II SA/Ka 633/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant: Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2005r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), §1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stwierdził, że u H. O. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych. - przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy W uzasadnieniu decyzji w pierwszym rzędzie wskazał, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną występującego schorzenia jako choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a rozpoznaną chorobą, tj, udowodnienie, że czas rodzaj i stopień narażenia na czynnik szkodliwy daje duże, graniczące z pewnością prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Powołując się na wyniki dochodzenia epidemiologicznego organ orzekający ustalił, że Pan H.O. od 1975 r. do 2000 r. zatrudniony był w "A" w R.. W okresie od [...] 1998 r. do [...] 2000 r. korzystał z urlopu górniczego, po czym przeszedł na emeryturę. Przez cały czas zatrudnienia pracował w pokładach niskich do 1 metra. Wymagało to pracy w pozycji kucznej, leżącej i przemieszczania się w ścianach na kolanach, co mogło mieć wpływ na trwałe uszkodzenie łękotek. Organ I instancji wskazał dalej, że swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S., która to placówka nie rozpoznała przewlekłego schorzenia narządu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy. Następnie H. O. został przebadany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka diagnostyczna także nie rozpoznała u pracownika choroby zawodowej. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że H.O. pracował w warunkach narażenia go działanie czynnika szkodliwego, to jednak z uwagi na treść orzeczeń lekarskich nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od decyzji H. O. nie zgodził się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu, a zwłaszcza z treścią orzeczeń lekarskich. Podniósł, iż orzeczenia lekarskie obu placówek diagnostycznych błędnie wskazują na urazowe uszkodzenie łękotek. Stwierdził, iż nie uległ żadnemu wypadkowi, a przyczyną jego choroby było silne zapalenie stawu kolanowego. Leczył się w "B" i w Szpitalu w R. na Oddziale Urazowo -Ortopedycznym w okresie od [...] do [...] 1987 r. i od [...] do [...] 1987 r., gdzie usunięto mu łękotkę. Ponownie w szpitalu przebywał w okresie od [...] do [...] 1988 r., wtedy usunięto mu drugą łękotkę. Po tym zdarzeniu przestał pracować na oddziale wydobywczym, pracę podjął w oddziałach przygotowawczych. W dalszym ciągu leczył się a pogarszający stan jego zdrowia spowodował konieczność przejścia na urlop górniczy. Domagał się ponownego rozpoznania jego sprawy. Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a dotyczące przebiegu pracy H. O.. Uznał, że pracował on w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu ruchu. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu ruchu. Następnie pracownik został skierowany do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. także nie stwierdziła istnienia przewlekłej choroby zawodowej narządu ruchu. Zdaniem placówek diagnostycznych I i II stopnia obraz kliniczny rozpoznanego chorzenia poparty rezultatami analizy kart leczenia szpitalnego, odpowiada ostremu urazowemu uszkodzeniu łękotki prawego stawu kolanowego, leczonego operacyjnie w latach 1987-1988. Stwierdzono ponadto, że rozwijające się zmiany zwyrodnieniowe prawego stawu kolanowego mają charakter samoistny (pozazawodowy) - co nie pozwala na stwierdzenie choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie rozpoznanie przez orzeczników obu kompetentnych placówek diagnostycznych choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. O. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia decyzji. Podniósł te same zarzuty, co w odwołaniu, ponadto wskazał, iż nie uległ żadnemu wypadkowi, a stan zapalny łękotek wywołany był pracą w warunkach wymuszonych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270ze zm.) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej ostatnio ustawy z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 72 poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji władny był rozpoznać niniejszą sprawę. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik sprawy. Polegały one na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, czyli naruszeniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki jej stwierdzania wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego . Ze zgromadzonych materiałów dowodowych, a zwłaszcza z przedłożonych opinii lekarskich nie wynika, czy były one wydane przy uwzględnieniu analizy dokumentacji lekarskich ze wskazanych przez skarżącego okresów , kiedy przebywał w szpitalu. Nie wynika również czy uwzględniona została dokumentacja lekarska za okres kiedy skarżący leczył się w Poradni w R.. Z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. sporządzonego w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., wynika wprawdzie, że dokonano analizy udostępnionej dokumentacji lekarskiej leczenia szpitalnego lecz nie wskazano, jakiego okresu dotyczyła ta dokumentacja. Mimo, iż skarżący kwestionował decyzję I Instancji, w odwołaniu wskazując na leczenie szpitalne i w "B" sprawy tej organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie zażądał uzupełnienia opinii lekarskiej w tym zakresie. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano pracę w wymuszonej pozycji ciała obciążającą kończyny dolne w stawach kolanowych. Jednak oceniając orzeczenia placówek diagnostycznych nie wyjaśniono na jakim stanie faktycznym orzeczenia te zostały oparte. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów lub instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 638/98, wyrok NSA z 4 lipca 2001 r. sygn. akt I S.A. 301/00, wyrok NSA z 17 października 2001 r. sygn. akt I S.A. 1110/01). Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.