II SA/Ka 556/03

Sygn. akt 3/ IISA / Ka 556 / 03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Sygn. akt 3/ IISA / Ka 556 / 03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. B. choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., która to placówka nie rozpoznała choroby zawodowej narządu głosu ze względu na brak zmian patologicznych krtani charakterystycznych dla schorzenia wymienionego w katalogu zamkniętym wykazu chorób narządu głosu o etiologii zawodowej oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] r., które potwierdziło brak podstaw do rozpoznania zawodowej choroby narządu głosu. Stwierdzono bowiem przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła dysforie krtani oraz dysfonię hyperfunkcjonalną, które nie mają cech organicznej patologii powodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że R. B. była zatrudniona w latach 1953- 1999 jako nauczyciel w "A" w S., "B" w S. w którym od 1955 r. do 1961 pełniła obowiązki kierownika, następnie w Przedszkolu Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] w S. z którego odeszła na emeryturę. Bezspornie warunkach całym okresie pracy zawodowej pracowała w warunkach stwarzających powstanie choroby zawodowej narządu głosu związanej z nadmierny wysiłkiem głosowym. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że z uwagi na brak rozpoznania choroby zawodowej przez dwie uprawnione placówki diagnostyczne, pomimo wieloletniej pracy w warunkach narażenia na obciążenie aparatu mowy stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej, niemożliwym było wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W odwołaniu od powyższej decyzji R. B. nie zgodziła się z jej treścią i zarzuciła, że jest ona dla niej krzywdząca oraz że została wydana w oparciu o błędne orzeczenia lekarskie. Podkreśliła, że od kilkunastu lat leczy się u laryngologa, a w ostatnim czasie w poradni foniatrycznej, gdzie stwierdzono przewlekły nieżyt gardła i krtani, wysuszone gardło i częste zaniki głosu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] z powołaniem się na art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj .wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy R. B.. Bezspornym jest, że pracowała ona zawodowo od roku 1953 do 1999, kiedy przeszła na emeryturę. Zatrudniona była na stanowisku nauczycielki kolejno w "A" w S., "B" w S., dalej w Przedszkolu Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] w S., przy czym od 1955 praktycznie na stanowiskach kierowniczych tych placówek, jako ich kierownik, a następnie dyrektor. Ustalono, że pracowała z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy i w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu głosu. Jak również podkreślono, że u skarżącej obie placówki diagnostyczne nie rozpoznały w obrębie narządu głosu zmian patologicznych, charakterystycznych dla nadmiernego wysiłku głosowego i wykluczyły istnienie choroby zawodowej. Stwierdzone zaś zmiany w obrębie narządu głosu nie odpowiadają skutkom typowym dla organicznej patologii związanej z wysiłkiem głosowym. Nie odpowiadają skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego jakim jest wieloletni wysiłek głosowy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Ośrodka zamiejscowego w K. R. B. kwestionując motywy decyzji przedstawione przez organ odwoławczy domagała się ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty zawarte w uzasadnieniu odwolania i dodatkowo podniosła, że mogła tyle lat pracować zawodowo wyłącznie ze względu na "zniżkę" godzin pracy z dziećmi z racji pełnionych funkcji kierowniczych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne- na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach W świetle materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie nie można podzielić stanowiska skarżącej co do wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z § 5, obowiązującego w dacie wydania przedmiotowej decyzji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w jednoznaczny i nie budzący zdaniem Sądu, wątpliwości sposób, ustalono, że R. B. w okresie całego swojego zatrudnienia zawodowego w latach 1953- 1999 pracowała w warunkach narażenia na powstania choroby zawodowej narządu głosu. Potwierdziły to zapisy Zaświadczenia o przebiegu pracy z dnia [...] 1999 r. i ustalenia dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2002 r. w "C" w S., gdzie skarżąca pracowała od 1974 r. do czasu formalnego przejścia na emeryturę w roku 2000. Faktycznie pracowała do [...] 1999 r., a ostatni okres zatrudnienia chorowała. Jako nauczyciel do 1974 r. pracowała 18 godzin tygodniowo, a następnie w latach 1975- 1984 już 12 godzin tygodniowo, a od roku 1985 - 8 godzin tygodniowo. Ograniczenie pracy dydaktycznej wynikało z pełnienia dodatkowo obowiązków kierownika czy dyrektora przedszkola. W czasie pracy korzystała ze zwolnień lekarskich z przyczyn laryngologicznych i z leczenia sanatoryjnego. Nie korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia, ani zniżki godzin z przyczyn laryngologicznych. Ustaleń powyższych w zaskarżonej decyzji nie kwestionowano. Skarżąca kwestionowała wyłącznie treść orzeczeń lekarskich wydanych dla potrzeb niniejszego postępowania, zgodnie z § 7 rozporządzenia, a odbiegających od rzeczywistego stanu jej zdrowia wystarczającego, jej zdaniem do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W tym miejscu należy przypomnieć, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stanowiły, że za choroby zawodowe uznaje się choroby wymienione w jego załączniku, jeśli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i niezbędnym jest dla jej stwierdzenia, pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Dalej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/ 98 -OSNAPiUS 1999 r. nr 6 poz.192 ). W przedmiotowej sprawie dwie kompetentne placówki diagnostyczne - I i II stopnia, wykluczyły istnienie medycznych podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w pozycji 7 wspomnianego wykazu. Pozycja ta obejmuje przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowłady fałd głosowych, zmiany przerostowe) i stanowi katalog zamknięty. Przez przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane wykonywaniem zawodu rozumie się niektóre zmiany organiczne w krtani, co do których dochodzi w następstwie stałego i długotrwałego, trwającego co najmniej 10 lat wysiłku głosowego, rozpoznane przed upływem pięciu lat od zaprzestania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby. Zmiany te mogą przybierać wyłącznie postacie wskazane w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. Rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu wymaga potwierdzenia zatrudnienia w warunkach dużego obciążenia narządu głosu oraz stwierdzenia obrazu klinicznego odpowiadającym wyżej wskazanym zmianom w krtani z towarzyszącymi objawami dysfonii. Wyłączeniu podlegają niedowłady fałd głosowych pochodzenia pozazawodowego (przerostowe zmiany pozapalne). Orzeczenia placówek diagnostycznych wydane dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego, nie negują choroby narządu głosu i konieczności leczenia czy pogarszania się stanu zdrowia skarżącej. Wykluczają jednak jej zawodowe pochodzenie. Oznacza to innymi słowy, iż aktualny stan zdrowia R. B. nie kwalifikuje do uznania rozpoznanego u niej schorzenia jako zawodowe. Stwierdzenie to nie pozostaje w sprzeczności z faktem długoletniej (46 lat) pracy związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Ustalono, że skarżąca od 1953 r. do czasu przejścia na emeryturę pracowała jako nauczyciel w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Bezspornym jest i to, że skarżąca jest osobą cierpiącą na dolegliwości gardła i krtani, i z tej racji korzystała ze zwolnień lekarskich i leczenia sanatoryjnego w 1992 r. Lekarze orzecznicy z placówek diagnostycznych I i II szczebla w orzeczeniach z dnia [...] i [...] r. rozpoznali przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną bez zmian patologicznych krtani typowych dla uszkodzenia narządu głosu nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu orzeczenia wskazali, ze schorzenie to nie zostało ujęte w obowiązujący ówcześnie wykazie chorób zawodowych, a w szczególności w jego pozycji 7. W świetle powyższych orzeczeń, wydanych po przeprowadzeniu specjalistycznych badań, przez uprawnione placówki orzecznicze, które nie wykazały zmian patologicznych narządu głosu zarzut błędnych ustaleń dowodowych poczynionych na ich podstawie należy uznać za chybiony. Obie opinie wydane w niniejszej sprawie zawierają istotnie lakoniczne w swej treści uzasadnienie, ale wskazują jednoznacznie i jasno przyczyny braku podstaw odmowy stwierdzenia schorzenia ujętego w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. Nie sposób również nie zauważyć, że rozpoznanie u skarżącej schorzenia narządu głosu nie ujętego we wskazanym wykazie, nie wymagało ustaleń jego związku przyczynowego ze środowiskiem pracy, a organy Inspekcji Sanitarnej w uzasadnieniach obu decyzji przedstawiły podstawy faktyczne i prawne ich wydania. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).