II SA/Ka 626/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant sekr. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzja z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w C. na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), §§ 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do uznania u M. F. choroby zawodowej - przewlekły nieżyt gardła i krtani, wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W mowach decyzji organ I instancji podał, że M. F. od 1995 r. do nadal jest zatrudniony na stanowisku nauczyciela. Jednak z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że charakter zmian chorobowych nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Zastępca [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie uwzględnił odwołania M. F. od tej decyzji i rozstrzygnięciem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał ja w mocy Powołując się na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w którym rozpoznano przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, organ stwierdził, iż schorzenie to nie ma cech klinicznych choroby zawodowej narządu głosu. Zatem w oparciu o dwa zgodne orzeczenia lekarskie jednostek upoważnionych, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Na skutek skargi M. F. Naczelny Sąd Administracyjny powyższą decyzję uchylił wyrokiem z dnia 4 lipca 2001 r., sygn akt II SA/Ka 2009/99, dochodząc do przekonania, że nie odpowiada ona prawu. Sąd uznał jako okoliczność bezsporną, że wieloletnia praca nauczyciela wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Nadto stwierdził, że wobec żądania skarżącego o przeprowadzenie badań foniatrycznych obowiązkiem organu było ponowne zwrócenie się o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego. W orzeczeniu tym bowiem nie wskazano jakie badania zostały wykonane w celu rozpoznania choroby, nie wyjaśniono przyczyn, dla których nie było potrzeby oceny foniatrycznej w przypadku gdyby takich badań nie przeprowadzono Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, by w toku ponownego postępowania organ uzupełnił materiał sprawy o stanowisko lekarzy IMP w S.. Wskazał, że zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. dołączone do skargi jako dokumentacja lekarska stanowić winno materiał do wydania uzupełniającego orzeczenia. Ponadto Sąd uznał za celowe poddanie skarżącego ocenie foniatrycznej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania organ uznał, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u M. F.. Podał, że po wnikliwej analizie i trzykrotnym badaniu specjalistycznym, w tym badaniu foniatrycznym z oceną stroboskopową krtani ustalono rozpoznanie - przewlekły przerostowy nieżyt krtani. Stwierdzone zmiany patologiczne nie są związane z działaniem nadmiernego wysiłku głosowego, nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. F. domagał się uchylenia powyższej decyzji. Podniósł, że nie można było oczekiwać zmiany orzeczenia lekarskiego przez komisję, której wcześniejsze orzeczenia zostało przez niego zaskarżone. Zarzucił, że powodem wydania negatywnej dla niego decyzji jest błędne przyjęcie, iż stwierdzony w orzeczeniu lekarskim przewlekły przerostowy nieżyt krtani nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Powołał się przy tym na zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w niniejszej sprawie stwierdzenie, iż "zmiany przerostowe" narządu głosu stanowią chorobę zawodową. Dodał, że na podstawie diagnozy otolaryngologa, w której stwierdzono u niego przewlekły przerostowy nieżyt gardła i krtani, niedomykalność głośni w części międzybłoniastej został skierowany przez komisję lekarską ds. nauczycieli na urlop dla poratowania zdrowia od [...] r. do [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odwołanie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie §1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sadów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotem skargi. Przepis art. 1 § § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stawowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej ( §1), pod względem zgodności z prawem ( § 2 ). W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270), w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym zgodnie z art. 134 §1 tej ustawy sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za choroby zawodowe uważa się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. O uznaniu za chorobę zawodową decydują więc dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy czym ocenie działania obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771). Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W pozycji 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do omawianego rozporządzenia znajdują się przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym jak guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe. Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, oraz orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych (§ 10 powołanego rozporządzenia). W sprawie uznano za bezsporne, że wieloletnia praca nauczyciela wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Stwierdzić należy, że skarżący wykonał zawód nauczyciela d ponad trzydziestu lat. Toteż warunkiem wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej narządu głosu było rozpoznanie schorzenia przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący w toku ponownego rozpoznania sprawy został poddany specjalistycznym badaniom lekarskim w tym badaniom foniatrycznym w wypadku którego orzeczeniem z dnia [...] r. stwierdzono u niego przewlekły przerostowy nieżyt krtani. Jednakże biegli lekarze uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, bowiem stwierdzone u M. F. zmiany patologiczne nie są z lekarskiego punktu widzenia związane z działaniem nadmiernego wysiłku głosowego, nie figurują także w obowiązkowym wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy w całości podzielił opinię Instytutu opierając swoje rozstrzygnięcie na argumentacji biegłych dokonujących oceny rozpoznanego schorzenia. Jednakże ocena ta dla organu inspekcji sanitarnej nie miała charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji pranej schorzenia. Zauważyć bowiem należy - co uszło uwadze organowi odwoławczemu, że wydane przez jednostki diagnostyczne orzeczenie lekarskie w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej maja charakter opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, a podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. Kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ winien był mieć na uwadze, że "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym, a nie medycznym i do jej stwierdzenia konieczne jest ustalenie schorzenia znajdującego się w wykazie chorób zawodowych, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. W rozpoznawanej sprawie z prawnego punktu widzenia przedmiotem oceny organu jest to, czy doszło do przewlekłego schorzenia narządu głosu w postaci guzków śpiewaczych, niedowładów strun głosowych, zmian przerostowych, związanego z nadmiernym wysiłkiem głosowym, które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy (poz. 7 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Skoro placówka diagnostyczna w wyniku przeprowadzenia specjalistycznych badań rozpoznała u skarżącego przewlekły przerostowy nieżyt krtani (zmiany przerostowe), a skarżący pracował przez wiele lat w warunkach związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym to należało dojść do wniosku, iż w sprawie występują wszelkie podstawy do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. W ocenie Sadu odmienne rozstrzygnięcie mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę rozpoznanego schorzenia. Takiej innej przyczyny w toku postępowania nie wykazano. Wobec powyższych odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej stanowi naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W dalszym postępowaniu należy w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić przyjdzie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 powołanego wyżej rozporządzenia postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.