II SA/Ka 53/03

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 53 / 03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2005r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 53 / 03 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) stwierdził, że u p. T. G. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, z których wynikało, iż T. G. w latach 1960 - 1991 pracował w narażeniu na działanie hałasu o poziomie od 76 do 84 dB, zaś w latach 1991 - 1996 w jego środowisku pracy takie narażenie już nie występowało. Od 1996r. przebywał na zasiłku przedemerytalnym. Dalej organ inspekcji sanitarnej swoje rozstrzygnięcie oparł także na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...]r. rozpoznała u pracownika obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu. Jednak nie znalazła podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Ponieważ z treścią orzeczenia nie zgodził się pracownik, został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Ta placówka diagnostyczna w orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2002r. również nie rozpoznała u niego choroby zawodowej. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, iż z uwagi na treść orzeczeń lekarskich nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. T.G.. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W jego ocenie oba orzeczenia lekarskie były błędne, bowiem stan jego słuchu stale się pogarszał. Domagał się poddania go kolejnym badaniom. Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. G. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał jednak, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej przez cały okres swojego zatrudnienia, w tym także w czasie pracy w latach 1991 - 1996 w "A" S.A. w Ż.. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia 18 kwietnia 2002r. rozpoznała u niego obustronny odbi0orczy ubytek słuchu o poziomie UP - 32 dB, UL - 37 dB. Jednak z uwagi na brak narażenia na ponadnormatywny hałas od 1986r. nie stwierdziła choroby zawodowej. Następnie pracownik został skierowany do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka w orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2002r. także nie stwierdziła u p. G. takiego ubytku słuchu, który mogłaby zakwalifikować jako chorobę zawodową. Zdaniem placówki diagnostycznej II stopnia obustronne obniżenie ostrości słuchu w UL - 31dB, a zwłaszcza w UP - 27 dB , lepiej słyszącym nie powodowało upośledzenia sprawności narządu słuchu nie dawało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż zwrócił się do placówki diagnostycznej z prośbą o określenie charakteru uszkodzenia słuchu. W pisie z dnia [...] 2002r. uzyskano wyjaśnienie, iż obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Słuch u p. G. był społecznie wydolny Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. T. G. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia jego decyzji. Podobnie jak w odwołaniu zarzucił organowi inspekcji sanitarnej naruszenie prawa. W jego ocenie wnioski przedstawione przez organ odwoławczy były ze sobą sprzeczne. Z jednej strony przyjęto, że u skarżącego wystąpił obustronny odbiorczy ubytek słuchu przekraczający normę fizjologiczną, a z drugiej uznano, że nie jest to chorobą, bo nie powoduje istotnego zaburzenia funkcji narządu. Takie wnioski uznał za błędne i krzywdzące go. Zwłaszcza, iż uznano, ze pracował w narażeniu na hałas. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych , nie stwierdzające u skarżącego choroby zawodowej uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 5 cytowanego rozporządzenia w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dochodzenie epidemiologiczne w środowisko pracy winien był przeprowadzić lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika, u którego podejrzewano chorobę zawodową lub inspektor sanitarny na wniosek zakładu społecznej służby zdrowia, o którym mowa w § 7 rozporządzenia, w razie, gdy zakład pracy zatrudniający pracownika, u którego podejrzewano chorobę zawodową, nie był objęty opieką przemysłowej służby zdrowia. W przesłanych sądowi aktach postępowania administracyjnego brak materiałów zgromadzonych w dochodzeniu epidemiologicznym dotyczących zarówno przebiegu pracy skarżącego, jak i narażenia go w środowisku pracy na działanie czynnika szkodliwego - hałasu. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa . Wobec braku materiałów dochodzenia epidemiologicznego nie można stwierdzić, na podstawie jakich faktów jednostka diagnostyczna I stopnia wydała niekorzystną dla skarżącego opinię, uznając za negatywną przesłankę stwierdzenia choroby zawodowej brak narażenia pracownika na działanie ponadnormatywnego hałasu od 1986r. przy jednoczesnym rozpoznaniu obustronnego niedosłuchu typu odbiorczego. Nie wyjaśniła również, dlaczego ustanie narażenia na hałas w 1986r. wykluczało związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem, a warunkami pracy skarżącego. Natomiast placówka diagnostyczna II stopnia uznała, że skarżący wprawdzie był narażony na działanie szkodliwego hałasu, to jednak z uwagi na stopień ubytku w uchu lepiej słyszącym uznała, że słuch skarżącego jest społecznie wydolny, zatem nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego ubytku słuchu, które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu, przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego odbiorczego ubytku słuchu. W opinii nie wyjaśniono bliżej tego stanowiska. Nie wskazano wartości granicznej upośledzenia słuchu, przekroczenie której pozwalałoby na stwierdzenie choroby zawodowej. Nie wyjaśniono pojęcia "słuchu społecznie wydolnego", którym to pojęciem nie posłużył się ustawodawca w definicji choroby zawodowej. W tym miejscu zważyć należy, iż "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u p. G. schorzeniem w postaci ubytku słuchu i stwierdzonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy przy jednoczesnym wykluczeniu choroby zawodowej. Powołanie się jedynie na budzące wątpliwości i niespójne orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie domniemania związku przyczynowego. Ponadto brak materiałów dochodzenia epidemiologicznego, na które to materiały w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się organ odwoławczy uniemożliwił sądowi pełną kontrolę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 ( opublikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. ) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.