II SA/Ka 656/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi S. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] na zasadzie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz.950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S. I. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki b. ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...] z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej (ORMO) w okresie od [...] do [...]. Organ administracyjny doszedł bowiem do przekonania, że uprawnienia kombatanckie uzyskał on wyłącznie z powyższego tytułu – w wyniku działalności w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. W tej sytuacji powołany wyżej przepis nakazuje pozbawienie tych uprawnień. Przeto istniały podstawy do rozstrzygnięcia jak w osnowie, zwłaszcza, gdy – w ocenie organu – nie był on obowiązany do wyjaśniania czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. I. domagał się uchylenia tej decyzji. Zaakcentował, że w latach powojennych umacniał polskość, a orientacja polityczna była mu obca. Naprowadził, iż w okresie objętym dotychczasowymi uprawnieniami walczył z bandami niemieckimi, w tym z Wehrwolfem, co jego zdaniem winno przemawiać za przyznaniem mu uprawnień kombatanckich. Ta okoliczność nie dawała wszak podstaw do uprawnień w b. ZboWiD, dlatego jako tytuł do nich podał służbę w organach ORMO. Uznanie go za "utrwalacza" uważał więc za krzywdzące i niesprawiedliwe, a pozbawienie uprawnień kombatanckich za niezrozumiałą dyskryminację. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art.138 §1 pkt 1 w związku z art.127 §3 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., Kierownik wspomnianego Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Podzielił bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, prowadzące do konkluzji, że odwołującemu się, któremu dotychczasowe uprawnienia kombatanckie przyznano z tytułu utrwalania władzy ludowej, uprawnienia te nie przysługują z żadnego innego tytułu, a uzyskanych uprzednio uprawnień należało go pozbawić. Podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności nie mają znaczenia dla oceny jej całokształtu, bowiem jakakolwiek działalność w ramach ORMO nie stwarza obecnie podstaw dla uprawnień kombatanckich, gdyż ta formacja nie jest traktowana jako zmilitaryzowana służba państwowa. Tymczasem, po myśli art.1 ust.2 pkt 6 cytowanej ustawy, jedynie działalność w ramach tego rodzaju służby mogłaby aktualnie prowadzić do nabycia i korzystania z uprawnień kombatanckich. Dlatego wniosku tego nie uwzględnił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, którą uważał za wadliwą. W uzasadnieniu powołał się na wywody zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza eksponujące walkę z oddziałami Wehrwolfu, twierdząc, iż prowadził ją zanim jeszcze powstało ORMO. Jej celem była ochrona ludności polskiej przed agresją różnych ugrupowań niemieckich, nie zaś walka o utrwalenie władzy ludowej. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... i §1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz.653), sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). W drugim rzędzie należy podnieść, że wedle treści art.1 tej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej. W świetle brzmienia jej art.145§1 badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art.134§1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zawierała uzasadnionych zarzutów, zatem – przy braku trafnych zarzutów branych pod rozwagę z urzędu - nie mogła zostać uwzględniona. Ograniczając się do badania powodów pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich i trafności zastosowania odpowiednich przepisów ustawy o kombatantach..., nie sposób było dostrzec uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego przy wydawaniu zapadłych w tym przedmiocie decyzji. Organ administracyjny rozstrzygnął sprawę dysponując pełnym materiałem dowodowym, który poprawnie oceniając, przyjął za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszne i prawidłowo umotywowane decyzje, nie uchybiające procedurze. Nie naruszają one także, powołanych jako ich podstawa prawna, przepisów prawa materialnego. Dotychczasowe uprawnienia kombatanckie zostały przyznane skarżącemu w [...] przez b. ZBoWiD, przeto podlegają ocenie z punktu widzenia obecnie obowiązujących przepisów. Słusznie zatem doszło do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Uprawnienia, o jakich mowa, nabył skarżący z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w latach [...] –[...], bo wynika to jednoznacznie z treści zaświadczenia b. ZboWiD z dnia [...] w którym jako podstawę dla uzyskania uprawnień wskazano służbę w b. ORMO. Ocena okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a kwestionujących ów zapis nie pozwala na inną interpretację uzyskanego dotychczas tytułu. Poprawnie również organ orzekający ustalił, że skarżący innego tytułu do owych uprawnień nie wykazał ani poprzednio, ani podczas postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji. Zgodnie zatem z brzmieniem art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... stanowiącym, że pozbawia się owych uprawnień osoby, które nabyły je na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...]w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz art.4, został tych uprawnień pozbawiony. Uprawnienia te zachowują tylko osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach [...]-[...]lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] do [...]. W opinii Sądu skarżący nie wykazał istnienia tych faktów, ani innej działalności uznawanej za działalność kombatancką. Przeto uprawnienia uzyskane wyłącznie z powodu walki o utrwalenie władzy ludowej musiały zostać uchylone, zaś brak innego tytułu sprzeciwiał się ich zachowaniu. Okoliczności podnoszone przez skarżącego zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze, nie mogły odnieść skutku, gdyż nie są przyczynami uprawniającymi do takiej oceny zdarzeń, która pozwalałaby na uznanie, iż miał on inny tytuł do uprawnień kombatanckich. Trzeba przy tym zważyć, że skarżący nie może zasadnie powoływać się na tytuł określony w art.1 ust.1 pkt 6 cytowanej ustawy, albowiem – jeśli nawet za prawdziwe uznać jego twierdzenia o udziale w walkach z Wehrwolfem - to nie miały one miejsca w ramach zmilitaryzowanej służby państwowej, bo taką nie była b. Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO). Na marginesie można dodać, że nawet b. Milicja Obywatelska nie jest uznawana za taką formację. Stanowisko orzecznictwa w tej materii jest utrwalone, przeto nie ma potrzeby szerszego jego omówienia. Wywody te nie miały zatem wpływu na wynik sprawy, przeto organ orzekający w sprawie administracyjnej nie musiał ich badać, mimo że – wbrew jest twierdzeniu - jest zobowiązany do wyjaśnienia sprawy w kierunku istnienia podstaw do uprawnień kombatanckich z innego tytułu kombatanta, którego dotyczy postępowanie o pozbawienie uprawnień. Obowiązek ten wszak powstaje tylko wówczas, gdy tego rodzaju fakty prezentowane przez stronę nie są oczywiście dowolne, a więc, gdy są choćby uprawdopodobnione i istnieją przynajmniej nikłe szanse na ich wykazanie, jeśli nadto należą do przesłanek mogących doprowadzić do przyznania uprawnień kombatanckich. W niniejszej sprawie takich okoliczności brak, bo twierdzenia skarżącego nie mogłyby skutkować pozostawieniem dotychczasowych uprawnień. Walka z okupantem niemieckim, jakkolwiek niewątpliwe chwalebna, nie jest uznawana za tytuł do uprawnień kombatanckich, gdy nie była prowadzona w ramach służby w formacjach wskazanych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r., zwłaszcza jej przepisach art.1 i art.2. Z tych przyczyn twierdzenia skarżącego dotyczące jego udziału w likwidacji niemieckich band nie mogą przemawiać za przyjęciem prowadzenia przezeń działalności kombatanckiej w rozumieniu tego aktu prawnego. Niezależnie od tego, iż podawał on chwiejne okresy tych walk (w skardze był to przełom lat [...] –[...], zaś w życiorysie z dnia [...] przełom lat [...]-[...], przy czym twierdził, iż walki w tym czasie toczył z bandami reakcyjnego podziemia). Pozostałe zaś prezentowane przezeń kwestie nie noszą znamion tytułu do przedmiotowych uprawnień. Z przytoczonych powodów kwestionowaną decyzję przyszło uznać za odpowiadającą prawu. Przeto mimo subiektywnego odczucia skarżącego, iż został on pokrzywdzony, nie mogło ono zostać wzięte pod uwagę, bo okoliczności mogących uzasadniać zachowanie uzyskanych uprzednio uprawnień kombatanckich nie udowodnił, zaś organ wykazał istnienie podstaw prowadzących do pozbawienia go tych uprawnień, które nabył dotychczas. Trzeba na koniec dodać, że owe uprawnienia nie mają charakteru praw podmiotowych, a są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.