II SA/Ka 713/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Krzysztof Targoński ( spr.) Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.H., W.Z., B. H.- S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. su. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie wybetonowanej części terenu posesji przy ul. [...] w P., na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej na posesji przy ul. [...] w P. stwierdzono, iż Z.Z. w miejscu gdzie miał być zlokalizowany "gnojownik", tj. za istniejącym budynkiem gospodarczym i ubikacją podwórzową, przy ogrodzeniu od strony posesji Państwa K., wykonał wylewkę, którą okala murek o długości poszczególnych boków 1,68 m, 3,2 m, 1,40m i 1,40 m oraz wysokości 23 cm i szerokości 20 cm. Opisane roboty zostały wykonane na istniejącej wcześniej, częściowo skutej wylewce betonowej, która została trwale połączona z nową wylewką i murkiem okalającym. W tym stanie rzeczy nie było możliwe przywrócenie terenu do stanu pierwotnego bez rozbiórki istniejącej wcześniej płyty betonowej. Następnie zauważono, iż na terenie nieruchomości przy ul. [...] nie ma hodowli zwierząt, a zgodnie z oświadczeniem Z.Z. wybetonowana część terenu ma służyć do składowania skoszonej trawy. Organ pierwszej instancji przyjął więc, że wybetonowany teren ma pełnić poniekąd funkcję kompostownika, zaś zgodnie z § 35 warunków technicznych "kompostownie" powinny posiadać budowę zapewniającą nie przedostanie się do gruntu ciekłych produktów kompostowania, a ten ostatni warunek został spełniony. Na koniec skonstatowano, że przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie zawierają innych warunków wykonania kompostownika oprócz określonych w § 35 oraz nie określają lokalizacji takich obiektów, co skutkować musiało umorzeniem postępowania. Odwołanie od tej decyzji złożyli współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości H.K., G. K. i Z. K. podnosząc, że w ramach samowoli budowlanej został wybudowany zbiornik na nieczystości ciekłe i stałe (dół gnilny) i to na dodatek na gruncie stanowiącym ich własność. Organ pierwszej instancji, w ich ocenie, przeprowadził postępowanie nieterminowo i nierzetelnie, zaś sama decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa ( naruszenie przepisów postępowania oraz § 35 i § 36 warunków technicznych). Następnie wyjaśnili, iż nie wnosili oni pisemnych zastrzeżeń odnośnie wybetonowanej części posesji, znajdującej się za zbiornikiem nazywanym przez organ pierwszej instancji raz "gnojownikiem" , a innym razem kompostownikiem, lecz w sprawie samowoli budowlanej dokonanej przez M. H. przy wybudowaniu w [...] r. zbiornika na nieczystości i to w dodatku na gruncie stanowiących ich własność. W dalszej części odwołania nawiązano do wcześniej toczącego się postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie "gnojownika" , które ostatecznie zakończone zostało odmową udzielenia takiego pozwolenia. Podkreślono, że "gnojownik" został w całości rozebrany, a następnie w [...] r., w tym samym miejscu, wybudowano nowy zbiornik, w którym składowane są wszelkiego rodzaju nieczystości ciekłe i stałe. Wskazano również na uciążliwości związane z użytkowaniem nowowybudowanego zbiornika na nieczystości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) oraz art. 48 w związku z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i nakazał Z.Z. dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (budowli) kompostowni – zbiornika otwartego na nieczystości, zlokalizowanego na działce nr [...] w P. przy budynku gospodarczym od strony północnej. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na zgromadzony materiał uznał, że daje on podstawę do stwierdzenia, że Z.Z. wybudował bez uprzedniego zgłoszenia wymaganego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w miejscu uprzednio istniejącego "gnojownika", obiekt budowlany z przeznaczeniem na kompostownię. Stan taki wskazuje na zrealizowanie budowli w warunkach cechujących samowolę budowlaną. Powołując się na protokół, dokumentujący ustalenia z przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli zabudowy posesji w P. przy ul [...], organ odwoławczy wyraził pogląd, iż bezspornym jest, że powstały obiekt budowlany będzie służył jako kompostownik. Taki zaś obiekt w myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi budowlę, a gdy usytuowany jest w zabudowie zagrodowej zakwalifikowany jest zgodnie z § 36 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, do zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe. Kompostownik w którym zachodzić będą procesy fermentacyjne stanowi komorę fermentacyjną i wtedy zaliczany jest do budowli rolniczych, podlegających przepisom rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., a w § 7 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia usytuowanie takich komór dopuszczalne jest w odległości 5 m od granicy z działką sąsiednią. Zrealizowanie takiego obiektu bez wymaganego pozwolenia "podpada" pod przesłanki określone w art. 48 Prawa Budowlanego, bez możliwości legalizacji samowoli budowlanej, gdyż od zakończenia budowy nie upłynęło 5 lat, tj. okresu umożliwiającego zastosowanie art. 49 Prawa budowlanego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyły M.H., W. Z. i B.H.– S., wnosząc o jej uchylenie, bowiem narusza ona ich interes prawny i przepisy prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w [...] r. wykonana została jedynie naprawa istniejącej od [...] lat wylewki betonowej "gnojownika". Na terenie nieruchomości od [...] lat nie ma żadnych zwierząt hodowlanych, a odpady stałe składowane są w odpowiednim kontenerze. "Gnojownik" nie został przebudowany na kompostownik i nie jest używany. Państwo K. nie mają żadnych dowodów, wskazujących na składowanie w "gnojowniku" jakichkolwiek odpadów. Nawiązano także do sporu granicznego z właścicielami sąsiedniej działki. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym, datowanym [...] r. uczestnicy postępowania H. i G. K. i Z.K. wnieśli o oddalenie skargi. Nawiązali podobnie, jak w odwołaniu do uciążliwości związanych z użytkowaniem samowolnie wybudowanego zbiornika na nieczystości i to na dodatek na ich gruncie. Podkreślili, że M.H. nie posiada ani zezwolenia na budowę jak i zezwolenia na użytkowanie spornego zbiornika. Na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. stawiła się tylko skarżąca B. H. – S., która podtrzymała żądania skargi. Nadto dodała, że dół został zasypany ziemią, a obecnie rośnie tam trawa. Rozebrany został nawet murek istniejący od [...] lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Zaskarżona decyzja, zdaniem Sądu, musiała być uchylona, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie jakiego rodzaju obiekt budowlany lub budowla została wzniesiona na działce przy ul. [...] w P., oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Organ pierwszej instancji stwierdził, iż można domniemywać, że wybetonowana część posesji ma pełnić poniekąd funkcje kompostownika, którego pojemność nie przekracza [...] m³. Z kolei organ odwoławczy w sentencji decyzji opisuje przedmiot sporu, jako obiekt budowlany (budowlę) kompostownię – zbiornik otwarty na nieczystości. W uzasadnieniu decyzji kategorycznie stwierdza, że powstały obiekt budowlany (budowla) będzie służył jako kompostownik, a na koniec wywodzi, że należy do niego stosować przepisy dotyczące komory fermentacyjnej. Brak jednoznaczności ustaleń, co do przedmiotu sporu potwierdza również stwierdzenie organu odwoławczego, iż rozpoczęcie budowy nastąpiło bez uprzedniego zgłoszenia wymaganego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), a na końcu uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia konstatuje, że zrealizowanie obiektu bez wymaganego pozwolenia "podpada" pod przesłanki art. 48 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego protokół z kontroli spornego obiektu budowlanego (budowli), przeprowadzonej w dniu [...] r. nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy przedmiot sporu zrealizowany został w lipcu tegoż roku ( w zaskarżonej decyzji prawdopodobnie pomyłkowo podano rok [...]) po uprzednim rozebraniu w całości istniejącego w tym miejscu "gnojownika", czy też tak jak to twierdzi organ pierwszej instancji na istniejącej wylewce betonowej po jej częściowym skuciu położono kolejną warstwę betonu. W protokole z kontroli odnotowane zostały w tej kwestii dwa sprzeczne stanowiska, otóż Z.Z. oświadczył, iż murek okalający wybetonowany teren istnieje od lat [...], zaś współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości H. K. oświadczyła, że Z.Z. na miejscu skutego "gnojownika" położył warstwę nowego betonu. Przedstawione wyżej rozważania uprawniają Sąd do stwierdzenia, że zebrany w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do jednoznacznego określenia, co i kiedy zrealizował inwestor, a ocena tego materiału dokonana została w sposób dowolny. Zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 7 i art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), co musiało skutkować uwzględnieniem skargi. Stwierdzone zaś naruszenie przepisów postępowania nie pozwala Sądowi na dokonanie oceny, czy w sprawie prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. Reasumując dotychczasowe rozważania przyjdzie stwierdzić, iż organ odwoławczy nie dysponował takim materiałem dowodowym, który upoważniałby go do orzeczenia rozbiórki spornego obiektu, co weźmie pod uwagę w trakcie ponownego rozpoznawania odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając zarazem, iż nie podlega ona wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd nie orzekł, bowiem wniosek w tej kwestii nie został zgłoszony przed zamknięciem rozprawy.