II SA/Ka 729/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi K.B., A.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania obiektów budowlanych zgodnie z przepisami 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej skierowania spływu wody z części terenu posesji nr [...] na budynek posesji nr [...] i orzeka, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. zasadza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Pismem z dnia [...] A.B. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z prośbą o interwencję w kilku sprawach spornych, dotyczących stosunków sąsiedzkich, między innymi jego wniosek dotyczył sprawy podniesienia poziomu terenu sąsiedniej działki o ok. [...] i obsypania jego budynku ziemią powyżej izolacji poziomej oraz wykonania podmurówki pod ogrodzeniem od strony ul. [...], co spowodowało spływ wód opadowych na jego dom. W trakcie postępowania zostało ustalone, że nieruchomość położona przy ul. [...] w S., należąca do A. i K.B., sąsiaduje z nieruchomością oznaczoną numerem [...], należącą do B.Ż. i J.L. (zgodnie z danymi zawartymi w wypisie z księgi wieczystej Kw nr [...]). Przeprowadzone oględziny nieruchomości pozwoliły na stwierdzenie, że część działki nr [...], przylegająca bezpośrednio do muru domu położonego na posesji nr [...], została podwyższona poprzez nawiezienie ziemi, przez co poziom parteru domu znalazł się poniżej poziomu terenu działki sąsiedniej. Oględziny wnętrza domu pozwoliły na stwierdzenie wystąpienia zawilgoceń na ścianie muru z tej strony domu. Z treści protokołu z dnia [...] wynika, iż B.Ż. zobowiązał się w terminie do [...] wykonać odprowadzenie wody deszczowej poza wzniesione ogrodzenie z własnej części działki, w sposób zgodny z warunkami technicznymi. Pismem z dnia [...] B.Ż. wycofał się z tego zobowiązania, dotyczącego odprowadzania wody deszczowej poza ogrodzenie, do czasu rozpatrzenia przez sąd powszechny sporu dotyczącego podwyższenia poziomu posesji nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. orzekł o umorzeniu prowadzonych postępowań administracyjnych, dotyczących między innymi podniesienia terenu działki nr [...] o [...] oraz skierowania spływu wody z części terenu posesji nr [...] na budynek posesji nr [...], znajdujący się w granicy z posesją nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że roboty ziemne wykonane na posesji [...], polegające na podniesieniu jej poziomu o [...], o ile nie są związane bezpośrednio z robotami budowlanymi, nie stanowią budowli w rozumieniu prawa budowlanego i nie podlegają kontroli przez organy nadzoru budowlanego, w związku z czym sprawa nie należy do właściwości organu i prowadzone postępowanie podlega umorzeniu. Sprawa zawilgocenia ściany budynku na posesji nr [...] może wynikać ze stwierdzonego braku izolacji pionowej fundamentów a obowiązek oceny technicznej w tym zakresie spoczywa na właścicielu posesji. W pozostałym zakresie organ I instancji stwierdził, że nie znaleziono podstaw uzasadniających podjęcie czynności służbowych. W złożonym odwołaniu K. i A.B. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i nakazanie usunięcia wykonanych fundamentów ogrodzenia. W uzasadnieniu podkreślili, że w złożonym wniosku z dnia [...] wskazywali na fakt wykonania w [...] betonowej podmurówki ogrodzenia od strony ul. [...], co w świetle prawa budowlanego jest budowlą, a następnie nasypania ziemi, co spowodowało zatrzymywanie wód gruntowych i zawilgocenie budynku. Pozostałe zarzuty odwołania odnosiły się do odrębnych kwestii, nie stanowiących przedmiotu niniejszego postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W zakresie ustaleń faktycznych organ odwoławczy stwierdził, że na nieruchomości nr [...] nie stwierdzono zmiany stosunków wodnych, zaś na jej terenie wykonano trawnik, podwyższając poziom gruntu ponad poziom izolacji poziomej budynku sąsiedniego oraz poziom cokołu tego budynku. Oceniając stan faktyczny organ odwoławczy uznał, że humus z trawnikiem nie jest obiektem budowlanym i nie podlega kognicji organów nadzoru budowlanego, zatem wobec braku materialnego elementu stosunku prawnego w sprawie występuje przesłanka jego bezprzedmiotowości, uzasadniająca umorzenie postępowania. W skardze złożonej do Sądu na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] K.B. i A.B. podnieśli, iż w dniu [...] B.Ż. zobowiązał się do wykonania odprowadzania wody opadowej z terenu swojej działki. Z zobowiązania tego wycofał się jednak jednostronnie. Nadal stoi wysoki betonowy cokół pod ogrodzeniem, na który inwestor nie posiada zezwolenia, który hamuje odpływ wód opadowych, a wraz z nasypaniem ziemi ponad poziom cokołu domu, doprowadza do zawilgocenia budynku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując iż zaskarżonym rozstrzygnięciem zostało utrzymane w mocy umorzenie postępowania w zakresie podniesienia poziomu posesji nr [...] i skierowania spływu wody z posesji [...] na budynek posadowiony na posesji nr [...] przy ul. [...] w S., jako bezprzedmiotowe ze względu na brak właściwości organów nadzoru budowlanego do rozpoznawania spraw nawiezionego humusu i trawnika oraz brak zmian stosunków wodnych na gruncie. Organ nie podzielił stanowiska skarżących że cokół ogrodzenia wpływa w jakikolwiek sposób na zmianę stosunków wodnych i poziom wód gruntowych oraz przyczynia się do zawilgocenia ścian budynku, natomiast wskazał na wykazany w opinii technicznej z [...], opracowanej przez biegłego sądowego, brak izolacji budynku, pionowej i przeciwwodnej ścian podpiwniczenia. Na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżący oświadczyli, że nie otrzymali żadnej decyzji w sprawie ogrodzenia, a wedle ich wiedzy sporna podmurówka od strony ul. [...] została wybudowana przez sąsiadów w ramach zgłoszonej naprawy ogrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość. Przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, wskazaną w art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000 nr., nr 98, poz. 1071 ze zm.) jest okoliczność jego bezprzedmiotowości, rozumiana jako brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, zamykający drogę do wydania rozstrzygnięcia indywidualizującego prawną sytuację podmiotu. W zakresie prawa budowlanego i właściwości organów nadzoru budowlanego, zakwalifikowanie określonych robót czy efektów tych robót, jako nie podlegających regulacjom prawa budowlanego, ma znaczenia dla uznania dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia w sprawie należy stwierdzić, że w świetle ustalonego stanu faktycznego, prawidłowo przyjęto, iż roboty polegające na nawiezieniu ziemi i zagospodarowaniu trawnika, jako nie pozostające w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi, nie podlegały kontroli organów nadzoru budowlanego i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), przedmiotem regulacji są sprawy projektowania, budowania, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych. Kategorię obiektów budowlanych stanowią budynki, obiekty małej architektury oraz budowle, stanowiące całość techniczno-użytkową, nie będące budynkami bądź obiektami małej architektury (art. 3 pkt 1-4 prawa budowlanego). W ocenie Sądu urządzenie trawnika prawidłowo nie zostało zakwalifikowane jako budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem prowadzone w tym zakresie postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu. Postępowanie dotyczyło jednak jeszcze innej kwestii objętej wnioskiem skarżących, a mianowicie zagadnienia zaburzenia stosunków wodnych na gruncie na skutek wzniesienia murowanego cokołu ogrodzenia, hamującego naturalny spływ wody opadowej z posesji nr [...], co powodować ma w ocenie skarżących nadmierne zawilgocenie gruntu przylegającego do ich nieruchomości. Jak wynika z ustaleń faktycznych w sprawie, przedmiotowe ogrodzenie, postawione na betonowej podmurówce, znajduje się od strony drogi publicznej, ulicy [...]. Ogrodzenie to, wraz z cokołem, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, na wzniesienie którego wymagane było zgłoszenie. Należy stwierdzić, iż w sprawie nie zostało stwierdzone, czy ogrodzenie to zostało wzniesione legalnie i czy odpowiada warunkom technicznym, jak również czy jego stan techniczny, w istniejącym układzie geofizycznym terenu, ma wpływ na zatrzymywanie wody na działce ogrodzonej i nadmierne zawilgocenie działki sąsiedniej. Nie odniesiono się również do wskazanego w art. 5 pkt 6 prawa budowlanego obowiązku utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych w sposób zapewniający ochronę interesów osób trzecich. Stwierdzenia zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie stwierdzono zmian stosunków wodnych na gruncie, należy uznać za przedwczesne i arbitralne, nie poparte wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, w szczególności wykluczeniem oddziaływania wzniesionego ogrodzenia na stosunki wodne na gruncie. Zarzuty w tym zakresie, podnoszone przez skarżących w toku postępowania, winny zostać rozpoznane, a wydana decyzja uwzględniać stan prawny i faktyczny związany z istniejącym ogrodzeniem, stanowiącym obiekt budowlany. Ze wskazanych wyżej względów Sąd stwierdził, iż nie zachodziła w sprawie przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, albowiem na gruncie znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego wysuwano zastrzeżenia co do prawidłowości wykonania i funkcjonowania. Rozpoznając odwołanie stron organ odwoławczy winien także zwrócić uwagę na ustalenie właściwego kręgu osób będących stronami postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem istniejących stosunków własnościowych, dotyczących nieruchomości. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.