II SA/Ka 599/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędziowie: NSA Anna Apollo Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 599 / 03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...] na zasadzie o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z.B. choroby zawodowej narządu słuchu - wymienionej w pozycji15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...], która to placówka rozpoznała u badanego obustronny odbiorczy ubytek słuchu wynoszący dla ucha prawego [...] dB, dla ucha lewego [...] dB oraz ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...], wywiadu z dnia [...] i zaświadczenia pracy nr [...] z dnia [...]. Wykazały one, że w latach 1965-2000 Z.B. pracował w Kopalni Węgla Kamiennego A w na różnych stanowiskach na powierzchni, jako betoniarz, konserwator maszyn hałasie urządzeń przeróbczych, płuczkarz w hałasie o natężeniu 87-96 dB. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że Z.B. w trakcie powyższego zatrudnienia miał kontakt z czynnikiem szkodliwym dla zdrowia, jakim jest hałas przekraczający dopuszczalne normy higieniczne, to jednak ze względu na treść orzeczenia lekarskiego kompetentnej jednostki diagnostycznej, która nie rozpoznała u badanego zawodowego uszkodzenia narządu słuchu ze względu na niski stopień obustronnego obniżenia ostrości słuchu, nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i ponowne przeprowadzenie badań. Podniósł, że pozostaje ono w sprzeczności z orzeczeniem biegłych lekarzy sądowych. Stwierdzony u niego niedosłuch obustronny odbiorczy jest wyłącznie konsekwencją pracy zawodowej, hałasem pracujących urządzeń górniczych, a tym samym jest spowodowany warunkami wykonywania pracy zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po uzupełnieniu materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym przez uzyskanie drugiego orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] i ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodowa czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące przebiegu pracy Z.B. Uznał, że w latach 1965-2000, kiedy to przeszedł na emeryturę pracując w Kopalni Węgla Kamiennego A w czasie pracy był narażony na ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Skarżący pracował tam jako betoniarz, konserwator maszyn i urządzeń przeróbczych, spawacz, maszynista maszyn i urządzeń przeróbczych oraz płuczkarz na powierzchni, gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Dalej stwierdzono, że skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...]) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]). Obie jednostki diagnostyczne nie rozpoznały u skarżącego zawodowego uszkodzenia słuchu mimo, że stwierdziły każdorazowo obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Orzeczenia różniły się tylko określeniem stopnia jego ubytku. Pierwsza jednostka diagnostyczna ustaliła go na poziomie UP-[...] dB i UL- [...] dB, a druga na poziomie UP-[...] i UL-[...] dB. Jak wynikało z treści uzasadnienia powyższych orzeczeń, obie jednostki nie orzekły zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu skarżącego ze względu na stwierdzoną wielkość ubytku słuchu, która z lekarskiego punktu widzenia nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.B. zakwestionował legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. oraz decyzji organu I instancji podnosząc, że są one dla niego krzywdzące. Podkreślił, że pracował w tylko jednym zakładzie pracy i stwierdzony u niego niedosłuch jest tej pracy następstwem. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że brak rozpoznania choroby narządu słuchu przez uprawnione placówki diagnostyczne uniemożliwiał wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wracając do meritum sprawy należy podkreślić, że trafnie wskazał organ odwoławczy, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Taki status posiadały jednostki orzekające w niniejszej sprawie: Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a.. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I i II stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu, które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu, przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego obustronnego odbiorczego ubytku słuchu. W tym miejscu należy przypomnieć, że niedosłuch obustronny odbiorczy jest charakterystyczny dla akustycznego uszkodzenia słuchu. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u Z.B. schorzeniem w postaci obustronnego niedosłuchu odbiorczego i stwierdzonym narażeniem go na działanie hałasu o natężeniu 87-96 dB w czasie pracy przy obsłudze taśm, filtrów tarczowych, odmulników wiertarek pomp wiertarek kołowrotu kamienia przez okres 4 godzin/zmianę roboczą czyli ekspozycji czynnika szkodliwego (hałasu) w środowisku pracy. Powołanie się li tylko na budzące wątpliwości i niejednoznaczne orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia tych wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie związku przyczynowego. To na organach administracji publicznej, orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Nadto jak wynika z zestawienia dat dochodzenie epidemiologiczne zostało przeprowadzone dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Organ I instancji oparł swoje ustalenia wyłącznie na wywiadzie i zaświadczeniu pracodawcy. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu jak również fakt, że na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym także wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36 / 98 (opublikowanym OSN nr 6, poz. 192) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem definicji prawnej choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego, narażenie pracownika na działanie czynnika szkodliwego, jakim był hałas i domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że w przypadku Z.B. spełnione zostały powyższe wymogi i należało wydać decyzję stwierdzającą chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wskazanego wyżej wykazu chorób zawodowych- zawodowe uszkodzenie słuchu. Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, a zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.