II SA/Ka 645/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi J.M., S.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. zawiadomił o wszczęciu postępowania z wniosku J.W. w sprawie budowy garażu w granicy działki przy ul. [...] w D. W trakcie postępowania zostało ustalone, że na działce nr [...] S. i J.M. wybudowali bez wymaganego zezwolenia garaż w granicy z działką nr [...], która stanowi własność J.W. Postanowieniem z dnia [...], bez podania podstawy materialnoprawnej wydanego aktu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie do [...] decyzji o pozwoleniu na użytkowanie garażu zlokalizowanego przy ul. [...] w D. W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowy garaż został wybudowany w granicy z sąsiednią działką bez wymaganego pozwolenia na budowę, i jest położony w strefie XXII EM obowiązującego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, dopuszczającego lokalizację tego rodzaju obiektów. W oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przyjęto, że garaż powstał [...]. Wnioskiem z dnia [...] j. i S.M., realizując zalecenie PINB w D., wystąpili do Prezydenta Miasta w D. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie garażu, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] w D., przedkładając wymienione we wniosku dokumenty. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta D. zezwolił inwestorom na użytkowanie przedmiotowego garażu samochodowego. Jako podstawa prawna decyzji podany został art. 59 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 194 r. – Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016, ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że inwestor spełnił wymagania określone art. 57 ust. 1 ustawy, organ wykluczył obowiązek zastosowania art. 48 prawa budowlanego, oraz uzyskiwania zgody sąsiada na budowę w granicy działki. W aktach sprawy organu I instancji brak jest dokumentu protokolarnego stwierdzenia przez właściwy organ na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz uporządkowania terenu budowy. Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli J.W. i W.W., poprzedni właściciel posesji przy ul. [...] w D. W odwołaniu skarżący domagali się uchylenia wydanej decyzji, wskazując iż przedmiotowy garaż został wybudowany w roku [...], a jego rozmiary i lokalizacja w granicy naruszają warunki techniczne, jakim winny odpowiadać budynki. W odwołaniu skarżący negowali prawidłowość postępowania dowodowego prowadzonego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, prowadzącą do fałszywych w ich ocenie ustaleń co do daty powstania garażu na okres [...]. W tej kwestii za miarodajną, zgodną z prawdą i potwierdzoną również przez inwestorów w notatce z dnia [...] uznali datę roczną [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 59 ust. 1 prawa budowlanego, po rozpoznaniu odwołania J.W. i W.W., uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego garażu samochodowego. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że w sprawie jest niesporne, iż budowa garażu została zakończona [...], oraz że przed tą datą nie było prowadzone postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Wobec powyższego organ stwierdził, że zastosowanie znaleźć powinny przepisy prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r odnoszące się do samowoli budowlanych, w szczególności art. 48 tej ustawy, i nieprawidłowe było prowadzenie postępowania na podstawie przepisów prawa budowlanego z roku 1974. Za niedopuszczalne uznano też zastosowanie art. 59 ust. 1 ustawy, dotyczącego udzielania pozwoleń na użytkowanie obiektów budowlanych, ze względu na wymóg stwierdzenia zgodności wykonania obiektu z pozwoleniem na budowę, albowiem w sprawie brak takiego pozwolenia. Skargę na decyzję złożyli inwestorzy J. i S.M., którzy zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 49, 55 ust. 2 pkt 1 i 59 ust. 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż organ II instancji wadliwie przyjął, że w sprawie organ I instancji zastosował przepisy prawa budowlanego z roku 1974. Podstawą rozstrzygnięcia winny być bowiem przepisy art. 49 i 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, albowiem od daty wybudowania garażu upłynęło [...] lat. Odnośnie daty powstania obiektu, skarżący zgodzili się z ustaleniami organu odwoławczego, iż powstał on [...], mianowicie w [...]. Okoliczności te uzasadniają w ocenie skarżących zastosowanie przepisów przewidujących udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu i uniemożliwiają wydanie decyzji o rozbiórce garażu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując iż sprawa samowolnie wybudowanego obiektu pod rządami prawa budowlanego z roku 1994 winna być rozpoznana w oparciu o jego przepisy. Odnosząc się do zastosowania w sprawie art. 49 ustawy prawo budowlane i kwestii upływu 5 lat od daty zakończenia budowy, Wojewoda stwierdził, że określony w ustawie 5- letni termin od dnia zakończenia budowy oznacza, iż w tym czasie organ administracji budowlanej nie powziął wiadomości o fakcie samowoli budowlanej. Zgłoszenie organom faktu realizowania samowoli budowlanej przed upływem wskazanych 5 lat, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie pozwala w ocenie organów na zastosowanie przytaczanego przepisu, co skutkuje odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, nie tylko ze względu na okoliczności w niej podniesione. Po pierwsze, umknęło uwadze organu odwoławczego, że odwołanie od decyzji I instancji zostało złożone nie tylko przez stronę postępowania, J.W., ale również przez byłego właściciela nieruchomości, W.W., którego status nie został przez organ wyjaśniony. W aktach brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego udział W.W. w postępowaniu w charakterze pełnomocnika. Uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania, w związku z czym nie stanowiło wyłącznej przesłanki uchylenia decyzji, winno jednak zostać uwzględnione w toku ponownie prowadzonego postępowania. Nadto stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji, jakkolwiek winien dokonać ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, wykazał się zupełnym brakiem rozeznania co do jej stanu faktycznego i prawnego. W zupełnej sprzeczności do ustaleń faktycznych przyjętych przez Prezydenta Miasta w kwestii daty powstania garażu, organ odwoławczy ocenił iż przyjęto w tej kwestii ustalenia uzasadniające stosowanie przepisów ustawy z prawa budowlanego z roku 1974, a zatem wskazujące na powstanie obiektu przed 1 stycznia 1995 r. Kwalifikacji takiej przeczą jednak przepisy powołane jako podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwe są zatem argumentacja i motywy uchylenia decyzji organu I instancji, podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z powołaniem się na niedopuszczalność stosowania przepisów prawa budowlanego z roku 1974, nie miało ono bowiem w sprawie zastosowania. W konsekwencji Wojewoda [...], uznając powstanie garażu po 1 stycznia 1995 r. odmówił wydania pozwolenia na jego użytkowanie w oparciu o przepis art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uznając iż wydanie takiego pozwolenia jest dopuszczalne jedynie w sytuacji stwierdzenia zgodności obiektu z warunkami pozwolenia na budowę, a zatem w sytuacji braku takiego pozwolenia, co ma miejsce w odniesieniu do przypadków samowoli budowlanej, wydanie takiego pozwolenia nie będzie możliwe. Przedstawiona argumentacja nie znajduje uzasadnienia w konstrukcji instytucji udzielania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, uregulowanej w art. 55-59 ustawy prawo budowlane. Zgodnie bowiem z art. 55 ust 2 pkt 1 ustawy, uzyskanie takiego pozwolenia jest wymagane, jeżeli zachodzą okoliczności wymienione w art. 49 ust. 1 ustawy. Przepis ten odnosi się do przypadków obiektów będących samowolą budowlaną, w stosunku do których nie orzeka się nakazu rozbiórki, jeżeli od daty zakończenia ich budowy upłynęło 5 lat, a ich istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń planów zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu takiego obiektu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, na podstawie wniosku odpowiadającego art. 58 ustawy. Przewidziany w art. 59 wymóg protokolarnego stwierdzenia zgodności wykonania obiektu , w odniesieniu do obiektów stanowiących samowolę budowlaną nie jest wyłączony i przyjmuje się, iż kryteria zgodności stanowią wówczas nie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenie na budowę, lecz obowiązujące przepisy, normy i zasady wiedzy technicznej (por. J. Siegień: Prawo budowlane. Komentarz. Warszawa 2002, s. 282.). Za wadliwą uznać należy również argumentację podaną przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, dotyczący sposobu liczenia upływu 5 letniego okresu, o którym mowa w art. 49 prawa budowlanego. Niewątpliwie okres ten, liczony od zakończenia budowy obiektu, nie podlega jakiemukolwiek "przerwaniu" na skutek ujawnienia faktu samowoli przed organami administracji budowlanej i wydanie nakazu rozbiórki, przy spełnieniu dodatkowych przesłanek, po upływie 5 lat od zakończenia budowy, mimo jej ujawnienia, nie będzie dopuszczalne. W ocenie Sądu wskazane przez organ odwoławczy przyczyny odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie nie zostały zatem oparte na przekonywujących i odpowiadających prawu argumentach. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.