II SA/Ka 454/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Łucja Franiczek (spr.) Leszek Kiermaszek Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] r. nr [...] , 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...] )złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wskutek interwencji L. M. jako lokatora budynku przy ul. [...] w Ś., decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. działając na podstawie art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), nakazał A. K. jako najemcy lokalu nr [...] w powyższym budynku przywrócić poprzedni sposób użytkowania części pomieszczenia kuchennego, w którym bez pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania wydzielono w [...] r. pomieszczenie sanitarne – łazienkę. W odwołaniu od decyzji A. K. podniosła, iż wydzielone za zgodą właściciela budynku pomieszczenie, jest nadal mieszkaniem. Ścianka oddzielająca ma lekką konstrukcją i nie stanowi obciążenia dla stropu. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż odwołująca się jako najemca dokonała samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia kuchennego, przeznaczając jego część na łazienkę poprzez wykonanie lekkiej ścianki działowej, instalując dodatkowe urządzenia sanitarne, tj. kabinę prysznicową i ubikację z podłączeniem do istniejącego pionu kanalizacji o niedostatecznej średnicy, a wobec tego dodatkowo zainstalowała przy muszli klozetowej młynek rozdrabniający. Zdaniem organu, nakaz przywrócenia pomieszczenia łazienki do stanu pierwotnego z przeznaczeniem na cele pomieszczenia kuchennego jest zatem uzasadniony w świetle art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zważywszy że A. K. jako sprawca samowoli budowlanej pismem organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] została zobowiązana do przedłożenia opinii stanu technicznego o prawidłowości wykonanych robót instalacyjnych, którego to dowodu nie dostarczyła. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. ponownie podniosła, iż wykonane prace nie naruszyły konstrukcji budynku, ani nie zmieniły charakteru użytkowego zajmowanego przez nią lokalu i jej zdaniem, zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, zaś podłączenie muszli klozetowej i kabiny prysznicowej do pionu kanalizacyjnego nastąpiło przez istniejące złącze. Nadto, skarżąca powołała się na trudną sytuację życiową i złe warunki mieszkaniowe, deklarując gotowość doprowadzenia istniejącego stanu rzeczy do zgodności z prawem budowlanym. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego o rozbiórce powyższego pomieszczenia. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Zainteresowany L. M. domagał się oddalenia skargi, wskazując na uciążliwości, związane z urządzeniem wc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych względów, niż w niej podniesionych. Decyzje organów obydwu instancji zapadły bowiem z naruszeniem art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( obecnie – tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) Na tej podstawie prawnej, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, odpowiednie zastosowanie miały przepisy art. 50 i art. 51, zaś w decyzji, o której mowa w art. 51, właściwy organ mógł nakazać właścicielowi lub zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części ( w brzmieniu z daty orzekania przez organy obydwu instancji ). Wbrew zarzutom skargi Sąd uznał, iż prawidłowo organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały przeróbkę części pomieszczenia kuchni poprzez wydzielenie pomieszczenia sanitarnego – łazienki jako zmianę sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego. Inne są wszak wymogi techniczno – budowlane, gdy idzie o pomieszczenie pomocnicze w mieszkaniu – kuchnię, zaś zupełnie inne wymogi musi spełniać pomieszczenie higienicznosanitarne. Przez zgodność pomieszczenia z przeznaczeniem należało zaś rozumieć spełnienie warunków dla danego rodzaju pomieszczeń ( § 3 pkt 16 rozp. MGP i B z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.). Jednakże przeoczyły organy obydwu instancji, iż przepis art. 71 ust. 3, podobnie jak art. 66 Prawa budowlanego, jako adresatów decyzji wymienia właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Taki krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania decyzji wynika z faktu, iż zasady prawidłowego użytkowania, uregulowane przepisem art. 61 Prawa budowlanego, obciążają wyłącznie właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Aczkolwiek ustawa ta nie zawiera definicji zarządcy obiektu budowlanego, nie może budzić żadnej wątpliwości, iż funkcji takiej nie pełni najemca lokalu. Przepisy Prawa budowlanego zaliczają bowiem najemcę do kategorii użytkownika ( § 3 pkt 7 rozp. MSWiA z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych – Dz. U. Nr 74, poz. 836 ). Tymczasem w niniejszej sprawie nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nałożono na skarżącą jako najemcę lokalu, będącą inwestorem robót budowlanych. Już z tego względu decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego nie mogły się ostać. Nadto, stwierdzić przyjdzie, iż tryb z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego, ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy zmiana sposobu użytkowania nie wymaga wykonania robót budowlanych, objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, bądź dokonania zgłoszenia. Wniosek taki należy wyprowadzić z regulacji rozp. MGPiB z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części ( Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 47 ), obowiązującego w dacie orzekania przez organy obydwu instancji. W przypadku, gdy w celu zmiany sposobu użytkowania dokonano zaś robót budowlanych, które zgodnie z art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego, wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi, uruchamianie trybu z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego i wydanie właścicielowi i zarządcy obiektu budowlanego nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu lub jego części jest bezprzedmiotowe, jako że nakaz taki nie prowadzi do likwidacji skutków samowolnie wykonanych robót budowlanych. Zatem w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego winien w pierwszym rzędzie wdrożyć postępowanie z art. 48 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego i wydać rozstrzygnięcie, wymienione w tych przepisach, których adresatem zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego winien być inwestor, jeżeli jest równocześnie użytkownikiem lokalu. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego co do zakresu wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, stanowiły one przebudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego oraz roboty montażowe, wymienione w art. 3 pkt 7 tej ustawy. W dacie ich wykonania, tj. w roku [...] tego rodzaju prace objęte były obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. O ile samowolna przebudowa podpadała pod przesłanki z art. 48 Prawa budowlanego, roboty montażowe podlegały zaś trybowi z art. 51 tej ustawy. W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż nałożenie na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej było uzasadnione w celu oceny zgodności wykonanych robót instalacyjnych ze sztuką budowlaną, jednak nastąpiło to pismem organu, które nie przybrało formy procesowej, a mianowicie postanowienia, o którym mowa w art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Stąd też nie było możliwe wyprowadzenie negatywnych skutków z faktu nieprzedłożenia żądanej ekspertyzy. Jednakże wyjaśnić przyjdzie, iż zarówno zła sytuacja materialna, jak i trudne warunki mieszkaniowe, nie mają znaczenia dla oceny skutków samowoli budowlanej na gruncie Prawa budowlanego. Podobnie, zgoda właściciela budynku na wykonanie robót budowlanych nie zwalnia inwestora od obowiązku uzyskania pozwolenia bądź dokonania zgłoszenia organom administracji architektoniczno – budowlanej. Niezależnie od powyższych stwierdzeń skarga musiała jednak odnieść skutek. Uchylenie decyzji organów obydwu instancji nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy, rozstrzygnięto po myśli art. 200 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego winien wdrożyć postępowanie co do wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, mając na uwadze zmianę stanu prawnego, wynikającą z ustaw z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz. 718 ) oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93, poz. 888 ). Rozstrzygnięcie sprawy winno nastąpić przy zastosowaniu art. 48 i art. 51 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawami zmieniającymi, stosownie do treści norm intertemporalnych, zawartych w ustawach zmieniających. W niniejszej sprawie nie znajdzie zatem zastosowania tryb z art. 71 a Prawa budowlanego ( art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r. ). su.