/Ka 437/02

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 437 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków Protokolant: Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 437 / 02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. /, §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. / orzekła o braku podstaw do rozpoznania u p. B. K. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że B. K. w trakcie pracy w "A" w J. był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Jednak dwie placówki diagnostyczne w orzeczeniach lekarskich nie rozpoznały u pracownika zawodowego tła schorzenia narządu słuchu z powodu zbyt małego ubytku słuchu. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu B. K. domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej, której jedyną przyczyną była 32 - letnia praca w górnictwie w warunkach narażających go na utratę słuchu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. odwołania nie uwzględnił i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uznał, że odwołujący się pracował w "B" S.A. - "C" ( dawniej "A" ), a w czasie wykonywania czynności zawodowych był narażony na ponadnormatywny hałas rzędu 82 - 92 dB. Jednak z uwagi na treść orzeczeń lekarskich placówek diagnostycznych, które wykluczyły istnienie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu z powodu zbyt małego ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Bowiem ubytek słuchu nie osiągnął medycznego kryterium diagnostycznego, nie normowanego przepisami prawa, wynoszącego 30 dB. W wyniku skargi wniesionej przez B. K. sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 28 marca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 1312 / 99 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Uznał, iż organ Inspekcji Sanitarnej akceptując w całości orzeczenia lekarski bezpodstawnie wprowadził do pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu dodatkowe kryterium, od spełnienia którego uzależnił możliwość wydania decyzji o stwierdzeniu tej choroby. Tymczasem uszkodzenie słuchu jest chorobą zawodową, gdy do zachorowania doszło w następstwie oddziaływania na narząd słuchu pracownika hałasu - czynnika szkodliwego w środowisku pracy. W przypadku p. K. te kryteria zostały spełnione. Natomiast nie było podstaw w przepisach prawa materialnego do wprowadzenia dodatkowego kryterium "stopnia ubytku słuchu" jako przesłanki stwierdzania chorób zawodowych. Po ponownym rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy ustalił, że p. K. pracował w "C" (dawniej "A") w J. jako [...] na powierzchni w oddziałach [...],[...] i [...]. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu i stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie pracownik został skierowany do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. także nie stwierdziła u p. K. choroby zawodowej. Nawiązując do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 1999r. organ odwoławczy zwrócił się do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego badania orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wątpliwości i uwagi zawarte w wyroku. W orzeczeniu z dnia [...] r. palcówka diagnostyczna II stopnia w całości podtrzymała swoje pierwsze orzeczenia z dnia [...] r. Uznała, iż s5twerdzoen u p. K. obniżenie ostrości słuchu nie powodowało istotnego zaburzenia funkcji organizmu, nie powodowało skutków zdrowotnych, które można było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Wobec tego nie było podstaw do stwierdzenia tej choroby. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. B. K. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. W czasie 25 lat pracy w kopalni "A", obecnie "C", był narażony na działanie hałasu. Ujawniony u niego niedosłuch był wynikiem działania tego szkodliwego czynnika. Już w 1995r. z powodu kłopotów z uszami skierowano go na specjalistyczne badania. Od tego czasu stan jego słuchu stale się pogarszał, co potwierdzały badania przeprowadzone w Przychodni w Ż.. Nie zgadzał się z wynikami bada- przeprowadzonych przez placówkę diagnostyczną II stopnia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Podkreślił, ze obniżenie ostrości słuchu u skarżącego uznawane jest za objaw zwany niedosłuchem audiometrycznym, nie wywołującym zaburzeń w rozumieniu potocznej mowy, a jedynie nakazującym podjęcie prewencyjnych działań mających zapobiec powstaniu choroby zawodowej.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 /, ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 /. W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego, które to naruszenia w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 1312 / 99 wyraził już swój pogląd prawny na i ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uznał, ze skarżący spełniał kryteria warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Zarówno na podstawie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji jak i na podstawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. wiąże wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem skargi. Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy nie zastosował się do stanowiska Sądu zawartego w pierwszym wydanym w niniejszej sprawie wyroku. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego ubytku słuchu, które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu, przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego odbiorczego ubytku słuchu. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano ponadnormatywny hałas, a więc hałas o poziomie ponad 82 db. Natomiast Poradnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniach z dnia [...] r. i [...] r. uznała, że odbiorczy ubytek słuchu w uchu prawym [...]dB, ([...]dB) w uchu lewym [...]dB ([...]dB) nie powodował upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniającego rozpoznanie choroby zawodowej. W opinii nie wyjaśniono bliżej tego stanowiska. Nie wskazano wartości granicznej upośledzenia słuchu, przekroczenie której pozwalałoby na stwierdzenie choroby zawodowej. Uznano ujawniony niedosłuch za odchylenie od normy - a więc patologię - nie powodująca istotnych zaburzeń funkcji organizmu. Nie wyjaśniono, jakie zaburzenia musiałyby wystąpić, by można było uznać ubytek słuchu za chorobę zawodową. Jednak w prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu nie zawarto kryterium "istotności zaburzeń narządu słuchu" jako warunkującego stwierdzenie choroby zawodowej. Zatem jego wprowadzenie nie miało oparcia w prawie materialnym. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy nie wykluczył istnienia związku przyczynowego pomiędzy ujawnionym u p. K. schorzeniem w postaci ubytku słuchu i stwierdzonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Powołanie się jedynie na budzące wątpliwości i niejednoznaczne orzeczenie placówki diagnostycznej II stopnia, bez wyjaśnienia wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie domniemania związku przyczynowego. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzje. Sad nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 cytowanej ustawy.. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 ( publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. ) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.