II SA/Ka 586/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. O. i F. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewody[...] na rzecz skarżących (solidarnie) kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. su. Postanowieniem z dnia [...] opartym na przepisach art. 145 § 1 pkt 4, 147, 149 § 1 i 2 oraz 150 § 1 kpa Prezydent Miasta G. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] nr [...] , którą przeniesiono na Z. K. pozwolenie na kontynuowanie budowy domu jednorodzinnego (segment) na działce [...] położonej przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że konieczność wznowienia postępowania wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1177/998. Ponadto przywołano także pogląd Wojewody [...] zawarty w piśmie z dnia [...] nakazujący potraktować odwołanie M. i F. O. z dnia [...] jako wniosek o wznowienie postępowania złożony w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia decyzją z dnia [...] nr [...] opartą na art. 145 § 1 pkt 4 i 151 § 1 pkt 1 kpa Prezydent Miasta G. odmówił uchylenia decyzji z [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że postępowanie wznowieniowe nie dostarczyło podstaw do uchylenia decyzji przenoszącej na nowego inwestora wcześniej udzielone pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Odnosząc się do kwestii pominięcia w toczącym się w [...] postępowaniu właścicieli sąsiedniej nieruchomości organ podał, że postępowanie prowadzone w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane miało na celu wyłącznie zmianę adresata decyzji o pozwoleniu na budowę i jako takie nie zagrażało ono interesom prawnym właścicieli sąsiednich działek. Interesy takie mogą zostać bowiem naruszone decyzją udzielającą pozwolenia na budowę, nie zaś decyzją polegającą tylko na zmianie dotychczasowego inwestora. Przeprowadzone postępowanie nie dostarczyło także dowodów potwierdzających zarzuty zgłoszone przez M. i F. O., że pierwotna decyzja udzielająca pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce [...] wygasła z uwagi na wieloletnią przerwę w kontynuowaniu budowy. Odwołanie od tej decyzji wnieśli M. i F. O. oraz inwestor Z. K. Pierwsi zakwestionowali celowość prowadzenia całego postępowanie przez organ I instancji i domagali się uchylenia wydanej w jego wyniku decyzji. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący przytoczyli obszerne fragmenty uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z. K. zarzucił także niezgodność wydanej decyzji z wytycznymi zawartymi w opisanym wyroku, a także nadmierną przewlekłość postępowania uniemożliwiającą mu uzyskanie końcowego odbioru technicznego budynku i narażanie go z tego tytułu na szkodę. Domagał się on także wskazania osób odpowiedzialnych za bezprawne przeniesienie na niego "wygasłej decyzji" udzielającej pozwolenia na budowę. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że podnoszona w odwołaniach kwestia utraty ważności decyzji z dnia [...] udzielającej inwestorom (B. i T. K.) pozwolenia na budowę, które to pozwolenie zostało następnie decyzją z dnia [...] przeniesione na drugiego inwestora (B. B.) – była przedmiotem odrębnego postępowania nieważnościowego. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie toczące się przed Wojewodą [...] w sprawie nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...]. Wymieniona decyzja GINB stała się prawomocna nie została bowiem zaskarżona do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy w sprawie należało rozpoznać wyłącznie kwestie wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia na budowę w okresie między dniem [...] a dniem [...], kiedy to zostało ono przeniesione na aktualnego inwestora (Z. K). Z uwagi zaś na to, że między decyzjami z [...] i z [...]nie minęły dwa lata organ uznał, że decyzja Prezydenta Miasta G. odmawiająca uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] jest zgodna z prawem. W skardze do sądu administracyjnego M. i F. O. zakwestionowali sposób prowadzenia postępowania przez organy obu instancji. Wskazali, że działania podejmowane w sprawie przez organy nie zmierzały do rzetelnej oceny stanu faktycznego i prawnego do czego zostały one zobligowane zapadłym w sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podali, że od początku przeciwstawiali się wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...]. Wnieśli m.in. zażalenie od postanowienia wznawiającego to postępowanie, które Wojewoda uznał za niedopuszczalne. Nadto zarzucili, równoległe prowadzenie w sprawie dwóch postępowań, w których nie uwzględniono wskazanych przez nich dowodów, w tym oświadczenia pierwszego użytkownika wieczystego działki nr [...], w którym potwierdził on wieloletnią przerwę w budowie prowadzonej na tej działce W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez skarżących. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu wziął pod rozwagę z urzędu dostrzeżone naruszenia prawa, stosownie bowiem do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej Poppsa – nie był związany zarzutami ani wnioskami skargi. Na wstępie skarżącym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, a w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, Sąd dokonuje oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Ponadto Sąd ma obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Wreszcie należy podkreślić, że Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Poddana kontroli Sądu decyzja Wojewody [...], a także – z uwagi na przepis art. 135 Poppsa – poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta G., nie mogły się ostać zostały bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Prezydent Miasta G. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Jednak stosownie do dyspozycji zawartej w art. 147 zdanie 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz 145a następuje tylko na żądanie strony. Niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa uzasadniona jest tym, że tylko strona może rozporządzać swoim prawem do obrony w postępowaniu. Wskazać przyjdzie, że organ I instancji dalej prowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy mimo, że skarżący na skutek błędnego pouczenia wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na wydane w trybie art. 149 § 1 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania. Zastrzeżenia Sądu musi też budzić treść i podstawa prawna decyzji kończącej postępowanie przed organem I instancji. Niezrozumiałe jest zwłaszcza jej oparcie na przepisie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Skoro bowiem organ uznał, że jest związany oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1177/98 według, której skarżący byli stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] (s. [...] uzasadnienia wyroku), to nie mógł tym samym orzec o braku podstaw do jej uchylenia, jeżeli skarżący nie brali udziału w tym postępowaniu bez własnej winy. Tym samym rozstrzygnięcie takie rażąco narusza prawo, a w szczególności normę zawartą w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z wymienionym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej sprawy na mocy art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające (...), orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 Poppsa w związku z art. 135 i 152 tej ustawy. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200 i 202 § 2 Poppsa. W przypadku ponownego wznowienia postępowania organy orzekające w sprawie zastosują się do wskazań Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. Aktualne pozostają też wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1177/98. SJ/