II SA/Ka 533/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków Protokolant Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi W. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektorat Sanitarny w W., działając w oparciu o przepisy art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz. U. Nr 12, poz. 49/ oraz § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm./, stwierdził u W. O. chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu przewidzianą w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Od powyższej decyzji odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. wniosła "A" S.A. KWK "B" w R., w której – jak wykazały wyniki dochodzenia epidemiologicznego – W. O. był zatrudniony w latach 1969-1996 jako górnik pod ziemią w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., wydaną w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 z późn. zm./, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Nie zgadzając się z powyższym stanem rzeczy "A" S.A. KWK "B" wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach. Działając na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm./ Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uwzględnił w całości wniesioną skargę i decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzję Państwowego Terenowego Inspektoratu Sanitarnego w W. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą istnienie choroby zawodowej u W. O., a następnie orzekając co do istoty sprawy uznał, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach wniósł W. O. kwestionując w niej zajęte przez organ sanitarny stanowisko oraz jego uprawnienia do weryfikacji decyzji ostatecznej. Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w Ośrodku Zamiejscowym w Katowicach wyrokiem z dnia 25 maja 2000 r. Sygn. akt II SA/Ka 1618/98 uchylił wydaną w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] . Zaprezentowana w niej wykładnia przepisu § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) była bowiem nie do zaakceptowania. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie w trybie odwoławczym Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Państwowego Terenowego Inspektoratu Sanitarnego w W. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą istnienie choroby zawodowej narządu słuchu u W. O. uznając zarazem, iż brak jest podstaw do jej rozpoznania u w/w. Decyzję tę W. O. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się jej zmiany bądź ostatecznego uchylenia zarzucił organowi sanitarnemu błędne zastosowanie wykładni przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych oraz pominięcie treści wydanego już w tej sprawie przez Sąd wyroku z dnia 25 maja 2000 r. Sygn. akt II SA/Ka 1618/98. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na wskazaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w dniu 5 marca 2002 r. pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Należy jednak zauważyć, że powyższa ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004 r. zniesione zostały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, w myśl art. 85 ustawy, utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego – wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego powstał zatem, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest sądem administracyjnym właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Mając na uwadze powyższe zmiany legislacyjne ustawodawca w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidział, że w przypadku spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają one rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 tej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie może się ostać, gdyż rażąco narusza przepisy obowiązującego prawa. Została bowiem podjęta w warunkach, kiedy w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja odwoławcza wydana przez ten organ w tym samym przedmiocie. Niedopuszczalne było więc ponowne orzekanie co do istoty sprawy – w zwykłym toku instancji – z powołaniem sprzecznych ze sobą podstaw prawnych. Zauważyć bowiem należy – co uszło uwadze organu – że uchylona wyrokiem NSA z dnia 25 maja 2000 r. Sygn. akt II SA/Ka 1618/98 decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] była decyzją autorewizyjną wydaną w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W momencie jej uchylenia "odżyły" zatem w obrocie prawnym uchylone nią decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz Państwowego Terenowego Inspektoratu Sanitarnego w W. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzające istnienie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu u W. O.. Ponieważ reaktywowana wyrokiem Sądu decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] była decyzją ostateczną, kończącą definitywnie postępowanie w sprawie organ sanitarny był nią związany. Nie było zatem podstaw do dalszego prowadzenia postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie. Tym bardziej, że takie nie mogły być już prowadzone. Tylko bowiem uchylenie decyzji odwoławczej przez Sąd skutkować może obowiązkiem organu ponownego rozstrzygania sprawy w toku instancji. Skoro jednak uchylona w rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] r. była decyzją autorewizyjną, a nie odwoławczą nie mogła zatem spowodować uruchomienia zwykłego toku instancji i ponownego orzekania w sprawie. Postępowanie odwoławcze było już bowiem ostatecznie zakończone "odżyłą" w obrocie prawnym decyzją z dnia [...] r. i nie mogło być ono w żaden sposób kontynuowane zwłaszcza, że zaprezentowane w niej stanowisko w pełni podzielał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w dniu 25 maja 2000 r. wyroku. W tym stanie sprawy uznać należało, iż organ sanitarny drugiej instancji prowadząc ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie rażąco naruszył przepisy obowiązującego prawa procesowego. Niedopuszczalne było bowiem ponowne orzekanie w toku instancji, w tym samym przedmiocie, przez ten sam organ na podstawie dwóch sprzecznych ze sobą podstaw prawnych. Stąd wydane – w takim postępowaniu – rozstrzygnięcie należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jako dotknięte wadą nieważności – definitywnie wyeliminować z obrotu prawnego orzekając jak w sentencji wyroku.