II SA/Ka 589/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie NSA Anna Apollo as. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję; Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S.L. choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami faktycznymi w sprawie, S.L. w latach 1976-2001 r., pracując w A S.A. oraz B spółka z o.o , następnie B spółka z o.o w likwidacji, był narażony na działanie hałasu o ponadnormatywnym natężeniu, jednakże wobec braku rozpoznania choroby zawodowej, nie ma podstaw do jej stwierdzenia. Lekarskie jednostki diagnostyczne nie rozpoznały bowiem u skarżącego choroby zawodowej pod postacią zawodowego uszkodzenie słuchu. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...], stwierdziła u badanego obustronny przewodzeniowo-odbiorczy ubytek słuchu w wysokości dla UP [...] dB i dla UL [...] dB. Jednocześnie zastrzeżono, że stwierdzony niedosłuch nie jest typowy dla skutków działania hałasu, a zatem wykluczona jest zawodowa etiologia schorzenia narządu słuchu. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazano natomiast, że przeprowadzona diagnostyka wykazała obustronny niedosłuch typu odbiorczego, wynoszący po uwzględnieniu poprawki na wiek, [...] dB dla UP i [...] DB dla UL. W badaniu obiektywnym audiometrią impedancyjną potwierdzono, że nie występuje komponenta przewodzeniowa niedosłuchu. W audiometrii tonalnej przebieg krzywych oceniono jednak jako niecharakterystyczny dla pohałasowego uszkodzenia słuchu, albowiem [...]. W konkluzji przyjęto, że u badanego brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Na skutek odwołania wniesionego przez S.L., decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest stwierdzenie przez placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych i wykazanie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy. Przeprowadzona dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S.L. pracował w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże lekarze właściwych placówek diagnostycznych wykluczyli zawodową etiologię rozpoznanego niedosłuchu. W uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, że przebieg krzywych powietrznych nie jest charakterystyczny dla pohałasowego uszkodzenia słuchu, albowiem [...]. Wobec powyższego stwierdzono brak podstaw do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzonym niedosłuchem a działaniem hałasu w środowisku pracy. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.L. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej, zarzucając naruszenie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że pracował w warunkach narażenia na hałas, jest od wielu lat leczony w Przychodni Przyzakładowej C u lekarza laryngologa, ubytek słuchu jest dla niego bardzo uciążliwy i utrudnia mu znalezienie pracy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenia, argumentując, iż brak rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że do rozpoznania niniejszej skargi przed Sądem miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Przepisy art. 145 § 1 P.p.s.a. wymieniają katalog rozstrzygnięć Sądu, wydawanych w razie uwzględnienia skargi, są nimi: uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Możliwość wydania wyroku merytorycznie orzekającego w sprawie, istnieje wyłącznie w odniesieniu do aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 146 § 2 P.p.s.a). Orzeczenie zaskarżone w niniejszej sprawie do Sądu nie dotyczyło uprawnień wynikających z przepisów prawa, lecz przyznawanych drodze decyzji. Z powyższych względów Sąd nie mógł zatem wydać rozstrzygnięcia, o jakie w skardze wnosił skarżący, to jest orzec w zakresie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Kompetencja w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, zaś Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności wydanych przez nie rozstrzygnięć. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące kumulatywnie przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W takim przypadku, wykluczenie zawodowej etiologii schorzenia winno łączyć się z podaniem okoliczności wykluczających zawodowe przyczyny jego powstania. Zgodnie z § 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób, kwalifikowanych jako zawodowe, są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych, wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych. Jednostki te wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego, dokumentacji przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Orzeczenie lekarskie, po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego, jest przesyłane właściwemu inspektorowi sanitarnemu, który na podstawie tego orzeczenia oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Pojęcie choroby zawodowej jest kategorią prawną, do jej stwierdzenia konieczne jest uprzednie rozpoznanie stosownej jednostki chorobowej przez lekarzy. Rozpoznanie to dokonywane jest przez właściwe jednostki służby zdrowia, które na podstawie zebranego materiału i wiedzy medycznej dokonują ustalenia, czy stwierdzone dolegliwości lub zmiany patologiczne organizmu są objawami danej jednostki chorobowej, czy też objawami innego schorzenia. Orzeczenia lekarskie podlega ocenie organu orzekającego w przedmiocie choroby zawodowej z punktu widzenia walorów procesowych, jako materiał dowodowy w sprawie. W rozpatrywanym przypadku przedstawione organom inspekcji sanitarnej orzeczenia nie były zgodne co do rozpoznania. Wyniki pierwszego badania wskazywały na mieszany charakter niedosłuchu u badanego. W orzeczeniu wydanym [...] Instytut Medycyny Pracy wskazał natomiast na brak komponenty przewodzeniowej stwierdzonego niedosłuchu i określił go jako obustronny niedosłuch typu odbiorczego. Jednocześnie odmowa uznania zawodowej przyczyny choroby, została uzasadniona niecharakterystycznym w audiometrii tonalnej dla pohałasowego niedosłuchu, przebiegiem krzywych powietrznych. Cechy tego przebiegu krzywych skłoniły jednostkę orzekającą do wyrażenia przypuszczenia, że niedosłuch może mieć charakter [...]. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto tej kwestii w sposób stanowczy, nie został również wskazany żaden inny, poza hałasem, czynnik mogący spowodować niedosłuch takiego rodzaju, nie wyeliminowano również udziału czynnika wrażliwości osobniczej na powstanie stwierdzonych, niecharakterystycznych przebiegów krzywych powietrznych. Wobec stwierdzonego niedosłuchu odbiorczego i przyjętego oddziaływania w środowisku pracy czynnika szkodliwego, organy orzekające winny były dokonać szczególnie wnikliwej oceny dostarczonego materiału dowodowego i wskazać, jakie czynniki, odmienne niż hałas, chorobę wywołały czy choćby mogły wywołać. Kwestii tej bowiem wydane orzeczenie lekarskie w ogóle nie poruszało, nie rozstrzygnięto też w sposób stanowczy, jakie schorzenie rozpoznano u badanego. W orzeczeniu zawarto bowiem wyłącznie stwierdzenie, że niecharakterystyczny przebieg krzywych może świadczyć o niedosłuchu [...], podniesiona wątpliwość nie została jednak potwierdzona czy choćby uwiarygodniona. Powołując się zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na brak zawodowej etiologii choroby, organ winien podać okoliczności uzasadniające zanegowanie związku przyczynowego między chorobą i warunkami pracy. W sprawie natomiast nie został ani wykluczony hałas jako możliwa przyczyna niedosłuchu, ani wskazany inny czynnik mogący go wywołać. Jednoznacznie nie rozstrzygnięto też, czy niedosłuch o stwierdzonym obrazie przebiegu krzywych powietrznych nie jest, bo nie może być, spowodowany przez hałas, czy też jedynie obraz audiometrii tonalnej nie jest typowy dla niedosłuchu wywołanego hałasem. W tym ostatnim przypadku, wobec braku stwierdzenia innych źródeł schorzenia, winna zostać wnikliwie rozważona relacja między oddziaływaniem hałasu w środowisku pracy i możliwymi tego następstwami. W ocenie Sądu, wobec istniejących wątpliwości i niejednoznaczności wydanych orzeczeń lekarskich, sprawa nie została pod względem dowodowym dostatecznie wyjaśniona. Organ odwoławczy winien zatem w tym celu przeprowadzić postępowanie uzupełniające, zażądać od placówek medycznych orzeczenia dodatkowego lub podsumowującego, w którym zasygnalizowane wątpliwości zostaną rozważone i wyjaśnione, a następnie wydać decyzję, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących przypadku S.L. Organem orzekającym w sprawie choroby zawodowej jest bowiem inspektor sanitarny, a nie zespół lekarski, nie może on zatem poprzestać na powieleniu fragmentów opinii, gdy ta zawiera twierdzenia warunkowe i przypuszczenia. Wówczas przed wydaniem decyzji istniejące wątpliwości należy usunąć, prezentując w uzasadnieniu tok zastosowanej argumentacji. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt a) ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a