II SA/Ka 767/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie : NSA Ewa Krawczyk, asesor WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi W.L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. z dnia [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] ( [...] ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania; Dnia [...] W. i J.L. złożyli do Prezydenta Miasta R. wniosek o wszczęcie postępowania, w sprawie kontroli robót prowadzonych przez M.K., a związanych z pracami prowadzonymi przy stawie rybnym nr [...], położonym w R. przy ul. [...], stanowiącym własność J.P. We wniosku podniesiono, że prowadzone są roboty polegające na rozbiórce półki ziemnej o szerokości [...], leżącej między posesją wnioskodawców, a stawem rybnym. Likwidacja półki prowadzona jest niezgodnie z dokumentacją, co naraża sąsiednie posesje ma podmywane i nadmierne nawodnienie. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja dotycząca postępowań prowadzonych przez organy gminy, zawierająca notatki z oględzin przedmiotowego stawu. Dnia [...] stwierdzono, że uprzednio uformowana półka ziemna między skarpą stawu a granicą posesji prywatnych została częściowo rozebrana. Wobec powyższego polecono roboty ziemne wykonywać zgodnie z operatem wodnoprawnym stawów rybnych, dotrzymać projektowaną szerokość i spadek półki oraz wstrzymać od zaraz roboty polegające na likwidacji półki. W trakcie oględzin stawu nr [...] w dniu [...] stwierdzono, że na terenie stawu przystąpiono do niwelacji skarpy stawu nr [...], obniżając poziom terenu od [...] do max. [...]. Stwierdzono, że prace te nie były wyszczególnione w pozwoleniu wodnoprawnym, w związku z czym zobowiązano inwestora M.K. do nadsypania i uformowania terenu skarpy zgodnie z projektem i z zapewnieniem bezpieczeństwa nieruchomościom sąsiednim. Jak wynika z decyzji z dnia [...] J.P. uzyskał pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie i pobór wody dla stawów rybnych. W pkt II.2. pozwolenia zobowiązano uprawnionego do budowy rowów opaskowych m.in. wzdłuż stawu nr [...]. W pkt VI pozwolenia stwierdzono natomiast, iż pozwolenia nie objęło zezwolenia na budowę stawów i towarzyszących urządzeń technicznych z uwagi na fakt, że w chwili wszczęcia postępowania większość obiektów została już wykonana lub też roboty były w toku. Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. zawiadomił W.L. i J.L. oraz M.K. o wszczęciu postępowania w sprawie zgodności robót wykonywanych na terenie stawu nr [...] z przepisami prawa budowlanego. W trakcie postępowania organ nadzoru budowlanego [...] odebrał oświadczenie od M.K., że roboty dotyczyły zdjęcia chwastów wraz z [...] warstwą ziemi w celu umożliwienia dojścia do ogrodzenia, aby wykonać podmurówkę pod przęsłami z siatki. Groblę zamierzano wzmocnić [...]. [...] zawiadomiono strony o przeprowadzeniu dowodu z oględzin wału. W protokole z dnia [...] zanotowano, iż według oświadczenia E.K. roboty prowadzone są w oparciu o operat wodnoprawny, zatwierdzony w roku [...]. W trakcie oględzin stwierdzono, że półka między stawem a nieruchomością W.L. ma szerokość ok. [...] i jest na poziomie z terenem w granicy z jej nieruchomością. Roboty są w toku, a półka nie jest zakończona z powodu trudności z uformowaniem grobli ze względu na jej podmaknianie z nieznanych powodów. Z dalszej części protokołu wynika, że istniejąca półka wykazuje spadek w stronę działki W.L. [...] dokonano powtórnych oględzin stawu, w trakcie których ustalono, że pozwolenie wodnoprawne z roku [...], wydane na rzecz J.P., nie obejmowało budowy stawów. Obecna inwestorka E.K. nie potrafiła udzielić informacji, czy prace prowadzone przy stawach były zgłoszone właściwemu organowi. Ustalono natomiast, że [...] E.K. zwróciła się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody i eksploatację stawów. Sporzadzony został operat wodnoprawny, jednak roboty niezbędne, aby stawy odpowiadały wymogom operatu, nie zostały podjęte. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie dotyczące zgodności z przepisami prawa budowlanego robót prowadzonych w stosunku do stawów rybnych położonych w R. przy ul. [...], stanowiących własność J.P., oddanych w zarząd E.K. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego, organ I instancji wskazał, iż w trakcie robót ziemnych nie doszło do naruszenia art. 5 ustawy prawo budowlane, bowiem roboty prowadzone były w oparciu o operat wodnoprawny, stanowiący integralną część pozwolenia wodnoprawnego, obiekt znajduje się w fazie realizacji i roboty związane z kształtowaniem półki nie zostały zakończone, staw nie został napełniony wodą, a zatem nie doszło do podmycia i nadmiernego zwilgocenia działki sąsiedniej. W złożonym odwołaniu W.L. wniosła o uchylenie decyzji, wskazując iż w trakcie przeprowadzonych prac doszło do zmiany w stanie półki ziemnej odgradzającej jej nieruchomość od stawu, poprzez jej obniżenie i zmianę spadku poprzecznego. Nadto skarżąca podniosła, że kilkakrotna ingerencja w stan półki ciężkim sprzętem, oddziaływała negatywnie na stan zabudowań jej nieruchomości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podał, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, że nie doszło do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich, nie doszło do podmycia działki skarżącej ani do ograniczenia jej użytkowania, co uzasadnia umorzenie postępowania przed organami nadzoru budowlanego, jako bezprzedmiotowego. Szkody, o jakich mowa w odwołaniu, podlegają bowiem naprawieniu na zasadach ogólnych, określonych w kodeksie cywilnym. Do właściwości organów nadzoru budowlanego nie należy też rozstrzyganie sporów o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego. W tym zakresie postępowanie prowadzi Prezydent Miasta R., rozstrzygający sprawę naruszenia pozwolenia wodnoprawnego wykonaniem półki ziemnej niezgodnie z jego warunkami. W skardze złożonej do Sądu na decyzję organu II instancji W.L. wniosła o jej uchylenie, podkreślając w szczególności, iż zgodnie z przepisami prawa budowlanego, ochrona interesów osób trzecich obejmuje ochronę przed hałasem i wibracjami, a na skutek robót prowadzonych przy stawie nr [...], dokuczliwości takie wystąpiły trzykrotnie. Skutkiem prac ciężkiego sprzętu był hałas, który spowodował pęknięcia budynków oraz zakłócenia spokoju, strach i "lęki wewnętrzne". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 20 maja 2004 r. uczestniczka postępowania E.K. wyjaśniła, że stawy będące w jej zarządzie nie są użytkowane od roku [...], na skutek zasolenia wody przez kopalnię A. W związku z tym w latach [...] były prowadzone prace związane z oczyszczaniem stawów, polegające na wybieraniu ziemi i jej wywożeniu. Obniżenie półki nastąpiło właśnie dla tych celów. Prace te nie były prowadzone w oparciu o jakiekolwiek pozwolenie, albowiem w przekonaniu uczestniczki, nie było ono konieczne. Aktualnie prace przy stawie nr [...] nie są prowadzone, zostaną podjęte po zakończeniu prac przy pozostałych stawach. Nadto uczestniczka podniosła, iż teren stawów jest zanieczyszczony na skutek odprowadzania ścieków m.in. również przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze względu na argumenty w niej podniesione. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. W niniejszej sprawie rozróżnienia wymagały materie objęte regulacją prawa budowlanego i prawa wodnego. Niewątpliwie prawidłowo organy nadzoru budowlanego zastrzegły, iż kwestie naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie należą do ich właściwości i nie mogą być rozpoznane w postępowaniu wszczętym przed tymi organami. W postępowaniu przed organami obu instancji pominięto jednak fakt, że zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst. jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), zbiorniki wodne takiego rodzaju jak stawy hodowlane, są budowlami w rozumieniu prawa budowlanego. W trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie zostało ustalone, że w stawie nr [...] były prowadzone prace, polegające na wybieraniu ziemi, kilkakrotnym obniżaniu półki ziemnej, zmianie jej pochylenia. Roboty te były prowadzone nie tylko przez uczestników postępowania, lecz również przez inne podmioty, co zostało ujawnione na etapie postępowania sądowego. Nie zostało przy tym ustalone, jaki charakter, z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego, miały wykonywane prace, czy były one robotami budowlanymi, oraz czy wykonywanie robót o takim charakterze wymagało uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia w trybie przewidzianym przepisami prawa budowlanego. Ustalenie powyższych kwestii pozwoli dopiero na konstatację, czy roboty zostały w efekcie przeprowadzone w sposób legalny, z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego. Jest bowiem rzeczą niewątpliwą, że prace w odniesieniu do stawu nr [...] były prowadzone, nie zostało jednak dostatecznie wyjaśnione, kto był ich inwestorem, jaki był ich status prawny i jakie skutki w sferze prawa budowlanego ewentualnie pociągnęło za sobą ich wykonanie. Okoliczności te winny zostać w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego zbadane i ustalone, albowiem należą do ich właściwości. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. su.