II SA/Ka 72/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Sędzia NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. K. i M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] odmówił M. L. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku stołówki usytuowanego w D. przy ulicy [...] na ubojnię drobiu. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia organ architektoniczno-budowlany I instancji przywołał art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 obecnie Dz.U. z 2003 r. nr 207 poz. 2016 ze zm./ zwanej dalej prawem budowlanym. Natomiast w uzasadnieniu podano, iż ubiegający się o zmianę sposobu użytkowania nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków wniosku. Rozpoznając sprawę na skutek odwołania M. L., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzył postępowanie tegoż organu. W motywach decyzji organ odwoławczy podał, iż inwestor dokonał samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, będącego stołówką żywienia zbiorowego, na ubojnię drobiu, stąd właściwym do prowadzenia sprawy jest organ nadzoru budowlanego. Postępowanie przed organem architektoniczno-budowlanym mogłoby mieć miejsce wtedy, gdy inwestor miał zamiar w przyszłości zmienić funkcję obiektu, a nie wówczas, gdy ubojnia działa od 10 lat. W skardze E. K. i M. K. domagali się uchylenia decyzji organu odwoławczego w całości bądź w części dotyczącej umorzenia postępowania. Zarzucili rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. a także art. 105 § 1 k.p.a. i wykazywali, iż zaskarżone rozstrzygnięcie "powoduje, że nadal tolerowana jest samowola budowlana". W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga jest całkowicie bezzasadna i oparta na błędnym poglądzie, iż zaskarżona decyzja w jakikolwiek sposób sanuje powstałą samowolę budowlaną. Zapewne to niezrozumienie rozstrzygnięcia wynika z lakoniczności jego uzasadnienia, ale uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Baczyć bowiem trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało z wniosku M. L. o zmianę sposobu użytkowania budynku dawnej stołówki pracowniczej na ubojnię drobiu. W toku postępowania ustalono, że wnioskujący o wydanie decyzji od [...] prowadzi w obiekcie ubojnię drobiu. Wpierw budynek ten dzierżawił, a od [...] stał się jego właścicielem. W dacie wszczęcia postępowania zmiana sposobu użytkowania była już dokonana i to przed wielu laty. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu, stosownie do treści art. 71 ust. 1 prawa budowlanego. Natomiast dokonanie takiej zmiany bez pozwolenia stanowi samowolę budowlaną, której skutki zwalczane są na podstawie art. 71 ust. 3 prawa budowlanego. W zależności od tego, czy inwestor zamierza zmienić sposób użytkowania obiektu w przyszłości i ubiega się o pozwolenie na taką zmianę, czy też już samowolnie dokonał zmiany sposobu użytkowania w sprawie właściwe są różne organy. I tak w przypadku działań legalnych opartych o art. 70 ust. 1 właściwym do wydania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania jest organ architektoniczno-budowlany /w tym wypadku Prezydent Miasta D. w sytuacji dokonanej już zmiany, bez stosownego pozwolenia właściwy jest organ nadzoru budowlanego /Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego/. Właściwość inspektora nadzoru budowlanego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania wyznacza art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. W sprawie poddanej kognicji Sądu nie budzi wątpliwości, to, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, o czym piszą nie tylko skarżący, ale i sam inwestor w odwołaniu. Nie można było zatem prowadzić postępowania w przedmiocie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu, która już się wszak dokonała, ale należało podjąć działanie celem eliminacji tego stanu będącego naruszeniem prawa budowlanego. Do podjęcia takich działań właściwy był powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, który władny jest do prowadzenia postępowania opartego o art. 71 ust. 3 prawa budowlanego. Nie mógł natomiast tego robić organy architektoniczno-budowlany, a w szczególności w sytuacji powstałej samowoli budowlanej nie był uprawniony do prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na dokonaną już zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zważyć przy tym przyjdzie, że organ administracji publicznej zobligowane są do przestrzegania swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Naruszenie przepisów o właściwości rodzi ten skutek, że decyzja obarczona taką wadą jest nieważna /art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a./. Dlatego też organ odwoławczy ustaliwszy tę newralgiczną dla sprawy okoliczność, a mianowicie to, że podstawą działań organu w tej sprawie winien być art. 71 ust. 3 prawa budowlanego, uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu, otwierając tym samym drogę właściwemu organowi nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania w ramach jego kompetencji. Zaskarżona decyzja w żaden zatem sposób nie "toleruje" samowoli budowlanej, a wręcz przeciwnie, przyjmując, iż została ona dokonana zamyka drogę do próby jej "legalizacji" poprzez złożenie wniosku o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu. Skarżący, jak należy domniemywać, uważają, że w obrocie prawnym powinna pozostać decyzja odmawiająca pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Jednakże rozstrzygnięcie w tym zakresie, w myśl art. 71 ust. 1 prawa budowlanego może zapaść tylko wówczas, gdy dotyczy zamiaru /mającej powstać w przyszłości sytuacji/, a nie wówczas, gdy rzecz się już dokonała i to z naruszeniem prawa. Warto jeszcze wyjaśnić skarżącym, którzy władając nieruchomością sąsiadującą z funkcjonującą ubojnią, że jeżeli inspektor nadzoru budowlanego nie podjął jeszcze działań związanych z powstałą samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu, to mogą wystąpić do tego organu z wnioskiem o przeprowadzenie takiego postępowania. Z naprowadzonych powodów Sąd uznając decyzję za zgodną z prawem oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 127 ze zm./. SJ/