II SA/Ka 587/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr) Protokolant st. sekret. sądowy Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi T.N. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu Starosta Powiatu w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 37j ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 6 pkt. 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił T.N. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego zasiłku, ponieważ legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym [...], w tym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze [...], a stosownie do postanowień art. 37j wyżej wymienionej ustawy w przypadku mężczyzny ubiegającego się o ten zasiłek wymogi wynoszą 30 lat, w tym 15 lat zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Ponadto organ zaznaczył, że z treści oświadczenia z dnia [...] wydanego przez Syndyka masy upadłościowej Spółki A, wynika, że Przedsiębiorstwo to nie powstało w drodze przekształcenia z przedsiębiorstwa państwowego, a zatem okres pracy w tym przedsiębiorstwie od [...] do [...] nie może być zaliczony do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w rozumieniu § 1 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący, który wystąpił o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego od [...] i zakwestionował nie zaliczenie mu okresu zatrudnienia w Spółce A jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Skarżący podniósł, że status prawny przedsiębiorstwa nie powinien mieć znaczenia przy ustalaniu, że pracował w warunkach szczególnych, gdyż wszystkie podmioty gospodarcze są równe wobec prawa i dyskryminowanie przedsiębiorstw prywatnych nie znajduje podstaw. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przytoczył treść postanowień: art. 37j ust. 1 wyżej wymienionej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Organ ten podzielił argumentację organu pierwszej instancji, i stwierdził, że zatrudnienia skarżącego w Spółce A nie można zaliczyć do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skoro powyższego okresu zatrudnienia nie można skarżącemu zaliczyć, to nie spełnia on wymagań do otrzymania zasiłku przedemerytalnego. Jednocześnie organ ten poinformował skarżącego, że z dniem 1 stycznia 2002 r. art. 37j ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) został skreślony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, analogiczne zarzuty jak w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie skarżący, celem poparcia swojego stanowiska, odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lutego 2002 r., a w szczególności do stwierdzenia, ze zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach są – bez względu na status własnościowy pracodawcy prace wymienione w § 4 – 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści uchwały Sądu Najwyższego z 13 lutego 2002 r. to Wojewoda Ś. wskazał, że zwracał się w tej sprawie do Krajowego Urzędu Pracy o zajęcie stanowiska. Odpowiedź tego organu podtrzymywała pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Wojewoda Ś. nie widzi podstaw do zmiany przyjętego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Problematyka przyznawania zasiłków przedemerytalnych regulowana jest w ustawie z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Uregulowania te podlegały licznym zmianom, aż do ich uchylenia. W dniu złożenia wniosku przez stronę o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, to jest w dniu [...] obowiązywały unormowania zamieszczone w tekście jednolitym ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) Stosownie do tych unormowań zasiłek przedemerytalny w podstawowej wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 35 lat, albo posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast podwyższona wysokość zasiłku przedemerytalnego do 160% kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwała osobie zamieszkującej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach (gminach) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stosownie do postanowień art. 37l wyżej wymienionej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiada lub spełnia warunki do ich nabycia, a zasiłek przedemerytalny przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Przedstawienie stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. W dniu tym skarżący w sposób nie budzący wątpliwości legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym [...], w tym [...] wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Spornym zagadnieniem było uznanie zatrudnienia skarżącego w okresie od [...] do [...] w Spółce A z uwagi na to, że przedsiębiorstwo to było przedsiębiorstwem prywatnym. Przy podejmowaniu rozstrzygnięć w rozpatrywanej sprawie organy administracji oparły się na postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Odmowa zaliczenia powyższego okresu pracy do okresów pracy w szczególnych warunkach, do wymaganego okresu przy ubieganiu się o zasiłek przedemerytalny, spowodowana została tym, że zdaniem organów administracji postanowienia wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów odnoszą się do pracy wykonywanej w podległych i nadzorowanych zakładach pracy przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych, a także w jednostkach organizacyjnych, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego i dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt II URN 39/00 (OSNP z 2002 r. Nr 11, poz. 272) stwierdził, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczane także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umowy o pracę na czas określony. Stanowisko takie Sąd Najwyższy powtórzył w uchwale z 13 lutego 2002 r. sygn. III CZP 30/01 (OSNP z 2002 r. nr 10 poz. 243). Sąd administracyjny będący stosownie do postanowień art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) związany jedynie Konstytucją oraz ustawami może przy podejmowaniu orzeczenia pominąć postanowienia aktów wykonawczych do ustaw jeżeli akty te sprzeczne są z Konstytucją lub ustawą. W rozpatrywanej sprawie z tego typu sytuacją Sąd się zetknął, ponieważ wymienione powyżej rozporządzenie wprowadza poza ustawowe zróżnicowanie sytuacji prawnej pracownika, w zależności od statusu własnościowego przedsiębiorstwa, w którym pracuje. Powyższe rozważania pozwalają przyjąć, że okres zatrudnienia skarżącego w Spółce A od [...] do [...] jest wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach. Nie uwzględnienie tego okresu wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również postanowień art. 37 j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr. 6, poz. 56 z późn. zm.). Organy administracji wydając decyzję z naruszeniem postanowień art. 37j oraz art. 73a ust. 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz naruszając postanowienia art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawiły skarżącego przysługującego mu prawa, czym dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne, a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku przedemerytalnego uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Skarżący przed zamknięciem rozprawy nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem stosownie do postanowień art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzję.