II SA/Ka 633/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie: NSA Łucja Franiczek asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o zatwierdzeniu projektu na budowlanego i pozwoleniu na budowę 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 2/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięciu) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania; Jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany przebudowy budynku gospodarczego wraz z jego adaptacją na cele gastronomiczne oraz udzielił pozwolenia na przebudowę budynku, położonego na działce nr [...] w C. przy ul. [...], dla B. B. W piśmie z dnia [...] r. J. D. zwrócił się o "odwołanie" powołanej decyzji ostatecznej. Pismo zostało złożone w związku z zawiadomieniem z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania w sprawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia warsztatowego na cele gastronomiczne, w ramach powiększenia powierzchni użytkowej istniejącego baru piwnego na działce nr [...] w C. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie przebudowy budynku gospodarczego wraz z jego adaptacją na cele gastronomiczne. Jako podstawa prawna podany został art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że będący stroną postępowania J. D., bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu o wydanie decyzji ostatecznej. Decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Starosta [...] odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w trakcie przeprowadzonego postępowania zostały wyjaśnione sporne kwestie dotyczące drogi dojazdowej do inwestycji, oraz ustalona zgodność inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej. Decyzja została odebrana przez J. D. [...] r. i pismem z dnia [...] r. zaskarżona do Wojewody [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, w uzasadnieniu odnosząc się do merytorycznych kwestii związanych z udzielonym pozwoleniem na budowę i wskazując na zasadność wydanej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, J. D. odniósł się do argumentów zawartych w decyzjach obu instancji, dotyczących zasadności udzielonego pozwolenia na budowę i podał, że pominięto w sprawie problem ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich przed nadmiernym hałasem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do zasadności odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej. Odpowiedź na skargę zawiera w swej treści błędy co do identyfikacji osób skarżących oraz co do treści decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącego w skardze. Sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Należy zatem podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, dla którego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują odrębny reżim prawny, w szczególności precyzując w art. 151 k.p.a. katalog rozstrzygnięć możliwych do zawarcia w decyzjach wydawanych po wznowieniu postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. jest tylko aktem procesowym, który otwiera drogę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Po przeprowadzeniu tego postępowania właściwy organ winien wydać decyzję odpowiadającą treści art. 151 k.p.a., a zatem odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do uchylenia, określonych w art. 145 § 1 lub art. 145a, lub uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi zaistnienie przyczyn z art. 145 § 1 lub 145a i orzec co do istoty sprawy. Trzecią możliwość stanowi wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylono decyzji, co może mieć miejsce w razie zajścia sytuacji opisanych w art. 146 k.p.a., czyli w razie upływu określonych terminów, albo gdyby w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie, w której skarżący, stosownie do ustaleń organu, nie brał udziału w postępowaniu, wyrażając pogląd, że decyzja ta odpowiada prawu, zatem nie ma podstaw do jej wzruszenia. Stanowisko to jest wadliwe proceduralnie, gdyż narusza art. 151 k.p.a. Odmowa uchylenia decyzji może nastąpić tylko w razie, gdy nie występuje żadna z ustawowych przyczyn wznowienia postępowania. W takim wypadku organ nie może przejść do merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż nie ma miejsca kwalifikowana wada proceduralna. Jeżeli organ stwierdził, że J. D., będąc stroną postępowania, nie brał w nim udziału, winien był uchylić decyzję i orzec co do istoty, lub stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą okoliczności z art. 146 k.p.a. Tymczasem organy orzekające, mimo zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego pozwalającego na powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy i mimo rozważenia w decyzji merytorycznych argumentów, w istocie sprawy co do istoty nie rozstrzygnęły, nas co wskazuje treść sentencji, mającej wyłącznie charakter procesowy. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej zamyka bowiem drogę do powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a uzasadnienie do niej sporządzone winno dotyczyć przesłanek odmowy uchylenia, czyli wykazania braku spełnienia przesłanek do wznowienia postępowania. W rozpatrywanym przypadku konkluzji takiej nie można wywieść z uzasadnienia decyzji organów administracji, zarówno I jak i II instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby organy administracji wykazały, iż skarżący brał w istocie udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Rozpoznając sprawę właściwy organ administracji winien uwzględnić, że w przypadku wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia, a następnie wydać decyzję o treści odpowiadającej art. 151 k.p.a. Organ winien mieć przy tym na względzie, że wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej jest możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzi przyczyna wznowienia postępowania. W sytuacji zaś, gdy zachodzą przesłanki negatywne do uchylenia decyzji, wskazane w ar. 146 k.p.a., organ powinien wydać decyzję o treści odpowiadającej art. 151 § 2 k.p.a. Mając na uwadze przedstawione argumenty Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ u.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji. Uwzględniając skargę, Sąd był zobowiązany, na podstawie art. 152 u.p.s.a do określenia w wyroku w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.s.a. w związku z art. 97 § 2 art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).