II SA/Ka 561/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędziowie NSA Anna Apollo WSA Małgorzata Jużków Protokolant Mariola Grąziowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu E. K. z miejsca pobytu stałego w B. przy ul. A. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960.), art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że o wymeldowanie zwróciła się Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Najemcą mieszkania przy ul. A jest zameldowany tam na stałe od [...]r. M. F., a to na podstawie przydziału spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu z [...] r. nr [...]. E. K. został zameldowany w tym mieszkaniu [...] r., będąc najemcą na podstawie przydziału lokalu mieszkalnego z [...] r. nr [...] na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem [...] r. sygn. akt [...] nakazał E. K. opuszczenie i opróżnienie wskazanego lokalu mieszkalnego i wydanie go spółdzielni mieszkaniowej, co też miało miejsce [...] r. Od tego czasu eksmitowany E. K. zamieszkuje przy ul. B jako najemca lokalu gminnego na podstawie umowy najmu z [...] r. nr [...] będąc tam zameldowany czasowo do [...] r. Wobec tych ustaleń – stwierdził organ I instancji- E. K. utracił prawo do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu. Zaistniała zatem przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – strona utraciła prawo do mieszkania spółdzielczego w związku z sądowym wyrokiem eksmisyjnym, ponadto opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego [...] r. Na końcu, organ I instancji stwierdził, że E. K. pomimo tych okoliczności nie wymeldował się. W odwołaniu od tej decyzji E. K. wniósł o przydział lokalu mieszkalnego nr [...]. Ponadto opisał okoliczności dotyczące postępowania egzekucyjnego. Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. E. K. utracił bowiem z mocy wyroku sądowego uprawnienia do przebywania w lokalu przy ul A, a następnie [...] r. na skutek czynności eksmisyjnych opuścił to mieszkanie spółdzielcze i zamieszkał w lokalu socjalnym. Wojewoda [...] wyraził pogląd, że wykonanie eksmisji należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Skoro zaś w tej sytuacji E. K. nie dopełnił obowiązku wymeldowania, należało uwzględnić wniosek spółdzielni mieszkaniowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. przypomniał, iż zwrócił się o ponowne zameldowanie w mieszkaniu spółdzielczym, które opuścił w wyniku eksmisji. Ponadto przypomniał, że został zwolniony od kosztów postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga E. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w [...] r.: "Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić." Według art. 9 ust. 2 tej ustawy: "Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie". Należy przypomnieć, że ten przepis z dniem 19 czerwca 2002 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ wyrokiem z 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 Trybunał Konstytucyjny orzekł: Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; b) nie jest niezgodny z art. 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją jest ostateczne i powoduje uchylenie przepisu z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP obwieszczenia prezesa Trybunału o utracie mocy obowiązującej. Według art. 145 lit. a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (...), na podstawie którego została wydana decyzja. Ta regulacja prawna oznacza, że przepis niekonstytucyjny nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej, jak również nie może być stosowany w ramach sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły jednak, że E. K. utracił uprawnienie do przebywaniu w lokalu spółdzielczym, którego wcześniej był najemcą – utracił je na skutek wyroku sądu powszechnego. Ponadto prawidłowo ustalono, że E. K. bez wymeldowania się opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Ustalono zatem, że zaistniała przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego to pojęcie obejmujące swoim zakresem pewien obiektywnie istniejący stan rzeczy, w tym wypadku opuszczenie stało się przymusowe, jako wynik czynności eksmisyjnych. Oczywistym jest, że skoro skarżący nie akceptował takiej sytuacji, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego nastąpiło wbrew jego woli. Jednakże w tym wypadku przeświadczenie osoby eksmitowanej nie ma znaczenia dla skuteczności czynności prawnej wynikających z przepisów prawa. Doszło zatem do faktycznego opuszczenia lokalu spółdzielczego, a nowym miejscem pobytu skarżącego został lokal socjalny przy ul. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organy administracji rozważyły całość zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonując prawidłowej oceny stanu faktycznego. Należy podnieść, że skarżący nie wskazał tak w odwołaniu, jak i w skardze konkretnych zarzutów stawianych organom administracji. W ocenie Sądu – organy administracji nie naruszyły art. 80 k.p.a., ani żadnych innych przepisów prawa. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreśla się jednak, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu. Oczywistym jest, że usunięcie z lokalu może nastąpić w wyniku bezprawnych działań osób trzecich, jak również w wyniku działań, które choć przymusowe, bezprawnymi nie są – co miało miejsce w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.