II SA/Ka 793/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Łucja Franiczek Leszek Kiermaszek Protokolant sekr.sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r. i 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi H.K., G.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym o d d a l a s k a r g ę Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] nałożył na H.K., G.K. i Z.K. grzywnę w wysokości [...] zł na każdego ze zobowiązanych, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. U podstaw materialnoprawnych postanowienia przywołano art.32 i art.122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. nr 110, poz.968 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu podano, że H.K., G.K. i Z.K. zostali zobowiązani do udostępnienia terenu swojej posesji M.H. celem otynkowania ściany granicznej budynku gospodarczego. Decyzja w tym przedmiocie zapadła przed organem I instancji w dniu [...] i została utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] rozstrzygnięciem z dnia [...]. Ponieważ ani w wyznaczonym terminie, ani też po jego upływie zobowiązani nie udostępnili swej nieruchomości nałożono grzywnę w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku. W zażaleniu H.K., G.K. i Z.K. wyrazili pogląd, iż żaden środek egzekucyjny nie zmusi ich do "wykonywania ciężkich robót fizycznych na rzecz sąsiada". Wyjaśnili, iż zagospodarowali teren wzdłuż budynku ponosząc przy tym znaczne nakłady, koszty, które nikt im nie rekompensuje. Podkreślali przy tym, że decyzja o udostępnieniu terenu nie tylko nie zabezpiecza ich interesów, ale przede wszystkim wydana została z rażącym naruszeniem prawa i wykazywali tę kwalifikowaną, ich zdaniem, wadę rozstrzygnięcia. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Odnosząc się do treści zażalenia organ odwoławczy wyjaśnił, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie ma prawnych możliwości weryfikacji decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Istotnym jest tylko to, czy rozstrzygnięcie to ma przymiot ostatecznego, a tak jest w rozpoznawanej sprawie. W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez H.K., G.K. i Z.K. domagano się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia względnie jego uchylenia lub stwierdzenia niezgodności postanowienia z prawem. Nadto domagali się zobowiązania organów do przeprosin na piśmie i zasądzenia na rzecz skarżących po [...] zł tytułem naruszenia ich dóbr osobistych, ujawnienia danych osobowych i ciągłego zakłócenia spokoju. W skardze, podobnie jak w zażaleniu skarżący wykazywali, iż decyzja z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Opisano również istniejący konflikt sąsiedzki a w stosunku do zaskarżonego postanowienia wywodzono, iż poprzedzające je postępowanie było niezgodne z prawem. Za naruszenie prawa skarżący uznali: - wystawienie tytułu wykonawczego i klauzuli w tym samym dniu, w którym wydano postanowienie o nałożeniu grzywny, - brak pouczenia dotyczącego organu właściwego do rozpoznania zarzutów, - wydanie klauzuli do nieprawomocnego postanowienia, - brak w upomnieniu informacji o tym jakie będą stosowane środki egzekucyjne. Nadto skarżący podali, iż już w [...] r. wystawiony został tytuł wykonawczy skutkujący podjęciem czynności przez Urząd Skarbowy w B. Przyznali przy tym, że zajęte wynagrodzenie zostało zwrócone, ale dopiero [...] "bez karnych odsetek". Doszło przy tym do ujawnienia danych osobistych skarżących i do przesłania tytułu wykonawczego do podmiotów nie będących stronami postępowania. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie z przyczyn naprowadzonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W pismach procesowych z dnia [...], [...] [...] skarżący rozbudowywali argumenty zaprezentowane w odwołaniu, dodając ponadto jeszcze i to, że nałożona kara grzywny jest dla nich bardzo poważnym uszczerbkiem majątkowym. Uczestniczka postępowania M.H. domagała się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w tym właśnie zakresie dokonuje kontroli sąd administracyjny (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). W sprawie poddanej kognicji Sądu przedmiotem oceny zgodności z prawem poddane zostało postanowienie właściwego organu egzekucyjnego wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem Sądu było zatem ustalenie czy zarówno to postanowienie jak i poprzedzające jego wydanie postępowanie nie narusza prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy (przepisy prawa materialnego) lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (przepisy postępowania). Nie mógł natomiast Sąd, ani organ egzekucyjny kontrolować decyzji administracyjnej nakładającej na skarżących obowiązek, którego zaniechanie wykonania stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji. Stosownie bowiem do art.29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (podkr. Sądu). Stąd też te wszystkie argumenty skargi i kolejnych pism procesowych dotyczące zasadności i wymagalności obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia [...], nie mogły przynieść w tej sprawie, ani też w postępowaniu egzekucyjnym zamierzonego efektu. Istotnym bowiem było li tylko to, czy decyzja określająca obowiązki skarżących miała przymiot ostatecznej, a ten warunek został spełniony. Nie ma przy tym również znaczenia to, czy toczą się jeszcze przed sądem sprawy związane z rozstrzygnięciami (negatywnymi) wydanymi w postępowaniach nadzwyczajnych, skoro w żadnym z tych postępowań nie doszło do wyeliminowania decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Skarżący nie mogą więc skutecznie obalać legalności postępowania egzekucyjnego poprzez wykazywanie wadliwości prawnej decyzji z dnia [...]. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać wpierw przyjdzie, iż do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, doszło po uprzednim bezskutecznym doręczeniu skarżącym upomnienia. Organ egzekucyjny stosownie do art.122 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nakładając grzywnę w celu przymuszenia doręczył skarżącym odpis tytułu wykonawczego i postanowienie o nałożeniu grzywny. Wysokość wymienionej grzywny, która w tym przypadku może być tylko jednorazowa (art.121 § 4 cytowanej ustawy) nie przekracza ustawowo dopuszczalnej kwoty 5.000 zł, a postanowienie o jej nałożeniu zawierało pouczenie o skutkach zarówno nie wpłacenia grzywny jak i dalszego nie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Dlatego też nie sposób podzielić argumentów skarżących o wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia. Oceniając też przebieg postępowania egzekucyjnego Sąd nie dopatrzył się w nich takich uchybień, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Wobec informacji zawartych w skardze i przedstawionych przez strony na rozprawie Sąd przeprowadził dowód z akt postępowania administracyjnego oznaczonego numerem [...] (numer decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję nakładającą obowiązek udostępnienia terenu). W oparciu o te akta Sąd ustalił, iż w dniu [...] organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy, który następnie został wycofany (pismo Naczelnika Wydziału Budownictwa i Architektury z dnia [...] skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego). Bezspornym jest również to, że urząd skarbowy nie dysponując postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego (takie nie zostało jeszcze wydane) li tylko na podstawie tytułu wykonawczego zajął skarżącym wynagrodzenie za pracę. To bezprawne działanie egzekutora mogło być (i jak się wydaje było) przedmiotem postępowania skargowego. Nie miało jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Również ponowne wystawienie tytułu wykonawczego po uprzednim "wycofaniu" tytułu z dnia [...] Sąd nie mógł zaliczyć do tego rodzaju uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi. Tytuł wykonawczy jest sformalizowanym dokumentem nie noszącym cech rozstrzygnięcia administracyjnego, a jego wystawienie przez w tym wypadku, organ egzekucyjny i doręczenie zobowiązanemu powoduje wszczęcie egzekucji (art.26 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Nie mają przy tym racji skarżący, iż musi upłynąć jakiś czas od daty wystawienia tytułu wykonawczego, do dnia zastosowania środka egzekucyjnego. Siedmiodniowy upływ terminu dotyczący bowiem tylko okresu jaki musi upłynąć pomiędzy doręczeniem upomnienia a wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zauważyć przy tym trzeba, że pisemne upomnienie powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art.15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym) i tym wymogom odpowiada upomnienie z dnia [...] skierowane do skarżących. Stąd też zarzut nie wskazania w upomnieniu środków egzekucyjnych jakie będą w przyszłości stosowane jest chybiony. Upomnienie ma wszak na celu skłonić zobowiązanego do wykonania obowiązku, bez potrzeby wszczynania postępowania egzekucyjnego, a tym samym stosowania środków egzekucyjnych. Nie zrozumiały jest zupełnie zarzut wydania klauzuli do nieprawomocnego postanowienia. Klauzula odnosi się bowiem do tytułu wykonawczego, a nie postanowienia o nałożeniu grzywny. Skarżący podnoszą jeszcze to, że w pouczeniu dotyczącym możliwości wniesienia zarzutów nie wyjaśniono pojęcia organu egzekucyjnego, uprawnionego do ich rozpoznania, a tym samym minął im termin do skorzystania z tego środka kwestionowania egzekucji. Baczyć więc trzeba, iż skarżący mogli w tym zakresie żądać uzupełnienia pouczenia, a gdyby nawet wnieśli zarzuty to nie wstrzymałoby to czynności egzekucyjnych. Z tych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i oddalił ją na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). SW