II SA/Ka 780/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi S. G., E. G., S. G. i J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2, a w pozostałej części oddala skargę. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] – po rozpoznaniu wniosku inwestora J.P. – zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na nadbudowę części poddasza budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej oraz przebudowę konstrukcji dachu budynku mieszkalno-gospodarczego wraz z adaptacją pomieszczeń gospodarczych na cele mieszkalne przy ul. F. w G. W podstawie prawnej decyzji powołano art.28, art.34 ust.4, art.36 ust.1, art.71, art.82 ust.1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994 r. (t.j. Dz.U. nr 106 z 2000 r., poz.1126 z zm.). W uzasadnieniu organ podał, że budynek mieszkalny przy ul. F. jest obiektem w zabudowie szeregowej, który tworzą budynki murowane z cegły, z dachem o konstrukcji drewnianej, pokrytym dachówką ceramiczną. Budynek ten składa się z parterowej części mieszkalnej z poddaszem użytkowym oraz części gospodarczej i przylega do podobnego budynku przy ul. F. Wiek budynku, jego stan techniczny oraz usytuowanie w granicy działki (wspólna ściana z budynkiem sąsiednim) uzasadniały konieczność opracowania oceny stanu technicznego budynków przy ul. F. (obowiązek taki wynikał także z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...]). W związku z tym inwestor został zobowiązany postanowieniem z dnia [...] do złożenia oceny technicznej budynków nr [...] i [...] oraz uzupełnienia projektu budowlanego przez czytelne i jednoznaczne przedstawienie w jaki sposób będzie realizowana inwestycja w obrębie wspólnej ściany budynków. Ponieważ właściciele budynku nr [...] nie udostępnili budynku rzeczoznawcy inwestor wystąpił o zmianę postanowienia z [...] w zakresie obowiązku przedstawienia oceny technicznej budynku nr [...]. Spowodowało to także nie dotrzymanie przez inwestora terminów określonych w tym postanowieniu. Jednakże organ uznając, że inwestor nie miał wpływu na wykonanie i przedłożenie oceny technicznej sąsiedniego budynku odstąpił od wydania decyzji odmownej a następnie uznał, że opinia techniczna złożona ostatecznie wraz z poprawionym projektem w dniu [...] spełnia wymogi postanowienia z [...]. Dalej organ wywiódł, iż z projektu wynika, że przebudowa dachu budynku głównego od strony podwórka pozostaje bez wpływu na budynek nr [...], gdyż oba budynki mają niezależną konstrukcję więźby dachowej. Dokładny opis i kolejność prac została przedstawiona w opisie technicznym projektu, który uwzględnił także ocenę stanu technicznego. Nowy strop, zaprojektowany w przybudówce gospodarczej zostanie zrealizowany na konstrukcji wsporczej na istniejącym stropie i oparty na ścianie zewnętrznej, bez konieczności oparcia na ścianie wspólnej. Zdaniem organu przedstawione w projekcie rozwiązania techniczne pozwalają na realizację planowanej inwestycji w sposób bezpieczny, bez naruszenia interesów osób trzecich i nie wymagają zgody współwłaścicieli budynku sąsiedniego. Projekt spełnia wymogi określone w art.34 ust.1-3 Prawa budowlanego i nie narusza rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994 r. (Dz.U. Nr 15, poz.140 z 1999 r. z zm.), w tym określonych w § 12 ust.4 odległości w stosunku do pozostałych granic działki inwestora. Nadto organ wyjaśnił, iż w stosunku do budynku garażowo-gospodarczego, wybudowanego bez pozwolenia (postępowanie było prowadzone przez inspektora nadzoru) nie zachodzą okoliczności z art.35 ust.5 Prawa budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli współwłaściciele budynku przy ul. F. – S., S., E.G. oraz J.M. W odwołaniu tym wyrazili sprzeciw przeciwko jakiejkolwiek przebudowie, nadbudowie budynku nr [...]. Twierdzili, iż oba budynki pochodzą z [...] r. i oprócz wspólnej ściany mają wspólny dach i więźbę dachową. W ich ocenie projektowane roboty budowlane stanowią zagrożenie dla ich budynku, a Konstytucja, którą przywołali, chroni prywatną własność. Wskazali także na sprawę oznaczoną sygn. II SA/Ka 271/01, w której jeszcze nie zapadł wyrok, a która dotyczy budynku garażowo-gospodarczego inwestora. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] w punkcie 1 utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy, a w punkcie 2 uchylił pkt 3 postanowienia Prezydenta Miasta G. z [...] (ocena stanu technicznego budynku przy ul. F.) i umorzył postępowanie I instancji w zakresie nałożonych tym punktem obowiązków. Jako podstawę prawną decyzji wskazano: art.28, 32 ust.1, ust.4 pkt 1 i 2, art.35 ust.4 Prawa budowlanego i art.138 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa. W uzasadnieniu organ przytoczył art.35 ust.4 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że organ nie może odmówić wydania pozwolenia na budowę w sytuacji gdy projektowane zamierzenie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz przepisami budowlanymi. Odnosząc się do zagrożeń związanych z realizacją inwestycji podniósł, iż z projektu architektoniczno-budowlanego wynika, że prowadzone roboty nie naruszą ściany oddzielającej segmenty ani dachu odwołujących się. Sam projekt budowlany został sporządzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania i sprawdzony w trybie art.20 ust.2 Prawa budowlanego, przez uprawnionego budowlanego w specjalności budowlano-konstrukcyjnej. Odnosząc się natomiast do postanowienia z [...] organ wywiódł, że art.35 ust.3 Prawa budowlanego na podstawie którego wydano to postanowienie uprawnia organ do nałożenia na inwestora obowiązków ograniczających się wyłącznie do terenu, którym dysponuje. Ponieważ w pkt 3 tego postanowienia na inwestora nałożono obowiązek przedstawienia oceny stanu technicznego budynku nr [...], stanowiącego własność odwołujących się, obowiązek ten uchylono, a postępowanie w tym zakresie umorzono. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego – złożonej przez wszystkich odwołujących się – zostały powtórzone argumenty odwołania. Nadto skarżący podnieśli, że na projektowaną budowę nie wyrazili zgody, a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26.03.2002 r. "jasno sformułował, że bez zgody sąsiada nie może być rozpoczęta jakakolwiek budowa". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podał, że zaskarżona decyzja uwzględnia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.03.2001 r. orzekający o niezgodności § 12 ust.6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (Dz.U. nr 15 z 1999 r., poz.140), w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku przy granicy działki. Natomiast organowi nie jest znany wyrok TK dotyczący spornej problematyki, na który powołują się skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że skargę w niniejszej sprawie wniesiono przed dniem 1.01.2004 r., a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz.368 z zm.). Na mocy art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z zm.) ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) zwanej dalej ustawą p.s.a. Na mocy art.134 § 1 ustawy p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach skargi nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z art.35 ust.4 ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994 r. (Dz.U. nr 89, poz.414 z zm.) organ administracji architekoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku spełnienia warunków określonych w ust.1 i 2 tego artykułu oraz złożenia przez inwestora wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art.32 ust.4 Prawa budowlanego). W rozpoznawanej sprawie wszystkie powyższe warunki zostały spełnione. Z uwagi na zgłaszane przez skarżących zarzuty w szczególności należy podkreślić, iż inwestor – na żądanie organu I instancji – złożył projekt budowlany przedstawiający rozwiązania techniczne realizacji inwestycji w obrębie ściany wspólnej budynków. Z projektu tego wynika szczegółowy zakres i sposób wykonywania prac w obrębie części wspólnych (opis techniczny projektu), przy czym uwzględniona została sporządzona ocena stanu technicznego budynku nr [...]. Przedstawione w projekcie rozwiązania techniczne pozwalają na wykonanie planowanej inwestycji w sposób bezpieczny, bez naruszania interesów osób trzecich – to jest skarżących. Zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt budowlany opracowany został przez posiadającą uprawnienia budowlane mgr inż. E.K. oraz sprawdzony w trybie art.20 ust.2 Prawa budowlanego przez uprawnionego budowlanego w specjalności budowlano-konstrukcyjnej mgr inż. J.D. Osoby te ponoszą pełną odpowiedzialność za zgodność opracowanego projektu z przepisami, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt nie narusza też przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 14.12.1994 r. (Dz.U. nr 15, poz.140 z 1999 r. z zm.), w tym § 12 ust.4 i ust.6. Budynek nr [...] stoi na wydzielonej działce należącej do inwestora, a w związku z tym sporna budowa może być usytuowana bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w § 12 ust.4, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od granicy, po spełnieniu warunków przewidzianych w tym przepisie. Z projektu wynika, że sporna inwestycja została usytuowana w granicy. Wbrew jednak przekonaniu skarżących na inwestycję tą nie jest wymagana ich zgoda. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 marca 2001 r. orzekł o niezgodności § 12 ust.6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 15 z 1999 r. poz.140 z zm.) w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, z art.7 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane. Powyższy wyrok TK oznacza, że przepis § 12 ust.6 powołanego rozporządzenia dopuszcza usytuowanie budynku przy granicy działki sąsiedniej bez zgody jej właściciela pod warunkiem wykazania możliwości zachowania określonych w tym rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową, a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej. Biorąc pod uwagę, że sporna inwestycja dotyczy budynku usytuowanego w granicy i przylegającego do budynku na sąsiedniej działce należy uznać, że nie utrudni ona podobnej rozbudowy na tej działce. Rozbudowa nie ograniczy także dostępu oświetlenia naturalnego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działce skarżących. Natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.03.2002 r. sygn. SK 2/01 (OTK-A 2002/2/15), na który powoływali się skarżący i z którego wywodzili obowiązek uzyskania przez inwestora zgody sąsiada na budowę, dotyczy art.48 Prawa budowlanego i w żadnej mierze nie odnosi się do problematyki niniejszej sprawy. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził zgodność art.48 (nakaz rozbiórki) ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane z art.64 ust.2 w związku z art.30 ust.3 Konstytucji RP. Na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie miał wpływu wyrok z dnia 3.12.2002 r. sygn. II SA/Ka 271/01, którym uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczo-garażowego. Właściwy organ wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, jeżeli na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania, znajduje się obiekt w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki (art.35 ust.5). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia prawa własności skarżących, który zgłosili powołując się na Konstytucję. Istotnie Konstytucja w art.64 przewidziała równą dla wszystkich ochronę prawną własności, która może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z akt sprawy, w szczególności projektu budowlanego wynika, że prawo własności skarżących nie zostanie naruszone. Nie dostrzegli natomiast skarżący, iż protestując przeciwko projektowanej rozbudowie i nadbudowie w istocie dążą do ograniczenia prawa własności skarżącego. Skarżący bowiem zamierza realizować inwestycję na terenie do którego posiada tytuł prawny. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja w części zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę jest zgodna z prawem i dlatego w tym zakresie skargę na podstawie art.151 ustawy p.s.a. oddalił. Ponieważ Sąd kontroluje zgodność całej decyzji z prawem w oparciu o art.145 § 1 pkt 2 ustawy p.s.a. stwierdzono nieważność decyzji w pkt 2. Organ odwoławczy uchylając pkt 3 postanowienia Prezydenta Miasta G. z [...] i umarzając postępowanie w zakresie nałożonych tym punktem obowiązków (ocena stanu technicznego budynku przy ul. F.) nie dostrzegł, że postanowienie to ma wyłącznie charakter dowodowy i jego wykonanie lub nie skutkuje jedynie w zakresie dowodowym podlegającym stosownej kwalifikacji prawnej. Postanowienie to nie podlega kontroli na podstawie art.138 kpa i w tym trybie nie może być uchylone, zmienione czy utrzymywane w mocy. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że obowiązek sporządzenia oceny technicznej budynku nr [...] został sformułowany w punkcie D1 decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] (strona 4 decyzji). Oznacza to, że organ I instancji wykonując obowiązek ustalony w art.35 ust.1 pkt 1 litera b Prawa budowlanego był zobowiązany do zażądania tej oceny technicznej od inwestora (art.35 ust.3). W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podnoszono, że organy architektoniczno-budowlane nie są uprawnione do kwestionowania decyzji organów samorządowych ustalających warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Wręcz przeciwnie są tymi decyzjami bezwzględnie związane, co najwyżej w przypadku uznania, że decyzja o warunkach zabudowy narusza prawo, mogą zainicjować nadzwyczajny tryb wzruszenia wadliwej decyzji.