II SA/Ka 729/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpadów o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] Z. K. zwrócił się do Wójta Gminy J. o podjęcie kroków zmierzających do uniemożliwienia jego sąsiadce – H. M. wylewania fekalii na sąsiednie nieruchomości oraz do wykorzystywania jako ubikacji "budki" postawionej w ogrodzie. W piśmie tym opisane zostały dotychczasowe działania, podejmowane przez Z. K., mające na celu uniemożliwienie dokonywania przez sąsiadkę wskazanych wyżej czynności. Podał, że zachowanie sąsiadów prowadzi do skażenia i degradacji jego działki. Podobne żądanie zostało sformułowane w kolejnych pismach Z. K. z dnia [...] i [...] w których domagał się jednocześnie przeprowadzenia "wizji lokalnej". Zawiadomieniem z dnia [...] Wójt Gminy J. poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Dnia [...] do Urzędu Gminy w J. wpłynęło pismo procesowe H. M., w którym oświadczyła, iż w istocie do momentu podłączenia budynku do kanalizacji ściekowej, nie było w nim toalety. Zbiornik na nieczystości usytuowany był pod obecnie przebudowaną częścią domu, a gromadzone w nim nieczystości nie były wywożone z uwagi na wykorzystanie ich na kompost. Podała nadto, że w latach 80-tych przeprowadzona była kontrola gospodarki ściekowej na jej nieruchomości i nie wykazała ona żadnych naruszeń prawa w tym zakresie. W dniu [...] na nieruchomości H. M. zostały przeprowadzone oględziny, bez udziału Z. K., który pomimo prawidłowego powiadomienia o ich terminie na miejsce oględzin się nie stawił. W ich trakcie ustalono, że na posesji należącej do H. M. – sąsiadki Z. K., znajduje się latryna, jednakże w chwili obecnej nie jest ona używana. Dom H. M. oraz dobudowana do niego murowana ubikacja w dniu [...] zostały podłączone do kanalizacji sanitarnej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy J., działając w oparciu o przepis art. 39 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 662 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu [...] przeprowadzona została wizja na posesji należącej do H. M., w trakcie której ustalono, że na nieruchomości tej w Istocie usytuowana jest latryna, jednakże jest ona obecnie nieużywana z uwagi na fakt, iż w dniu[...]nieruchomość ta podłączona została do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W budynku należącym do właścicielki posesji znajduje się nowa toaleta, podłączona do wspomnianej kanalizacji. W trakcie oględzin nie stwierdzono zrzutu ścieków, to zaś nie pozwalało na przyjęcie, iż nastąpiło naruszenie przepisów prawa. Wobec powyższego skargę Z. K. uznano za nieuzasadnioną, a postępowanie w tej sprawie umorzono. W odwołaniu od tej decyzji Z. K. zarzucił organom Gminy J. świadome akceptowanie niezgodnego z prawem stanu, który zdaniem skarżącego istnieje od 60 lat. Odwołujący się wskazał, iż do czasu podłączenia nieruchomości sąsiadki do sieci kanalizacyjnej nigdy nie wybudowała ona bezodpływowego zbiornika na ścieki, nie korzystała również z usług przedsiębiorstwa trudniącego się wywozem ścieków. Również później sąsiadka załatwiała swoje potrzeby fizjologiczne "w budce fekalnej". Powołał się też na akta spraw cywilnych. Zarzucił nadto, że kanalizację H. M. wykonała nielegalnie, o czym informował organy nadzoru budowlanego. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B., decyzją z dnia [...] Nr [...] , działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy w/w decyzję Wójta Gminy J. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż posesja sąsiadki odwołującego się została już podłączona do kanalizacji sanitarnej, zaś w trakcie przeprowadzonej wizji nie potwierdziły się zarzuty Z. K. odnośnie zrzutu ścieków. Zdaniem SKO wskazany w podstawie prawnej decyzji organu I instancji art. 39 prawa wodnego z dnia 18 lipca 2001 r. nie upoważnia do wydawania decyzji administracyjnych. Ewentualne naganne zachowanie H. M. powinno być przedmiotem orzekania na podstawie przepisów o odpowiedzialności karnej. Wobec tego prawidłowym było wydanie decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w tej sprawie. Organ odwoławczy wskazał również, że pomimo twierdzeń Z. K., iż znajduje się on w posiadaniu dowodów potwierdzających podnoszone przez niego zarzuty, nie udostępnił ich organom prowadzącym postępowanie w tej sprawie. Wobec tego zarzuty pod adresem organów Gminy J., iż nie są one zainteresowane tymi dowodami są bezpodstawne. Na decyzję tę Z. K. wniósł skargę, zarzucając organom administracji świadome działanie, mające na celu uniemożliwienie mu dochodzenia jego praw. W szczególności zarzucił organom Gminy J. wieloletnią opieszałość w podejmowaniu działań na skutek jego wniosków. W ocenie skarżącego nieuzasadnionym jest zarzut zawarty w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, iż nie chciał udostępnić znajdujących się w jego posiadaniu dowodów. Skarżący wskazał ponadto, iż w jego ocenie na nieruchomości H. M. w sposób niezgodny z prawem usytuowano budynki, a żaden z organów Gminy nie zainicjował działań mających na celu ocenę ich legalności. Zarzucił, że nie przeprowadzono dowodu ze świadków oraz nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania sądowego nie stwierdzono podnoszonych przez Z. K. okoliczności, uzasadniających podjęcie przewidzianych przepisami kroków. Powołano się przy tym na okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo na przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Swoje stanowisko skarżący podtrzymał co do zasady w dalszych pismach procesowych z dnia [...] i [...] akcentując zwłaszcza opieszałość i tendencyjność działania w jego sprawach organów administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., - zwanej dalej ustawą p.s.a.), z urzędu wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy. Po rozpoznaniu sprawy nie dopatrzono się uchybień mogących skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego. W obowiązującym stanie prawnym regulacja kwestii związanych z gospodarką ściekową w indywidualnych gospodarstwach domowych zawarta jest w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z dnia 20 listopada 1996 r. Nr 132, poz. 622 ze zm.). W rozdziale 3 tej ustawy, w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawodawca zobowiązał właścicieli nieruchomości do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, do wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zauważyć ponadto należy, że art. 5 ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zbierania powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w uchwale rady gminy oraz pozbywanie się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Obowiązek ten ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku gromadzenia nieczystości płynnych w zbiornikach bezodpływowych. Nadzór nad realizacją w/w obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a ich wykonanie podlega egzekucji administracyjnej (art. 5 ust. 6 ustawy). W przypadku stwierdzenia, iż właściciel nieruchomości prowadzi gospodarkę ściekową w sposób nieprawidłowy nie jest koniecznym wydanie odrębnej decyzji administracyjnej potwierdzającej ten stan. Trzeba bowiem zaznaczyć, że podstawowym warunkiem legalności decyzji administracyjnej jest oparcie jej na materialnej podstawie do zastosowania tej formy działania administracji, istniejącej w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (podobnie: decyzja SKO we W. z dnia [...]Nr[...]). Brak takiego oparcia uniemożliwia zaś merytoryczne załatwienie indywidualnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej (podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 30 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SAB 64/98 – LEX nr 45132). W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w dniu [...] nie stwierdzono istnienia okoliczności, uzasadniających wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Ponieważ ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu czynności mających na celu ustalenie, czy właściciel nieruchomości przestrzega nałożonych na niego obowiązków, a skarżący domagał się wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w tej sprawie, organ administracji publicznej mógł albo wydać decyzję umarzającą postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe – wskazując, iż nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej w tym zakresie, albo udzielić stronie odpowiedzi w postaci pisma, informując o braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że motywami wydania decyzji przez organ I instancji był brak zaistnienia okoliczności wskazanych przez Z. K. Tymczasem postępowanie to było bezprzedmiotowe ponieważ nie istniały podstawy prawne do wydania jakiejkolwiek decyzji potwierdzającej lub odmawiającej potwierdzenia istnienia zgłaszanych przez skarżącego okoliczności. Niemniej jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Za prawidłowe uznać zatem należy rozstrzygnięcia organów tak I jak i II instancji, tym bardziej, iż skarżący nie wykazał aby w związku z zachowaniem sąsiadki poniósł szkodę, której naprawienia mógłby dochodzić w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym nie wymierza się też kar za naruszenie przepisów ustawy Prawo wodne i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a w zasadzie taka była chyba intencja żądań skarżącego skoro dotyczyły one zachowań H. M. które miały miejsce wcześniej, a obecnie nie występują. Nie mogła być też przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją kwestia legalności podłączenia budynku H. M. do kanalizacji gminnej. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.s.a.