II SA/Ka 727/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Asesor WSA Iwona Bogucka Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Burmistrz Ż. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w lokalu gastronomicznym w Ż.-O. [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. 98, poz.1071 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że o wszczęcie postępowania w sprawie zwrócił się [...] 2001 r. A. B., zarzucając, że właścicielka baru w Ż.-O. – D. B., sprzedaje alkohol nieletnim i nietrzeźwym. Opisując przebieg postępowania wyjaśniającego w sprawie, organ I instancji zwrócił uwagę na to, że Komenda Powiatowa Policji w Ż. stwierdziła, że przeprowadzone postępowanie sprawdzające nie potwierdziło, że zaistniała przesłanka określona w art. 18 ust 6 pkt. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. Nr 35, poz. 230 ze zm.), dotycząca sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym. Nadto żaden inny organ uprawniony do kontroli przestrzegania zasad obrotu napojami alkoholowymi nie wniósł dodatkowych informacji w sprawie. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdził istnienia przesłanek ustawowych do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Od tej decyzji odwołał się A. B. podnosząc, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone niewłaściwie, w barze dochodzi do bójek, sprzedaje się alkohol nietrzeźwym. Decyzją z [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 1, art. 2, art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 18 ust. 10 pkt.1 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji bezpodstawnie A. B. traktował jako stronę postępowania. Tymczasem zgodnie z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W trakcie postępowania A.B. w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Czynności organu żądał, ale w oparciu o swoiście opisywany interes publiczny. Tymczasem w interesie publicznym zgodnie z art. 6 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego działa z urzędu sam organ. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że Burmistrz Ż. wadliwie potraktował A. B. jako stronę i wadliwie wszczął postępowanie, albowiem winien je wszcząć z urzędu, a A.B. przesłuchać w charakterze ewentualnego świadka. Już z tego powodu postępowanie wszczęte na wniosek strony powinno być umorzone. Na zakończenie organ odwoławczy stwierdził, że gdyby nawet przyjąć, iż w istocie postępowanie było prowadzone z urzędu, to i tak Burmistrz wyczerpał swoje możliwości i po uzyskaniu pisma z Komendy Powiatowej Policji z dnia [...] 2001 r. nie potwierdzającego zarzutów A. B. postępowanie należało umorzyć. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.B. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego. Następnie wniósł o przesłuchanie szeregu świadków oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej na okoliczność, że sprzedawano im alkohol w stanie nietrzeźwym i sprzedawano alkohol nieletnim. Nie zgodził się z tym, że Kolegium Odwoławcze przyjęło, że nie jest stroną postępowania, a jedynie świadkiem. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko, dodatkowo zaakcentował, że przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej może spowodować wszczęcie nowego postępowania, ale nie może wpłynąć na ocenę decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej ostatnio ustawy z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72 poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji władny był rozpoznać niniejszą sprawę. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga A. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego: "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, że nie zaistniały przesłanki wskazane w tym przepisie. Stanowisko takie należy uznać za słuszne. Stroną w rozumieniu art. 28 ustawy jest osoba fizyczna lub prawna lub też jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może uzyskać określone korzyści, czy też powinna być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. W orzecznictwie NSA dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymacje procesową strony. Wskazać tu należy wyrok NSA z 20 lipca 1981 r. SA 1452/81 (nie publ.), wyrok z 8 października 1987 r., IV SA 498/87 (GAP 1988, Nr 16). W postanowieniu NSA z 30 maja 1984 r. II SA 789/84 ( nie publ.), stwierdzono, że "interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę". Mając na uwadze wskazane orzeczenia należy stwierdzić, że A. B. nie wykazał w żadnym piśmie skierowanym do organów administracji, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na czym polega jego interes prawny. Wobec tego, należy przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie. Bez znaczenia jest tu, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano na błędne przesłanki umorzenia. Organ drugiej instancji przesłanki te wskazał prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy jest bez znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem zgodnie z art. 61 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego. W przypadku zaś, gdy przepis prawa materialnego nie normuje inicjatywy wszczęcia postępowania, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest cofnięcie uprawnień - wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2000 r. str. 297-301). Odnosząc to do niniejszej sprawy wszczęcie postępowania o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w lokalu gastronomicznym w Ż. – O. [...] mogło nastąpić tylko z urzędu. Stanowi o tym art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którym "zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa". Naruszenie zasady skargowości stanowi zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego naruszenie przepisów prawa procesowego, co skutkowałoby nieważnością decyzji. Dlatego też również z tych względów postępowanie należało umorzyć, zaś ocena poprawności postępowania dowodowego dokonana przez organ drugiej instancji była tu zbędna. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).