II SA/Ka 479/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, Sędziowie NSA Zofia Borowicz, WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art.37k ust. 1 oraz art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) odmówił przyznania J. T. świadczenia przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżąca udokumentowała [...] lata i [...] dni okresów uprawniających do emerytury zamiast wymaganych 35 lat. Organ ten zaznaczył, że nie zaliczył skarżącej okresu [...] lat i [...] dni przebywania na bezpłatnym urlopie wychowawczym udzielonym przez Spółkę A. Od decyzji tej odwołanie do Wojewody Ś. wniosła skarżąca. W przekazanych do Sądu aktach administracyjnych brak jest tego odwołania. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37k ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z póź. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda Ś. przytoczył treść przepisów prawa określających wymogi jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne oraz szczegółowe zasady związane z prowadzeniem postępowania w tego typu sprawach. Następnie organ odwoławczy wskazał na uchybienia procesowe popełnione przez organ pierwszej instancji, a w szczególności oparcie się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia tylko na wyliczeniach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy ZUS jedynie wylicza wysokość świadczenia przedemerytalnego, a nie rozstrzyga o prawie do jego otrzymania. Ponadto Wojewoda Ś. zaznaczył, że z powodu niekompletnej dokumentacji nie jest w stanie ustalić, czy skarżąca spełnia wymogi do otrzymania świadczenia przedemerytalnego, gdyż kwestią sporną jest faktyczny wymiar posiadanych przez skarżącą okresów nieskładkowych. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37k ust. 1 oraz art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) ponownie odmówił przyznania J. T. świadczenia przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżąca udokumentowała [...] lata i [...] dni okresów uprawniających do emerytury i dokonał szczegółowego ich rozliczenia. Zatem skarżąca nie udokumentowała wymaganych przepisami prawa 35 lat okresów zatrudnienia uprawniających do emerytury. Organ ten, analogicznie jak w przypadku swojej pierwszej decyzji zaznaczył, że nie zaliczył skarżącej okresu [...] lat i [...] dni przebywania na bezpłatnym urlopie wychowawczym udzielonym przez Spółkę A, z tego powodu, że zgodnie z obowiązującymi unormowaniami prawnymi do okresów nieskładkowych zalicza się maksymalnie bez względu na liczbę dzieci – okres do 6 lat. Od decyzji tej pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody Ś., w którym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wystąpiła o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Wskazała, że występowała z pytaniami do pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w K. i do pracowników działu kadr w zakładzie pracy i w obu podmiotach informowana była o spełnianiu wymogów do otrzymania świadczenia przedemerytalnego, to znaczy, że okres bezpłatnego urlopu wychowawczego na [...] dziecko będzie wliczony do okresów nieskładkowych. Podniosła, że gdyby wiedziała o niemożności zaliczenia tego okresu, to nie zwalniałaby się z pracy, a tak obecnie brakuje jej [...] miesięcy i [...] dni do uzyskania wymaganego okresu i nie ma możliwości uzyskania pracy, by ten okres przepracować i nabyć uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego. Dodatkowo skarżąca wskazała, że jest obecnie bez środków do życia i pomyłka pracowników organu administracji jest dla niej katastrofalna. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. wskazał, że skarżąca udokumentowała łączny okres uprawniający do emerytury wynoszący [...] lata i [...] dni. Do okresu tego zaliczone zostały okresy składkowe z tytułu zatrudnienia w Firmie B i w Firmie C, jak również okres pracy w [...]. Natomiast do okresów nieskładkowych skarżącej zaliczono jedynie [...] lat z tytułu sprawowania opieki nad dziećmi. Tym samym skarżąca nie spełnia wymogu osiągnięcia 35 lat okresu uprawniającego do emerytury. Organ ten zaznaczył, że argumenty skarżącej zamieszczone w odwołaniu nie mogą być uwzględnione. Wojewoda Ś. zaznaczył także, że nie można akceptować sytuacji by osoba jeszcze zatrudniona, żądała od organu zatrudnienia przeliczenia okresu uprawniającego do emerytury pod kątem możliwości zwolnienia się z pracy i zarejestrowania się w celu uzyskania świadczeń przedemerytalnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje brak udokumentowania ostatniego okresu zatrudnienia. W tej sytuacji "ustne" wyjaśnienia pracowników organu zatrudnienia nie są wiążące dla organu administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła decyzji Wojewody Ś. obrazę przepisów art. 145 § 1 pkt 6 w związku z art. 106 kodeksu postępowania administracyjnego w połączeniu z art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) i wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Ś. i o zasądzenie kosztów procesu według norm przewidzianych. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca wskazała, że z uwagi na rozstrzygnięcie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C. nie było podstaw do wydania decyzji przez Powiatowy Urząd Pracy w K. w sprawie zasiłku przedemerytalnego skarżącej. Skoro ZUS w C. zamiast zająć stanowisko w sprawie stosownie do postanowień art. 106 kodeksu postępowania administracyjnego, wydał merytoryczne rozstrzygnięcie to tym samym Powiatowy Urząd Pracy w K. do czasu wyeliminowania w odrębnym trybie tego rozstrzygnięcia nie powinien podejmować decyzji. Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Wojewoda Ś. stwierdził, że skarga porusza także problem zasiłku przedemerytalnego, jednakże akta sprawy nie potwierdzają ubiegania się przez skarżącą o przyznanie tego zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Świadczenie przedemerytalne, w dniu złożenia wniosku przez skarżącą, to jest [...]r. zgodnie z treścią art. 37k ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) przysługiwało osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli : 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lat mężczyzna i posiadała okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiadała okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ( Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550). Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego liczyła [...] lata, gdyż urodziła się [...] roku i w sposób niebudzący wątpliwości posiadała okres zatrudnienia uprawniający do emerytury wynoszący [...] lata i [...] dni. A zatem stosownie do treści wyżej przywołanego art. 37k mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w pkt 3 i 4. Z uwagi na to, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy, w przypadku skarżącej pozostała jedynie możliwość związana z pkt 3 to jest, że do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej [...] lat. W tym stanie prawnym kluczowym zagadnieniem jest ustalenie okresu zatrudnienia uprawniającym do emerytury. Wojewoda Ś. w sposób precyzyjny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżąca legitymuje się następującymi okresami uprawniającymi do emerytury: a. okresy składkowe: - od [...] r. do [...]r. w Firmie B", - od [...] r. do [...] r. Spółka A, - od [...] r. do [...] r. Firma C. b. okres zaliczany w przepisach emerytalno-rentowych jako okres składkowy: okres pracy w [...] od [...] r. do [...] r. c. okresy nieskładkowe: od [...] r. do [...] r. – opieka nad dzieckiem, od [...] r. do [...] r. – opieka nad dzieckiem od [...] r. do [...] r. urlop wychowawczy. Należy wyraźnie zaznaczyć, że skarżąca w żadnym odwołaniu czy w skardze do sądu administracyjnego nie podnosiła zastrzeżeń do tych ustaleń. Jedyna, a zarazem kluczowa rozbieżność między skarżącą a organami administracji sprowadza się do odmowy uznania za okres nieskładkowy pozostałego okresu urlopu wychowawczego od [...] r. do [...] r. Jako podstawę prawną odmowy zaliczenia tego okresu urlopu wychowawczego organy administracji przywołują treść art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu zalicza się przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy – z powodu opieki nad dzieckiem: a. w wieku do lat 4 – w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie – bez względu na liczbę dzieci – do 6 lat, b. na które ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny – dodatkowo w granicach do 3 lat na każde dziecko. W przedstawionym stanie prawnym w przypadku skarżącej występuje sytuacja przewidziana w pkt. a, czyli do okresów nieskładkowych z tytułu opieki nad dziećmi bez względu na ich liczbę i rodzaj udzielonego urlopu można zaliczyć jedynie 6 lat. Tym samym organy administracji w sposób prawidłowy dokonały obliczeń okresu uprawniającego do emerytury. Skarżąca w skardze do sądu administracyjnego podnosi, że zaskarżona decyzja Wojewody Ś. zawiera naruszenie postanowień art. 106 kodeksu postępowania administracyjnego skutkujące niezbędnością wznowienia postępowania administracyjnego przewidziane postanowieniami art. 145 § 1 pkt 6 tegoż kodeksu, tym bardziej, że po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) przesłanką uchylenia w części lub całości przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji jest naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podnoszony przez skarżącą zarzut nie jest trafny, ponieważ zgodnie z treścią art. 37k ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) organ emerytalno-rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy wydaje decyzję ustalającą wysokość emerytury, która następnie stanowi podstawę dla ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Zatem powiatowy urząd pracy przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie świadczenia przedemerytalnego zwraca się do właściwego organu emerytalno-rentowego ( Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ) o ustalenie wysokości emerytury. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] r. wystąpił do ZUS w C. o ustalenie wysokości kwoty emerytury, w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. W następstwie tego wniosku ZUS w C. decyzją z dnia [...] r. odmówił ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego i w uzasadnieniu wskazał przyczyny odmowy ustalenia wysokości emerytury. Rozstrzygnięcie to nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a zatem nie zachodzi przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowanie administracyjne. W trakcie rozprawy skarżąca dołączyła do akt sprawy decyzję ZUS w C. z dnia [...] r. przyznającą jej emeryturę, jednakże w rozstrzygnięciu tym wyraźnie się wskazuje, że przesłanką przyznania emerytury jest osiągnięcie z dniem [...] r. wieku emerytalnego, a zatem decyzja ta nie ma żadnego związku z rozpatrywaną sprawą i nie wpływa na ocenę prawidłowości działań organów administracji. Do rozważenia pozostaje jeszcze zagadnienie ewentualnego naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady zamieszczonej w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Jak było to już powyżej zaznaczane skarżąca w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji podnosiła, że przed zwolnieniem się z pracy zwracała się do pracowników powiatowego urzędu pracy i pracowników zatrudnionych w dziale kadr przedsiębiorstwa, w którym pracowała i tam uzyskiwała informacje, że posiada wymagany okres uprawniający do uzyskania emerytury. Należy zauważyć, ze sam fakt zwracania się skarżącej do pracowników organu administracji z pytaniem nie jest kwestionowany, natomiast ważną rolę z punktu widzenia niniejszej sprawy odgrywa skutek prawny udzielonej informacji. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających zarówno w oparciu o jaki stan faktyczny przedstawiony przez skarżącą udzielana była informacja jak również jaka była treść tej informacji udzielonej skarżącej. Jedynymi dokumentami w tym zakresie są informacje skarżącej zamieszczone w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji. W takim stanie faktycznym, nie można w sposób prawnie wiążący stwierdzić, że pracownicy organu administracji publicznej złożyli skarżącej przyrzeczenie w postaci otrzymania przez nią świadczenia przedemerytalnego z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentu pozwalającego stwierdzić, że takie przyrzeczenie zostało złożone. Skarżąca sama zresztą zaznacza, że informowała się, czy spełnia wymogi do otrzymania świadczenia przedemerytalnego i na okoliczność udzielanych informacji nie uzyskiwała żadnych pisemnych stanowisk ze strony tegoż organu. W tej sytuacji zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko Wojewody Ś. wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pracownicy organu pierwszej instancji nie składali przyrzeczenia przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. Zatem nie można mówić by organy administracji dopuściły się naruszenia zasad zamieszczonej w przywołanym art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja Wojewody Ś. odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa, to mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. su.