II SA/Ka 663/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekr. sądowy Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej narządu głosu – wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., która to placówka nie rozpoznała choroby zawodowej narządu głosu ze względu na brak zmian patologicznych krtani charakterystycznych dla schorzenia wymienionego w katalogu zamkniętym wykazu chorób narządu głosu o etiologii zawodowej oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., które potwierdziło brak podstaw do rozpoznania zawodowej choroby narządu głosu. Stwierdzono przewlekły prosty podsychający nieżyt błony śluzowej gardła i krtani. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w zakładach pracy, w których S. S. była zatrudniona wykazało, że w czasie pracy w latach 1960 – 1992 w "A" w K., w "B" w K. oraz w [...] Liceum [...] w K. na stanowisku [...],nauczyciela - [...], tylko w latach 1974 – 1992 pracowała w warunkach stwarzających powstanie choroby zawodowej narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że z uwagi na brak rozpoznania choroby zawodowej przez obie placówki diagnostyczne, a w szczególności na brak rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu głosu przez lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy w S.– jednostki upoważnionej do orzekania w sprawach wątpliwych i spornych, niemożliwym było wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła wydanie jej w oparciu o błędne orzeczenie lekarskie i nie zgadzała się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu a w szczególności ze stwierdzeniem, iż schorzenie jakie u niej rozpoznano nie spowodowały czynniki szkodliwe w miejscu pracy. Podniosła, że zaczęła chorować po kilku latach pracy jako nauczyciel, najczęściej na gardło. Cierpiała często na chrypy i bezgłos. Długie mówienie powodowało ataki kaszlu, a pył kredy dodatkowo łzawienie oczu i wyciek z nosa. Dolegliwości te były jedyną przyczyną podjęcia pracy na stanowisku [...]. Zarzuciła, iż pomimo trzykrotnego badania stroboskopowego żaden lekarz placówki diagnostycznej nie zauważył u niej zmian patologicznych, które rozpoznał [...] Ł., specjalista laryngolog. Stwierdził on przerostowe zmiany zapalne lewego fałdu głosowego z obrazem wykształcającego się guzka śpiewaczego w środkowej części tego fałdu. Sugerowała, iż pomimo dostarczenia diagnozy opinia Instytutu została wydana z jej pominięciem, a stwierdzony nieżyt błony śluzowej gardła i krtani jest konsekwencją nadmiernego używania głosu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywany zawodem. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy S. S.. Uznał, że pracowała przez osiemnaście lat w [...] Liceum [...] w K. jako nauczyciel – [...] z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Jak również podkreślono u skarżącej obie placówki diagnostyczne nie rozpoznały w obrębie narządu głosu zmian charakterystycznych dla nadmiernego wysiłku głosowego. Nie znaleziono podstaw do przeprowadzenia kolejnego badania lekarskiego, ze względu na wyczerpania dwuszczeblowego trybu diagnostyczno – orzeczniczego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. kwestionując motywy przedstawione przez organ odwoławczy domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia choroby zawodowej ujętej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. Zarzuciła wydanie jej z naruszeniem art. 138 pkt 3 i art. 138 § 2 k.p.a., § 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i art. 2 Konstytucji. Wskazała, że SN w uzasadnieniu swoich wyroków stoi na stanowisku, że nauczyciel narażony jest na chorobę zawodową narządu głosu – graniczy to z pewnością. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wykluczenie istnienia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu przez lekarzy specjalistów dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych ( I i II szczebla ) uniemożliwiało stwierdzenie choroby zawodowej przez organ Inspekcji Sanitarnej obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne – na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W świetle materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie nie można podzielić stanowiska skarżącej co do wydania decyzji z naruszeniem wskazanych przepisów prawa. W § 1 ust. 1, obowiązującego w dacie wydania przedmiotowej decyzji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), jednoznaczny i nie budzący zdaniem Sądu, wątpliwości sposób, ustalono, że S. S. w okresie swojego zatrudnienia w latach 1960 – 1992 pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej narządu głosu. Wyniki dochodzenia epidemiologicznego w poszczególnych zakładach zatrudniających skarżącą, z punktu widzenia istniejącego tam narażenia, zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a których to ustaleń w zaskarżonej decyzji nie kwestionowano. Skarżąca kwestionowała wyłącznie treść orzeczeń lekarskich wydanych dla potrzeb niniejszego postępowania, a odbiegających, w jej ocenie, od jej rzeczywistego stanu zdrowia potwierdzonego pisemnie w dniu [...] 2001 r. przez [...]. Ł., na prośbę badanej, dla potrzeb Instytutu Medycyny Pracy. Konsultacja wykazała przerostowe zmiany zapalne lewego fałdu głosowego z obrazem wykształcającego się guzka śpiewaczego w środkowej części fałdu, którego ruchomość jest nieznacznie ograniczona. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stanowią, że za choroby zawodowe uznaje się choroby wymienione w jego załączniku, jeśli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i niezbędnym jest dla jej stwierdzenia pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Dalej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie ( zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98 - OSNAPiUS 1999 r. nr 6 poz. 192 ). W przedmiotowej sprawie dwie kompetentne placówki diagnostyczne – I i II stopnia, wykluczyły istnienie medycznych podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w pozycji 7 wspomnianego wykazu. Pozycja ta obejmuje przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym ( guzki śpiewacze, niedowłady fałd głosowych, zmiany przerostowe ). Przez przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane wykonywaniem zawodu rozumie się niektóre zmiany organiczne w krtani, co do których dochodzi w następstwie stałego i długotrwałego, trwającego co najmniej 10 lat wysiłku głosowego, rozpoznane przed upływem pięciu lat od zaprzestania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby. Zmiany te mogą przybierać wyłącznie postacie wskazane w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. Rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu wymaga potwierdzenia zatrudnienia w warunkach dużego obciążenia narządu głosu oraz stwierdzenia obrazu klinicznego odpowiadającym wyżej wskazanym zmianom w krtani z towarzyszącymi objawami dysfonii. Wyłączeniu podlegają niedowłady fałd głosowych pochodzenia pozazawodowego ( przerostowe zmiany pozapalne ). Orzeczenia placówek diagnostycznych wydane dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego nie negują choroby narządu głosu i konieczności leczenia czy pogarszania się stanu zdrowia skarżącej. Wykluczają jej zawodowe pochodzenie. Oznacza to innymi słowy, iż aktualny stan zdrowia S. S. nie kwalifikuje się do uznania jej schorzenia jako zawodowego. Stwierdzenie to nie pozostaje w sprzeczności z faktem długoletniej pracy związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Sąd zauważa, że skarżąca od 1960 r. do czasu przejścia na emeryturę pracowała jako [...]i, jak sama opisała, zakres wykonywanych obowiązków sprowadzał się do [...],[...],[...], [...]. Była to jej stała praca. Bezspornym jest, że pracowała również jako nauczycielka [...]. Była to jednak praca dodatkowa w niepełnym wymiarze godzin, której zaprzestała w 1972 r. Bezspornym jest i to, że skarżąca jest osobą schorowaną i z tej racji korzystała od [...] 1979 r. do [...] 1981 r. ze zniżki godzin z przyczyn laryngologicznych, poprzedzonej urlopem dla poratowania zdrowia. Leczyła się siedmiokrotnie w sanatorium i czterokrotnie na wczasach leczniczych, a w czasie zatrudnienia korzystała ze zwolnień lekarskich nie tylko z przyczyn laryngologicznych. Wydając orzeczenie z dnia [...] r. lekarze orzecznicy znali wynik konsultacji przedstawiony przez skarżącą. W uzasadnieniu orzeczenia wskazali na występujące u skarżącej zmiany patalogiczne, które ich zdaniem nie przedstawiają cech uszkodzenia narządu głosu nadmiernym wysiłkiem głosowym. Rozpoznali u niej schorzenie – przewlekły prosty podsychający nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, które nie figurowało w obowiązujący ówcześnie wykazie chorób zawodowych. Sąd zauważa że cytowane przez S. S. fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego odnoszą się do innego stanu faktycznego i stanowią fragment wyrwany ze zdania, cytuję " Jeżeli z opinii biegłego laryngologa powołanego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że dokumentacja lekarska leczenie powódki datuje się od [...] 1994 r., a z okresu uprzedniego brak takiej dokumentacji, przy czym z zeznań świadków przesłuchanych przez ten Sąd wynika także, że uczniowie z klas nauczanych przez powódkę wymagali intensywniejszej pracy z nimi ( co niewątpliwie wiąże się z podnoszeniem głosu bądź używaniem go przez dłuższy czas godziny lekcyjnej ) oraz że w pokoju nauczycielskim palono papierosy, to w świetle tych dowodów domniemanie istnienia u pozwanej warunków narażających na zachorowanie na przewlekłą chorobę narządu głosu graniczy z pewnością". Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).