II SA/Ka 684/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Protokolant sek. sąd Agnieszka Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., Nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie . -----------------------Uzasadnienie Decyzją nr [...], wydaną w dniu [...]r., Kierownik Działu Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w K., przyznał D. G. zasiłek stały wyrównawczy w wysokości [...]zł miesięcznie. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). W treści podjętego rozstrzygnięcia określono, że środki przyznane w ramach rzeczonego świadczenia przekazywane będą przelewem na konto bankowe Zarządcy Budynku położonego w K., przy ul. [...], a także na rachunki bankowe Rejonu Energetycznego w K. oraz Sklepu [...] w K. W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż skarżąca spełniła wymogi warunkujące przyznanie pomocy w formie zawnioskowanego świadczenia, określone w art. 27 ust. 4 pkt 1 przywołanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Jednocześnie organ I instancji powołał się na art. 6 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wskazując, iż przyczyną ustalenia sposobu wypłaty w postaci przelewu na konta bankowe wyżej wymienionych podmiotów było stwierdzenie korzystania przez skarżącą ze świadczeń pieniężnych niezgodnie z przeznaczeniem poprzez [...]. W odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. D. G. wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ I instancji, kwestionując sposób przekazywania przyznanego świadczenia. Skarżąca między innymi podkreśliła, że konieczność dokonywania regularnych zakupów w wyznaczonym sklepie stanowi dla niej znaczny problem, gdyż z uwagi na zły stan zdrowia często nie jest w stanie wychodzić z domu. Strona wskazała także na bezzasadność zarzutu korzystania z otrzymanych środków pieniężnych niezgodnie z ich przeznaczeniem wywodząc, że nie otrzymywała wcześniej pomocy w formie świadczeń pieniężnych. Ponadto D. G. przyznała, iż choruje na “[...]". Zaakcentowała jednak, że w roku [...] odbyła stosowną terapię, zaś w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego przedstawiła pracownikowi socjalnemu zaświadczenie lekarskie o utrzymywaniu [...]. Do odwołania skarżąca dołączyła pismo opatrzone datą [...]r., w treści którego wniosła o rozpatrzenie środka odwoławczego pomimo, iż jego wniesienie nastąpiło po ustawowym terminie określonym dla tej czynności procesowej oraz wyjaśniła, że przyczyną spóźnienia był pobyt w [...] w okresie “od dnia [...]r." Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podniosło, iż z podpisanego przez skarżącą potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji wynika, że doręczenie tej decyzji na jej ręce nastąpiło w dniu [...]r. Tym samym odwołanie, które wpłynęło do MOPS w K. w dniu [...]r., wniesione zostało po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego do dokonania rzeczonej czynności procesowej. Organ odwoławczy dodał, że skarżąca nie wystąpiła także z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz zaakcentował, iż przedmiotowy termin, wynikający z art. 129 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest terminem ustawowym, a zatem nie może być przedłużany przez organ administracji publicznej, który jest zobowiązany z urzędu do uwzględnienia faktu jego upływu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. G. oświadczyła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Skarżąca raz jeszcze powołała się na okoliczność, iż przyczyną niezachowania ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego był jej pobyt w [...]. Strona dodała, iż poinformowała o tym pracownicę MOPS w K., która przyjęła odwołanie. Osoba ta poprzestała jednak na zamieszczeniu stosownej adnotacji na odwrocie odwołania, nie pouczając strony o konieczności wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ponownie wskazując, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w art. 129 §2 K.p.a., a zatem jego merytoryczne rozpatrzenie stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Nadto Kolegium raz jeszcze podkreśliło, że strona nie wystąpiła, zgodnie z art. 58 §1 K.p.a., z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym uprawdopodobniłaby okoliczność, iż uchybienie to nastąpiło bez jej winy. W tym miejscu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zwróciło uwagę, ze wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Tymczasem z przedstawionego przez D. G. zaświadczenia lekarskiego wynika tylko tyle, że jest pacjentką poradni [...] od dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ono pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji lub postanowień wydanych wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Stąd kwestie merytoryczne związane z prawidłowością przyznania zasiłku stałego oraz określenia formy przekazywania tego świadczenia nie mogły wywrzeć wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Sąd uprawniony był bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym miejscu należy podnieść, że stosownie do treści art. 129 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od daty, pod którą nastąpiło jej doręczenie. W sprawie poza sporem jest okoliczność, iż wniesienie odwołania od decyzji Kierownika Działu Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nastąpiło po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania rzeczonej czynności. Okoliczność ta znajduje nadto potwierdzenie w aktach sprawy. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, było jednak między innymi założenie, iż skarżąca nie wystąpiła w toku postępowania administracyjnego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem w treści pisma datowanego na [...]r., złożonego przez stronę w MOPS w K. wraz z odwołaniem, D. G. zawarła prośbę o rozpatrzenie rzeczonego środka odwoławczego "po określonym terminie 14 dni", uzasadniając zaistniałe opóźnienie pobytem w Centrum [...] w K. W tym miejscu godzi się podkreślić, iż stosownie do treści art. 58 §1. K.p.a., organ administracji publicznej przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeśli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brzmienie przywołanej regulacji nie pozostawia zatem wątpliwości, że istotą wniosku o przywrócenie terminu jest wyrażenie żądania o rozpatrzenie środka odwoławczego pomimo braku zachowania terminu przewidzianego do jego wniesienia. Warunkiem uwzględnienia takiego wniosku jest wskazanie okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w rzeczonej kwestii a nadto jednoczesne dopełnienie czynności, dla której termin był określony (art. 58 § 2 K.p.a). W świetle przedstawionego wyżej unormowania, prośba skarżącej sformułowana w przywołanym piśmie z dnia [...]r., stanowi zdaniem Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Pismo to zawiera bowiem wyraźne żądanie o rozpatrzenie odwołania od decyzji Kierownika Działu Pomocy MOPS w K., złożonego po upływie terminu do jego wniesienia. Nadto w treści przedmiotowego pisma skarżąca podała przyczynę niezachowania ustawowego terminu, jaką był pobyt w [...]. Przywołała zatem argumentację, mogącą stanowić uprawdopodobnienie braku jej winy. Mając na uwadze przedstawione okoliczności godzi się podnieść, że zaskarżone postanowienie nie może pozostać w obrocie prawnym. Należy bowiem zaakcentować, że wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu nie jest dopuszczalne przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku o jego przywrócenie, gdyż ewentualne uwzględnienie przedmiotowego wniosku wyłączałoby możliwość stwierdzenia uchybienia terminu. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2000r., sygn. akt: SA/Sz 565/00). Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niezbędne będzie rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, zawartego w piśmie skarżącej z dnia [...]r. Dopiero w dalszej kolejności możliwe będzie rozważenie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z kolei, w wypadku rozstrzygnięcia o przywróceniu tego terminu konieczne będzie merytoryczne rozpoznanie złożonego przez stronę środka odwoławczego. Zdaniem Sądu brak ustosunkowania się do prośby o przywrócenie terminu, zgłoszonej przez stronę w cytowanym piśmie z dnia [...]r., stanowi naruszenie uregulowań zawartych w art. 58 §1 a także w art. 7 i art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego. Wskazane uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy gdyż nie da się wykluczyć konieczności przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym merytorycznej kontroli aktu wydanego przez organ I instancji. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 58 §1 oraz art. 7 i art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit c), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz.1270) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na charakter zaskarżonego aktu jakim jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie jego wykonania na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.