II SA/Ka 563/02

Sygn. akt 3 II SA / Ka 563 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: NSA Anna Apollo (spr.) WSA Małgorzata Jużków Protokolant: stażysta – referent Mariola Grąziowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 563 / 02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych / jednolity tekst Dz.U. z 1984r., nr 32, poz. 174 ze zm. / Prezydent Miasta T., po rozpatrzeniu wniosku p. A. M. odmówił wymeldowania p. A1. M. z pobytu stałego w lokalu położonym w T. przy ul. A. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podniósł, że podstawę do rozpatrzenia wniosku stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zezwalający na wymeldowanie osoby z dotychczasowego miejsca jej stałego pobytu w dwóch przypadkach, a mianowicie, gdy utraciła ona prawo do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, bądź bez wymeldowana opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu i nie przebywała w nim co najmniej 6 miesięcy, a nowe miejsce jej pobytu nie było znane. Ponieważ miejsce pobytu p. A1. M. było znane sprawę rozpoznano w kontekście pierwszej z wymienionych podstaw. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że p. A1. M. posiadał samoistne uprawnienie do przebywania w spornym lokalu na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. Nie przedstawiono dowodów wykazujących utracenie przez niego tego uprawnienia. Wprawdzie od [...] 2001r. mieszkał on u matki w T. przy ul B, lecz 2, 3 razy w tygodniu zaglądał do mieszkania przy ul. A i nie zamierzał zrezygnować ze swoich uprawnień. Natomiast wnioskodawczyni stwierdziła, ze nie zamieszkiwał on w przedmiotowym lokalu od [...] 2001r. Wobec powyższego organ I instancji uznał, iż p. A1. M. wprawdzie nie mieszkał w lokalu przy A, to jednak nie utracił uprawnienia do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Tym samym nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek warunkujących wymeldowanie go ze spornego lokalu. W odwołaniu od powyższej decyzji p. A. M. domagała się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub orzeczenia o wymeldowaniu p. A1. M.. Wskazała, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie ustalono, że A1. M. nie przebywał w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu, a więc faktycznie w nim nie mieszkał. Skoro opuścił miejsce stałego pobytu bez wymeldowania i nie przebywał w lokalu od co najmniej 6 miesięcy, to należało go wymeldować. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy organ właściwy w sprawach ewidencji ludności na wniosek strony lub z urzędu orzeka o wymeldowaniu z pobytu stałego osoby, która utraciła uprawnienie do 2 przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu albo bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Ponieważ miejsce pobytu p. A1. M. było znane, sprawę rozpoznano w oparciu o pierwszą z wymienionych hipotez. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji o zachowaniu przez A1. M. uprawnienia do przebywania w spornym lokalu w T. przy u. A. Podkreślił, iż art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 105, poz. 509 ze zm.) stanowił, ze małżonkowie wspólnie zajmujący lokal byli z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko prze jednego z nich. Nadto zgodnie z art. 680’ § 1 Kc małżonkowie, bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, byli najemcami lokalu mieszkalnego, jeżeli nawiązanie stosunku najmu mającego służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych rodziny nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa. Tak było w przypadku p. A. M. i A1. M.. Do rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód nie doszło, bowiem A1. M. wywiódł apelacje od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. orzekającego rozwód stron. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, ze A1. M. nie utracił uprawnień do przebywania w spornym lokalu, a co za tym idzie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące jego wymeldowanie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. A. M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty i argumenty przytoczone już w odwołaniu. Podkreśliła, że A1. M. winien był być wymeldowany z urzędu, skoro przez okres 6 miesięcy nie przebywał w spornym lokalu. A ewidencja ludności powinna była odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Powtórzył w całości argumentacje przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a mianowicie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 /, ustawa z dnia 30 sierpnia 200r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 1270/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę _ prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 2 ostatniej z przytoczonych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje w granicach danej 3 sprawy kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przytoczoną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd powinien wybrać właściwy, przewidziany w art. 145 – 151 cytowanej ustawy sposób rozstrzygnięcia skargi, niezależnie od jej treści. Zatem obowiązkiem Sądu było zbadanie materialno – prawnej podstawy zaskarżonej decyzji. Według postanowień przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych / tekst jednolity Dz.U. z 2001r., nr 87, poz. 960 ze zm. / wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się stosownie do zmiany miejsca pobytu czasowego lub stałego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli osoby, na której ciąży ten obowiązek może nastąpić tylko w sytuacjach określonych ustawą. Taką możliwość wymeldowania na wniosek osoby trzeciej, mającej w tym interes prawny albo z urzędu przewiduje art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Zobowiązuje on organy administracji publicznej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach: gdy osoba, której dotyczy postępowanie utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu / art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy / i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu albo wobec osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Powyższy przepis wyczerpująco wyznacza sytuacje, w których dopuszczalne jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego bez jej oświadczenia woli. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z decyzji organu I instancji wynikało, że opierały się one na przepisach art. 15 ust. 2 i art. 9 ust. 2, do którego to przepisu odsyła art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 / Dz. U. nr 78, poz. 716 / Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 tej ustawy jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia, na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania. Przytoczony przepis statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją. Nie stają się one nieważne z mocy prawa. Konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb eliminowania z obrotu prawnego, w razie orzeczenia niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana, normuje art. 145"a" § 1 Kpa. Ten przepis stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna, z Konstytucją. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Wobec powyższego na podstawie ostatnio powołanego przepisu oraz art. 135 cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania 4 orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej wyżej ustawy. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 przywołanej ustawy. W dalszym postępowaniu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, gdzie faktycznie stale przebywa i zamieszkuje A1. M.. Wskazać w tym miejscu należy, ze konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest także nieobowiązywanie części art. 15 ust. 2 i drugiej części art. 29 ust. 1 tej ustawy w zakresie, w jakim przepisy mówią o potwierdzaniu uprawnienia do przebywania w lokalu. O ile więc zostanie potwierdzony fakt przebywania A1. M. w spornym lokalu z zamiarem stałego tam zamieszkiwania, to brak będzie podstaw do jego wymeldowania. Natomiast jeśli faktycznie będzie przebywał; z zamiarem stałego pobytu w innym miejscu, np. u swojej matki, to zaistnieją podstawy do jego wymeldowania. Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji, jak wskazał Trybuna Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku, obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Zatem wpis w ewidencji winien rejestrować stany faktyczne, a nie stany prawne.