II SA/Ka 57/02

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 57 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA del. Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA del. Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków Protokolant: sekretarz Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 57 / 02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. /, §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. / orzekł o braku podstaw do rozpoznania u p. M. Z. choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia narządu słuchu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniach [...] Centrum Medycznego - Przychodni Chorób Zawodowych w K. z dnia [...] r. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] r., które to placówki nie rozpoznała u pracownika choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. Z. pracował w latach 1971- 1996 w "A" w narażeniu na działanie hałasu o poziomie do 95dB. Jednak z uwagi na treść orzeczeń lekarskich nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. M. Z.. Zarzucił nie doręczenie mu orzeczenia placówki diagnostycznej II stopnia. Nie zgadzał się z jego wynikiem. Zdaniem odwołującego się przyczyną uszkodzenia jego słuchu był hałas w środowisku pracy. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez ten organ. Wyjaśnił, iż według orzeczenia placówki diagnostycznej II stopnia niedosłuch mieszany ucha lewego i zbyt mały stopień ubytku słuchu w uchu prawym – [...] dB – nie dawały podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W wyniku skargi wniesionej przez M. Z. sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 12 czerwca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 1823 / 99 uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu podkreślił, iż brak było podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu eliminować uszkodzenia ze względu na jego wielkość. Za trafny uznał pogląd, iż mieszane uszkodzenie słuchu nie stanowi choroby zawodowej, bowiem źródłem powstania patologii musiał być jedynie hałas, a nie inne, pozazawodowe przyczyny. Wreszcie za istotne naruszenie procedury mogące wpłynąć na wynik sprawy uznał brak doręczenia skarżącemu orzeczenia placówki diagnostycznej II stopnia i pozbawienie go w ten sposób możliwości odniesienia się do niego. Ponadto rozpoznanie niedosłuchu odbiorczego niezależnie od stopnia ubytku słuchu winno było stanowić podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Po powtórnym rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. Z. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a równoważny poziom dźwięku przekraczał 82dB Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2001r. Sygn. akt II SA / Ka 1823 / 99 wyjaśnił, iż zwrócono się do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o ponowne zbadanie p. Z. i wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego usuwającego wszystkie wątpliwości. W orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznano u pracownika niedosłuch mieszany, przewodzeniowo –odbiorczy ucha lewego oraz przesunięcie progu słyszalności ucha prawego ( niedosłuch audiometryczny), który nie powodował pogorszenia stanu zdrowia w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż z lekarskiego punktu widzenia obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Także znaczna asymetria niedosłuchu nie byłą charakterystycznym następstwem urazu akustycznego Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. M. Z. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia jego decyzji. Zarzucił organowi inspekcji sanitarnej naruszenie prawa poprzez wprowadzenie pozaprawnej przesłanki "stopnia ubytku słuchu" jako dodatkowego kryterium stwierdzenia chorób zawodowych. W jego ocenie wnioski przedstawione przez organ odwoławczy były ze sobą sprzeczne. Z jednej strony przyjęto, że u skarżącego wystąpił odbiorczy ubytek słuchu przekraczający normę fizjologiczną, a z drugiej uznano, że nie jest to chorobą, bo nie powoduje istotnego zaburzenia funkcji narządu. Tymczasem ta ostatnia kwestia nie miała znaczenia dla stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzucił także nie wykonanie przez organ odwoławczy wskazań Sądu wynikających z wyroku z dnia 12 czerwca 2001r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenie placówki diagnostycznej II stopnia uniemożliwiało wydanie innej decyzji. 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 / , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny z siedzibą w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów , które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na nie wykonaniu przez organ odwoławczy wszystkich zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikających z jego wyroku z dnia 12 czerwca 2001r. Zgodnie z art. 99 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Także w świetle art. 30 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) organ administracji publicznej był związany w sprawie oceną prawną wyrażoną w wyroku przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny w końcowej części uzasadnienia wyroku z dnia 12 czerwca 2001r. sygn. Akt II SA / Ka 1823 / 99 wyraźnie stwierdził, iż stopień ubytku słuchu nie jest przesłanką warunkującą stwierdzenie choroby zawodowej. Jeśli u pracownika zostanie rozpoznany odbiorczy ubytek słuchu i zostanie ustalone, że pracował w warunkach narażenia go na działanie czynnika szkodliwego – ponadnormatywnego hałasu – to należy stwierdzić chorobę zawodową. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych / Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. /. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. 4 Skoro obie placówki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego niedosłuch mieszany ucha lewego i niedosłuch odbiorczy ucha prawego o poziomie [...]-[...] dB, to należało, z uwagi na charakter niedosłuchu ucha prawego i ustalenie, że pracował on w warunkach narażenia go na długotrwałe działanie czynnika szkodliwego, tj. hałasu o poziomie ponad 82dB, stwierdzić chorobę zawodową. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i poczynione ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do obalenie związku przyczynowego pomiędzy ujawnionym u skarżącego odbiorczym niedosłuchem ucha prawego i ustalonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego – hałasu. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 / publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. / wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego nawet w jednym uchu; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.