II SA/Ka 539/02
WyrokWSA w Gliwicach2004-03-24
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Tadeusz Michalik, Małgorzata Jużków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o anulowaniu czynności zameldowania na pobyt stały może zostać utrzymana w mocy, jeśli przepis stanowiący podstawę do odmowy zameldowania (wymóg potwierdzenia uprawnień do lokalu) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ przepis stanowiący podstawę do anulowania zameldowania (wymóg potwierdzenia uprawnień do lokalu przez wszystkich współwłaścicieli) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Zmiana stanu prawnego w trakcie postępowania administracyjnego obliguje sąd do uwzględnienia tej zmiany, co w tym przypadku skutkuje uchyleniem decyzji jako naruszającej prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto, fakt ponownego zameldowania skarżącej po wniesieniu skargi do sądu sprawił, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Wniosek o anulowanie czynności zameldowania E. K. na pobyt stały został złożony przez zarządcę nieruchomości, ponieważ skarżąca nie posiadała zgody wszystkich współwłaścicieli na zameldowanie. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję o anulowaniu zameldowania, uznając, że skarżąca nie legitymowała się uprawnieniami do przebywania w lokalu. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podnosząc m.in. że jest wyłącznym właścicielem lokalu, w którym została zameldowana. Sąd rozpoznał sprawę po reformie sądownictwa administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków – spr., Protokolant st. sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania uchyla zaskarżoną decyzję
Sygn. akt 3 /II SA / Ka 539 /02
U Z A S A D N I E N I E
Wnioskiem z dnia [...] 2000 r. J. B., zarządcą nieruchomości przy ulicy A, zwróciła się do Urzędu Miasta w S. o anulowanie czynności zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr X E. K.. Wyjaśnił, że zameldowana składając wniosek "zgłoszenie stałego pobytu" osobiście, jako współwłaścicielka nieruchomości, dokonała potwierdzenia uprawnień do przebywania oraz zamieszkania pod wskazanym adresem.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art.104 k.p.a. oraz art.47 ust.2 w związku z art. 9 ust. 2 i art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz.960 ) Prezydenta Miasta S. orzeczono o anulowaniu czynności zameldowania E. K. na pobyt stały pod powyższym adresem.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż skarżąca w dniu [...] 2000 r. złożyła formularz zgłoszenia pobytu stałego w S. przy ulicy A/X, który stanowił podstawę rejestracji zameldowania. Fakt ten odnotowano w jej dowodzie osobistym oraz Karcie Osobowej Mieszkańca. Ustalono, że E. K. w dacie zameldowania nie mieszkała i nie legitymowała się uprawnieniami do przebywania w przedmiotowym lokalu, które w przypadku współwłasności muszą pochodzić od wszystkich współwłaścicieli (art.199 kc ).
Reasumując organ orzekający uznał, że należało anulować czynność zameldowania E. K., gdyż została ona dokonana na podstawie wadliwego zgłoszenia. Wnioskodawczyni nie miała prawa do potwierdzania swoich uprawnień i faktu przebywania w lokalu przy ulicy A/X. Nie spełniała tym samym wymogów niezbędnych do zameldowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. Podniosła, iż jest współwłaścicielką nieruchomości i nie posiada innego mieszkania. Przyznała, że nie posiada zgody pozostałych współwłaścicieli na zameldowanie w lokalu nr X gdyż była przekonana, że jako współwłaścicielka nieruchomości takiej zgody nie potrzebuje. Postąpiła za przykładem J. K., innego współwłaściciela nieruchomości. Załączyła do odwołania potwierdzenie przez Zarządcę faktu zamieszkanie w miejscu zameldowania na pobyt stały oraz decyzję z dnia [...] r. Głównego Inspektora Budowlane, który utrzymał w mocy decyzję [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] r. stwierdzająca nieważność decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., którą udzielono pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń na I piętrze budynku mieszkalnego przy ulicy A jako biurowe
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych( Dz. U Nr 122, poz. 593 ze zm.) i art.138 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy, ustosunkowując się do argumentów podniesionych w odwołaniu, stwierdził, iż zameldowanie E.K. nastąpiło z naruszeniem art. 29 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu dokonuje właściciel (zarządca budynku) a w przypadku, gdy budynek stanowi współwłasność potwierdzenia takiego powinni dokonać wszyscy współwłaściciele. Dalej organ stwierdził, że E. K. dokonując na formularzu zgłoszenia zameldowania potwierdzenia prawa do lokalu, przekroczyła swoje uprawnienia i wprowadziła w błąd organ I instancji, a przesłuchani w sprawie świadkowie stwierdzili, iż nie zamieszkiwała ona w dacie zameldowania w spornym lokalu. Stąd też zdaniem organu odwoławczego, wobec braku zgody wszystkich współwłaścicieli na zameldowanie, a tym samym uprawnień do przedmiotowego lokalu, nie zostały spełnione przesłanki do zameldowania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa. Zarzuciła, że organ I instancji uznał, że jest właścicielką [...] nieruchomości ale pominął fakt, iż jest wyłącznym właścicielem lokalu mieszkalnego nr X, w którym została zameldowana na pobyt stały. Przyznanie jej tego lokalu w następstwie sądowego częściowego zniesienia współwłasności nie było nigdy kwestionowane przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazała, że lokal objęła w posiadanie w dniu [...] 2000 r. od dotychczasowego najemcy J. W. i w drodze postępowania administracyjnego dochodziła przywrócenia mu charakteru lokalu mieszkalnego. Wniesienie sprawy o anulowanie jej zameldowania stanowi kontynuację szykan jej osoby przez pozostałych współwłaścicieli kamienicy, a wydana decyzja jest dla niej krzywdząca.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd obowiązany był brać pod rozwagę z urzędu.
Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzi Administracyjnym utraciła moc 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr153,poz 1271 ze zm. ) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne (na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ).
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesionego Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ). Na podstawie §1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72 , poz.652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie w oparciu o art. 15 ustawy o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2001r., Nr 87, poz. 960 ze zm. ).
Organy meldunkowe negowały fakt przebywania skarżącej w lokalu, w którym została zameldowanie na pobyt stały. W tym zakresie oparły swoje ustalenia dowodowe na zeznaniach świadków pozostających w sporze ze skarżącą. Przesłuchano pozostałych współwłaścicieli oraz zarządcę nieruchomości, którzy w lakonicznych zeznaniach zaprzeczyli faktowi zamieszkiwania E. K. w spornym lokalu w dniu zameldowania. Nie przeprowadzono oględzin mieszkania nr X celem ustalenia czy stanowi ono jej centrum życiowe ani też nie uwzględniono faktu pisemnego potwierdzenia przez zarządcę w dniu [...] 2001 r. jej zamieszkania w spornym lokalu. Nie przesłuchano nawet na tą okoliczność skarżącej. Sporna była głównie kwestia, czy legitymowała się uprawnieniami do przebywania w tym lokalu, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych- w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji.
Jednakże na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 art. 9 ust.2 cyt. ustawy został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (Dz. U. Nr 78, poz. 716). Po utracie mocy obowiązującej tegoż przepisu w wyniku ogłoszenia powołanego wyroku, tj. z dniem 19 czerwca 2002 r., przedstawienie potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu w których ma nastąpić zameldowanie, nie stanowi już przesłanki zameldowania na pobyt stały lub czasowy ponad 2 miesiące (wyrok SN z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt III RN 183/01,OSNP-2003/7/9).
Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło anulowania czynności zameldownia E. K. i było zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji przed utratą mocy obowiązującej wskazanego przepisu. Jednakże Sąd obowiązany jest w takim wypadku uwzględnić zmieniony stan prawny. Orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, stanowi zaś przesłankę wznowienia postępowania, określoną w art.145a k.p.a.
Z kolei zgodnie z treścią art.145 §1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- w skrócie p.s.a.(Dz. U. Nr 153, poz.1270) stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, obliguje Sąd do uchylenia decyzji. W takim stanie rzeczy decyzja organu odwoławczego podlegała uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt 1b i art.135 p.s.a.
Skoro rozstrzygnięcie sporu co do legitymowania się przez skarżącą uprawnieniami do przebywania w lokalu jest w aktualnym stanie prawnym bezprzedmiotowe, Sąd nie jest uprawniony do ustosunkowania się zarówno do zarzutów skargi, jak i motywów zaskarżonej decyzji w tym względzie. Pobyt w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania stanowi obecnie jedyną przesłankę zameldowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszym rzędzie winien jednak podlegać uwzględnieniu fakt, iż skarżąca już po wniesieniu skargi do Sądu została zameldowana w spornym lokalu na podstawie zgłoszenia pobytu stałego w dniu [...] 2002 r. Taki stan rzeczy winien skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania administracyjnego, które stało się bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 §1 k.p.a., lecz nie mógł skutkować umorzeniem postępowania sądowego
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło