II SA/Ka 832/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi G. U. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 6 poz. 56 z 2001 r. z późn. zm./ w zw. z art. 3 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu oraz systemie oświaty z dnia 20 grudnia 2002 r. /Dz.U. nr 6 poz. 65 z 2003 r./ oraz na podstawie art. 104 k.p.a. odmówił skarżącemu G.U. przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jak wynikało z uzasadnienia decyzji organu administracji publicznej, podstawę rozstrzygnięcia stanowił fakt niespełnienia przez skarżącego wszystkich niezbędnych przesłanek wymaganych przez ustawodawcę do przyznania świadczenia, a to pozostawanie do dnia [...] r. w stosunku pracy, co wobec zapisu art. 3 ust. 1 noweli do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 01.6.65 z 2003 r./ nie pozwalało na przyznanie skarżącemu zasiłku przedemerytalnego. Na skutek odwołania się od powyższej decyzji przez skarżącego, sprawa podlegała rozpoznaniu przez organ administracji II instancji, w wyniku czego wydana została przez Wojewodę Ś. w dniu [...] r. decyzja nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewoda Ś. w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, a w treści art. 3 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz systemie oświaty /Dz.U. Nr 6 poz. 65 z 2003 r./ określono, iż zasiłek ten przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do jego nabycia. G.U. pozostawał w zatrudnieniu do dnia [...] r., a zatem nie spełniał przesłanek wymaganych ustawowo do nabycia świadczenia, którego przyznania domagał się w swoim wniosku. Powyższa decyzja została przez G.U. zaskarżona w drodze skargi skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący w swojej skardze wniósł o przyznanie mu prawa do zasiłku przedemerytalnego i wskazał, iż nie jest jego winą, iż nie zdążył zarejestrować się w urzędzie pracy przed 12 stycznia 2002 r., gdyż pozostawał w tym czasie w stosunku pracy. Wskazał, iż Sąd rozpoznając jego sprawę winien odejść od zasady sztywnego stosowania prawa i domagał się rozstrzygnięcia opartego na rozważeniu jego indywidualnej sytuacji życiowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie jest zasadna, bowiem decyzja ta została wydana z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W szczególności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał legalność zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu administracji publicznej I instancji, w aspekcie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu przy uwzględnieniu jej brzmienia obowiązującego na dzień zarejestrowania się skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. i w dniu złożenia przez niego wniosku o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego. Wprowadzony w życie z dniem 1 stycznia 1997 r. na podstawie art. 1 pkt 32 w związku z art. 10 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowił podstawę prawną przyznawania tzw. zasiłku przedemerytalnego, przysługującego osobom, które spełniały określone w tym przepisie przesłanki prawne. Regulacja prawna w zakresie zasiłków przedemerytalnych podlegała licznym zmianom przebiegającym w różnych okresach czasu, aż do dnia wejścia noweli z dnia 17 grudnia 2001 r. z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2002 r. zamieszczonej w ustawie o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i innych /Dz.U. Nr 154 poz. 1793/, kiedy to zasiłek przedemerytalny został ostatecznie zniesiony. Ustawodawca przedłużył jednak byt tej instytucji prawnej poprzez zapis art. 11 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i... ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 154 poz. 1793/, na mocy którego osoby, które przed dniem wejścia w życie powyżej opisanej noweli zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywały oraz zachowały do niego prawo na dotychczasowych zasadach. Jeszcze bardziej liberalne stanowisko ustawodawcy wobec możliwości przyznawania osobom bezrobotnym praw do tego świadczenia zostało zajęte w kolejnej noweli do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nowelizacja ta, istotna dla oceny stanu prawnego niniejszej sprawy, wprowadzona została w życie na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. W myśl ustępu 1 wskazanego wyżej art. 3, prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługiwało osobom, które w terminie do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do ich nabycia. Zatem zgodnie z treścią art. 37j ust. 1 ustawy z 14.XII.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 , poz. 56 ze zm./ zasiłek przedemerytalny przysługiwał nadal tym, którzy w wyżej wskazanym terminie spełniali określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadali okres uprawniający do emerytury, a to: 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 25 dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Bezrobotni, o których mowa w ust. 1 art. 3, nabywali prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia po dniu jego złożenia, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy czyli od dnia 3 stycznia 2003 r. /ust. 2 art. 3/. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, a złożonej przez skarżącego wynika, iż w dniu składania wniosku w sposób nie budzący wątpliwości legitymował się on okresem zatrudnienia wymaganym przez ustawodawcę stosownie do treści art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. do nabycia praw do zasiłku przedemerytalnego, a jego wniosek o przyznanie świadczenia został złożony już w okresie obowiązywania wskazanej wyżej noweli do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Mimo powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił ustalenia dokonane przez organy administracji publicznej w zakresie braku możliwości przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego jako słuszne. Przemawia za takim stanowiskiem bezsporna okoliczność pozostawania przez skarżącego w stosunku pracy do [...] r., a zatem brak statusu osoby bezrobotnej w okresie do 12 stycznia 2002 r. Organy administracji publicznej orzekają zgodnie z zasadą praworządność, która powiązana jest ściśle dyrektywą czuwania nad słusznym interesem stron, jednakże art. 6 i art. 7 k.p.a. wykluczają stosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym, tym bardziej, że zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej i skargi sądowej, nie mogą modernizować i modyfikować przepisów materialnego prawa administracyjnego oraz nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w trybie postępowania administracyjnego. Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 24 maja 1993 r. III SA 2017/92, w którym stwierdzone zostało, iż w postępowaniu administracyjnym winna być przestrzegana zasada "dozwolone jest tylko to co prawo wyraźnie przewiduje". Na mocy zapisu art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty /Dz.U. 2002 r. Nr 6 poz. 65/ prawo przewiduje możliwość przyznania zasiłku przedemerytalnego wyłącznie w oparciu o spełnienie konkretnych przesłanek, a zatem zgodnie ze wskazaną wyżej zasadą, tylko tym osobom, które spełniają opisane w powyżej wskazanym przepisie przesłanki dozwolone jest przyznanie tego świadczenia. Ponieważ tej właśnie zasadzie czyni zadość zaskarżona decyzja, dlatego z mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. SJ/