II SA/Ka 785/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie NSA Ewa Krawczyk (spr.) WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant apl. radc. Katarzyna Tylkowska - Lipieta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] zł ( [...]zł.) Decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,3124 ha stanowiącej współwłasność Gminy P., M.H. oraz B. i Z.W. Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie było prowadzone na wniosek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej w celu wydzielenia działek pod blokami mieszkalnymi z terenem niezbędnym do korzystania z istniejących budynków i jest zgodny z przeznaczeniem terenu określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. nr 46, poz. 543 z zm.). Stronami postępowania w którym została wydana powyższa decyzja byli wnioskodawca to jest Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej i Gmina P. Żadna ze stron postępowania od tej decyzji nie złożyła odwołania. W dniu [...] Z.W. wniósł do SKO w C. pismo, określone jako wniosek w którym domagał się uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości z dnia [...]. Podał, że jest współwłaścicielem nieruchomości nr [...], a mimo to nie brał udziału w postępowaniu, a organ decyzji mu nie doręczył. Decyzję otrzymał na własne żądanie w Urzędzie Gminy w dniu [...]. Podkreślał także – w omawianym piśmie – brak uprawnień Zarządu Wspólnoty do decydowania o sprawach własnościowych nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. powyższe pismo Z.W. potraktowało jako odwołanie i zaskarżoną decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 138 § 2 kpa w związku z art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z zm.) uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach podniesiono, iż w art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami unormowano zagadnienie występowania z wnioskiem o podział nieruchomości. Z przepisu tego oraz odesłania do art. 199 Kc wynika, że z wnioskiem o podział wspólnej nieruchomości mogą wystąpić jedynie wszyscy współwłaściciele ( współużytkownicy ), a ewentualny brak zgody któregoś ze współwłaścicieli może zastąpić jedynie orzeczenie sądu. Oznacza to, że organ I instancji działał bez stosownego wniosku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej – odwołując się do ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali ( Dz. U. z 2000, nr 80, poz. 903 z zm.) – twierdził, iż był jedynym uprawnionym podmiotem do występowania z wnioskiem o podział wspólnej nieruchomości, zaś Z.W. nie ma uprawnień do wnoszenia odwołania. Nie był on stroną postępowania w której została wydana decyzja zatwierdzająca projekt podziału. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie dodatkowo powołując art. 5 ust. 2 ustawy o własności lokali z którego wynika, iż do podziału nieruchomości zabudowanej więcej niż jednym budynkiem mieszkalnym stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21.08.1997 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ), a o jej dokonywaniu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, 1270 ze zm. - dalej ppsa w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 z zm.). Zaskarżona decyzja w niniejszej sprawie – zdaniem składu orzekającego – zapadła z rażącym naruszeniem prawa art. 156 § 1 pkt 2, tak bowiem należy ocenić rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu. Pismo Z.W. wpłynęło do organu w dniu [...] a w tej dacie decyzja organu I instancji z dnia [...] była już decyzją ostateczną. Rozpoznanie odwołania złożonego po terminie oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym, decyzji która korzysta z ochrony trwałości i stanowi naruszenie art. 16 § 1 kpa. Powyższych zasad nie zmienia fakt, że Z.W. nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji i organ ten nie doręczył mu wydanej decyzji. Jeżeli od decyzji I instancji nie zostało wniesione odwołanie i decyzja ta uprawomocniła się wskutek upływu terminu odwoławczego, osoba, która w postępowaniu w I instancji nie brała udziału, a jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, nie ma prawa do wniesienia odwołania. Przysługuje jej natomiast prawo żądania wznowienia postępowania, jeśli bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu – art. 145 § 1 pkt 4 kpa ( por. wyrok NSA z dnia 13.07.1999, IV SA 703/97, Lex nr 47299 ). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 152 – ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji czyni niedopuszczalnym odniesienie się obecnie do zarzutów skargi, natomiast w postępowaniu ponownym organ odwoławczy powinien zastosować się do poglądów Sądu przedstawionych wyżej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA z dnia 11.05.1995 r. w związku z art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające (...). su.