II SA/Ka 764/03

Dnia 18 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 roku, sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ż. z dnia [...] Nr [...] Decyzją z dnia [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ż. postanowił nie przyznać pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego L. K. W uzasadnieniu wskazano, że L. K. został mianowany do służby stałej z dniem [...]. W chwili mianowania na stałe posiadał [...] lokal mieszkalny, który zgodnie z ówczesnym stanem prawnym spełniał normy zaludnienia przysługujące strażakowi. W lokalu tym zamieszkiwał z [...] i [...]. Powołując się dalej na przepisy art. 74 ust. 1, art. 80 ust. 1 i art. 81 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 88, poz. 400 z późn.zm.), zwanej dalej ustawą o PSP, organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że L. K. nie spełnia warunku określonego w art. 80 ust. 1 ustawy o PSP, albowiem lokal, o którym mowa w tym przepisie już raz uzyskał w [...]. Stwierdził dalej, że analizując wskazane przepisy należy brać pod uwagę sytuację wnioskodawcy z daty jego mianowania na stałe, co powoduje, że nabyte uprawnienia do dodatkowych norm (narodziny [...], awans na wyższe stanowisko) po tym terminie nie powodują nabycia praw do uzyskania nowego lokalu mieszkalnego. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zwrócił się do organu drugiej instancji z wnioskiem o ponowne i bardziej wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Nie zgodził się z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że nie zwracał się wcześniej o udzielenie pomocy mieszkaniowej i jego zdaniem pomoc ta przysługuje strażakowi bez względu na moment, kiedy spełnione są kryteria jej udzielenia. W dacie, kiedy zwrócił się o taką pomoc spełniał ustawowe przesłanki, a dokonana interpretacja przepisów przez organ pierwszej instancji jest pozbawiona podstaw. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, po rozpoznaniu odwołania, Ś. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy w pełni podzielił i powtórzył stanowisko organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż wydana przez ten organ decyzja jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał na niezgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy o PSP. Wskazał ponownie, że zarówno jego wniosek, jak i czas, jakiego winno dotyczyć rozpatrzenie okoliczności w nim wskazanych, a uprawniających do uzyskania pomocy, winien dotyczyć stanu aktualnego, a nie stanu z daty mianowania na stałe. Wskazał także na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach, które jego zdaniem jednoznacznie wskazują, że o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strażaka można mówić tylko wówczas, gdy posiadany lokal mieszkalny spełnia normy zaludnienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty zawarte wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał na okoliczność, że skarżący zamierzał zbyć dotychczas posiadany lokal mieszkalny, co zdaniem organu dodatkowo pozbawia go prawa do ubiegania się o pomoc. Na poparcie tego twierdzenia wskazano art. 81 pkt 4 ustawy o PSP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które skutkować musiało wyeliminowaniem tych decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o PSP, strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z kolei art. 80 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że strażakowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W ocenie Sądu ani z przytoczonych wyżej przepisów, ani też z innych unormowań prawnych nie wynika w żaden sposób, aby ustawowo zagwarantowana strażakom pomoc mieszkaniowa przysługiwać miała wyłącznie w dacie mianowania na stałe i w oparciu o kryteria, jakie w tej dacie miały miejsce. Wskazać należy, że pomoc taka jest pomocą jednorazową. Zatem, jeżeli strażak już raz taką pomoc otrzymał, to późniejsza zmiana warunków i kryteriów do jej przyznania, nie daje mu prawa do uzyskania jej po raz kolejny względnie do "wyrównania" różnicy wynikającej z tych zmian. Jednakże w sytuacji, gdy strażak ubiega się o pomoc mieszkaniową po raz pierwszy, to rozpatrując jego wniosek właściwy organ winien badać kryteria i warunki, jakie faktycznie istnieją w dacie rozpatrywania tego wniosku. Również na ten moment czasowy organ winien zbadać, czy nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 81 ustawy o PSP. W niniejszej sprawie nie zachodziły jednak, wbrew odmiennym twierdzeniom organów orzekających, przesłanki negatywne. W dacie bowiem składania wniosku, skarżący nie posiadał lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, ani też domu jednorodzinnego, czy też domu mieszkalno-pensjonatowego (art. 81 pkt 2 ustawy). Z kolei okoliczność zamiaru zbycia posiadanego lokalu (art. 81 pkt 4) nie może być w ogóle brana pod uwagę w rozpatrywanym przypadku, albowiem zamiar ten bez wątpienia miał być zrealizowany wyłącznie w celu poprawy dotychczasowych, nie spełniających norm, warunków zamieszkania. Podobne stanowisko zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 sierpnia 2000 roku, sygn. akt. II SA/Gd 1171/98 (ONSA z 2001 roku, Nr 4, poz. 169) oraz z dnia 17 października 2001 roku, sygn. akt I SA 761/00 (niepublikowany). W tej sytuacji należało uznać, że uchylone decyzje naruszały przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 74 ust. 1 i art. 80 ust. 1 ustawy o PSP. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ pierwszej instancji dokona stosownych ustaleń i doprowadzi do rozstrzygnięcia uwzględniającego wyrażone w niniejszym wyroku poglądy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn, zm.). W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 p.s.a.) Sąd nie orzekł, albowiem rozstrzygnięcie to w stosunku do zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, a to wobec nie złożenia przez skarżącego stosownego wniosku, pomimo pouczenia na rozprawie (art. 210 § 1 p.s.a.).