II SA/Ka 779/03

W IMIENIU RZECZYPOSP0LITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik /spr./ Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ zł. SJ/ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. (PINB) przeprowadził kontrolę na nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej przy ul. [...] w C. Opisana działka, stanowiąca współwłasność J. i W. Ś. oraz I. K., jest zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz innymi mniejszymi obiektami budowlanymi. Decyzją z dnia [...]r. PINB nakazał wszystkim współwłaścicielom wykonanie: 1) rozbiórki i przemurowania pękniętego i odchylonego od pionu fragmentu ściany przybudówki do budynku mieszkalnego, usytuowanej w granicy z sąsiednią posesją; 2) założenie rynny oraz rury spustowej na dwuspadowym dachu od strony sąsiedniej posesji; 3) wybudowanie w oparciu o pozwolenie na budowę bezodpływowego zbiornika ścieków dla budynku gospodarczego i ubikacji podwórzowej, bądź wykonanie podłączenia tych obiektów do miejskiej sieci sanitarnej; 4) likwidację istniejącego na posesji prowizorycznego szamba wykonanego z opon samochodowych. Punktowi 1) decyzji PINB nadał jednocześnie na mocy art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji tej odwołał się W. Ś. jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że rzeczywiście budynek mieszkalny wymaga gruntownego remontu, jednak Urząd Miasta w C. z uwagi na przeznaczenie nieruchomości pod rozbudowę skrzyżowania drogowego dotychczas nie zezwalał na żadne inwestycje. Dodał on także, że planowana inwestycja drogowa nie została jeszcze zrealizowana oraz toczy się postępowanie o wywłaszczenie działki oznaczonej numerem [...] i wobec tego obie sprawy powinny być rozpoznane łącznie. Ze skierowanym do PINB pismem wystąpiła także I. K., druga współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości, która wniosła o zwolnienie ją z wykonania nakazanych obowiązków. Podała, że znajdujący się na działce budynek nadaje się wyłącznie do rozbiórki. Wskazała także, że nie brała udziału w oględzinach prowadzonych przez PINB, bowiem nie została zawiadomiona o terminie ich przeprowadzenia. Podniosła wreszcie, iż nie wie nic o wzniesionych na objętej współwłasnością działce nowych obiektach budowlanych. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ ten wskazał że art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego użytkowanie go zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym. Jeżeli obiekt ma kilku współwłaścicieli obowiązki o jakich mowa w tym przepisie spoczywają na wszystkich współwłaścicielach. W przypadku zaś stwierdzenia naruszenia obowiązków wskazanych tym przepisem organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany zgodnie z art. 66 Prawa budowlanego nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Odnosząc się do podniesionych przez odwołującego się okoliczności związanych z rozbudową skrzyżowania na części przedmiotowej działki ŚWINB stwierdził, że Miejski Zarząd Dróg w C. poinformował go o planowanym wykorzystaniu pod inwestycję drogową tylko działki o numerze ew. [...] wydzielonej z dotychczasowej działki nr [...]. Natomiast powstała po podziale zabudowana działka [...] nie będzie wykorzystana pod przebudowę skrzyżowania. W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. Ś. domagał się skontrolowania decyzji obu instancji. Wskazał, że obowiązujące od [...] r. miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego miasta C. wprowadziły zakaz prowadzenia remontów kapitalnych, a także wznoszenia nowych budynków na nieruchomości, której jest współwłaścicielem. Jak wynika z posiadanych przez niego ekspertyz budynek mieszkalny, którego dotyczą dwa pierwsze nakazy wydane przez PINB popadł w ruinę i jest zużyty w 70-80 %, a stan jego jeszcze się pogarsza z uwagi na położenie w pobliżu rozbudowanego ruchliwego skrzyżowania. Wszystko to spowodowało, że obiekt ten jest nieużytkowany i nadaje się tylko do rozbiórki. Skarżący podał także, że wskazany w punkcie 3) decyzji PINB prowizoryczny zbiornik na nieczystości, jest wydzieloną za pomocą opon samochodowych częścią działki. Do miejsca tego spływa woda deszczowa z wyżej położonych terenów działki, a także działek sąsiednich. Wskazał on, że za zbędny należy uznać nakaz wybudowania szczelnego zbiornika na nieczystości, bowiem budynek gospodarczy, który miałby on obsługiwać jest podobnie jak budynek mieszkalny nieużytkowany, a znajdująca się na działce drewniana ubikacja jest używana tylko sporadycznie. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu swojej odpowiedzi organ ten dowodził zgodności wydanej decyzji z ustawą Prawo budowlane, a także z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej Poppsa. Skarga musiała odnieść skutek. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonujący, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, uznał że narusza ona przepisy prawa materialnego, a w szczególności przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst obowiązujący w czasie wydawana decyzji Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), a także przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji, a także stosownie do przepisu art. 135 Poppsa decyzji organu I instancji wskazać przyjdzie, że w oględzinach wykonanych przez PINB w dniu [...]r. na posesji przy ul. [...] w C. nie brała udziału strona postępowania jaką była I. K. współwłaścicielka (w [...] części) przedmiotowej nieruchomości. Dodać należy, że organ nie zawiadomił jej o przeprowadzeniu tego dowodu czym naruszył dyspozycję art. 78 § 1 k.p.a. I. K. mimo, że do niej również skierowane zostały nakazy wykonania szeregu czynności nie została zaznajomiona ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i uniemożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, czym naruszona została dyspozycja art. 10 § 1 k.p.a. Powyższe braki postępowania mogły w ocenie Sądu mieć niebagatelny wpływ na końcowe rozstrzygnięcie. Dokonane w czasie opisanych oględzin ustalenia, a także odnotowane w protokole tych oględzin oświadczenie współwłaściciela działki (w [...] części) W. Ś. spowodowało poprowadzenie postępowania w kierunku zastosowania art. 66 ustawy Prawo budowlane. Organ uznał bowiem, że znajdujące się na działce nr [...] obiekty budowlane znajdują się w nieodpowiednim stanie technicznym, a także są użytkowane w sposób zagrażający środowisku. Tymczasem z uwagi na okoliczność, że budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy nie były już od dłuższego czasu użytkowane, a także wobec podniesionej w skardze okoliczności o nieopłacalności ich remontu bądź odbudowy, należało przed wydaniem decyzji z art. 66 Prawa budowlanego, rozważyć możliwość wydania decyzji w oparciu o art. 67 § 1 tej ustawy. Powyższe winno zostać wyjaśnione w trybie uregulowanym przepisami zawartymi w rozdziale 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych lub ich części (Dz. U. nr 10, poz. 47). Na marginesie zauważyć przyjdzie, że organ I instancji bezkrytycznie przyjął do wiadomości oświadczenie skarżącego, że w budynku mieszkalnym są zameldowane bliżej nieustalone osoby. Z oświadczenia tego W. Ś. wycofał się zresztą we wniesionym odwołaniu, a potwierdzone to zostało także w piśmie I. K. z dnia [...]r. Organ II instancji nie dostrzegł jednak wskazanych braków postępowania dowodowego i wynikłych z tego błędów w ustaleniach faktycznych leżących u podstaw wydanej decyzji. Organy obu instancji nie ustaliły ponadto, w jakiej jednostce strukturalnej obowiązującego planu miejscowego znajdowała się w czasie wydawanych decyzji przedmiotowa nieruchomość. W szczególności nie ustalono czy na obszarze tym obowiązywał, jak podał skarżący, zakaz remontowania i wznoszenia nowych obiektów budowlanych. ŚWINB ograniczył się tylko do ustalenia, że projektowana w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości przebudowa skrzyżowania ul. [...] z ul. W. nie obejmie na aktualnym etapie działki [...]. Odnosząc się do zawartego w decyzji nakazu wybudowana bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe wskazać należy, że żaden przepis Prawa budowlanego, w tym także art. 66, nie daje organom nadzoru budowlanego podstawy do wydania decyzji nakładającej na osobę fizyczną lub prawną obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy osoba ta nie wyraża woli podejmowania działalności inwestycyjnej. Zastępowanie w tej kwestii woli inwestora i zmuszanie go do podejmowania takiej działalności nie jest zadaniem ani uprawnieniem organu nadzoru budowlanego (Por. w tej kwestii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1597/97 w: Lex nr 47802). Wątpliwości Sądu budzi wreszcie kwestia zakwalifikowania wygrodzonego oponami samochodowymi części gruntu jako obiektu budowlanego. Dostrzeżone przez Sąd wady prawne zaskarżonej decyzji powodują, że nie mogła się ona ostać. Powyższe odnosi się także, wobec brzmienia art. 135 Poppsa, do decyzji organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę PINB zastosuje się do wskazań Sądu i po przeprowadzeniu postępowania w trybie określonym w obowiązującym aktualnie rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. nr 198, poz. 2043), ustali czy w stosunku do obiektów budowlanych znajdujących się na działce 20/2 nie powinien znaleźć zastosowania w pierwszym rzędzie art. 67 ustawy Prawo budowlane. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, b i c oraz art. 152 Poppsa w związku z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy przepisy wprowadzające. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 Poppsa. SJ/