II SA/Ka 834/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent staż. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z. K., M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Decyzją z dnia [...] Starosta W. zezwolił P. K. na użytkowanie budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego zlokalizowanego w O. przy ulicy [...] na parceli [...]. W podstawie prawnej przywołał art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że budynek mieszkalny wybudowany został na podstawie decyzji Naczelnika Powiatu w W. z dnia [...] i przed [...] dokonał rozbudowy tego budynku bez pozwolenia. Budynek gospodarczy wybudowany został na podstawie decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] niezgodnie jednak z tą decyzją – budynek został usytuowany w odległości 25 do 55 cm od granicy działki. Wyjaśnił, że w wyniku ponownego (po uchyleniu decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny) prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, po zawieszeniu postępowania, przekazano sprawę do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wydał decyzji w oparciu o art. 37 i 40 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane. Dlatego też uznano, że należy udzielić pozwolenia na użytkowanie wymienionych budynków. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Z. i M. K. W odwołaniu tym podkreślili, że naruszone zostały przepisy budowlane, budynki wybudowane zostały niezgodnie z obowiązującymi przepisami, zagrażają bezpieczeństwu ludzi. Podkreślili, że urzędnicy nie zauważają, iż kwestionowane budynki wybudowane zostały na terenach rolniczych, które objęte były zakazem budowy. Zapis ten jednak jest pomijany a organy wyjaśniające sprawę nie przywiązują do niego należytej uwagi. Wyjaśnili, że budowa znajduje się w zbliżeniu do granicy z ich działką, kwestionowany budynek gospodarczy jest w złym stanie, zwłaszcza przymurówka i fundament, co stwarza zagrożenie dla życia. Dodali, że w przeprowadzonych wizjach nigdy nie brali udziału, wykonane oględziny są niestaranne i niezgodne z rzeczywistością, a sugestie Wojewody nie są uwzględniane. Wojewoda [...] powołując się na art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ pierwszej instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie i wydał decyzję pozwalającą na użytkowanie przedmiotowych budynków, argumentując, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nie znalazł podstaw do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Wojewoda stwierdził, że zgłaszane w odwołaniu przez Z. i M. K. zastrzeżenia, nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wyjaśnił, że decyzją o nr [...] zobowiązano właściciela przedmiotowego budynku gospodarczego do zamurowania w nim okien i nakaz ten został wykonany. Dodał także, że służby nadzoru budowlanego nie znalazły podstaw do przeprowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Z. i M. K. wnosząc o uchylenie powyższej decyzji jako naruszającej obowiązujące przepisy. W skardze wyjaśnili, że tereny na których zostały wybudowane przedmiotowe budynki do dzisiejszego dnia objęte są "zakazem budowy", budynek gospodarczy oddalony jest od granicy z ich działką – 50 cm, a budynek mieszkalny – niecałe 3 metry, co stało się bez ich zgody. Nadto stwierdzili, że budynek gospodarczy ma słabe fundamenty, z jednej strony wcale ich nie posiadając, co stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia. Podnieśli także, że pomimo podnoszenia w odwołaniach problemu odległości budynku od granicy z ich działką, nie zostało w tym zakresie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, faktycznie odległość jest mniejsza niż 3 m a w przybudówce jest okno na ich działkę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że Starosta W. przeprowadził postępowanie uwzględniając wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego i wydał decyzję pozwalającą na użytkowanie przedmiotowych budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć wypada, że skargę wniesiono w dniu [...], a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 wymienionej powyżej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolę zaskarżonych aktów sąd administracyjny sprawuje pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych) a rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że pomimo długotrwałego postępowania administracyjnego, pomimo wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa nie została jednoznacznie wyjaśniona, a to mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 25 stycznia 2002 r. ustalono i pozostaje to poza sporem, że w sprawie nastąpiła samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego P. K. oraz budowa budynku gospodarczego niezgodna z udzielonym pozwoleniem. Stwierdzono także, że skoro miało to miejsce przed dniem 1 stycznia 1995 r., to w sprawie likwidacji skutków tej samowoli, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Sąd stwierdził wówczas, że z przedstawionych akt sprawy wynika, że "jakieś postępowanie dotyczące uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowych budynków się toczyło", jednak wobec braku w dostępnych aktach decyzji kończącej to postępowanie, nie był w stanie dokonać należytej jego oceny. A zatem organy administracyjne prowadząc niniejsze postępowanie po wydaniu powyższego wyroku powinny kierować się wskazaniami w nim wyrażonymi. Przyjdzie jednak stwierdzić, że w przedłożonych aktach sprawy nadal brak jest stanowiska organów nadzoru budowlanego wyrażonego w trybie art. 37 "dawnego" prawa budowlanego. W decyzji pierwszoinstancyjnej Starosta W. powołuje się wprawdzie na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], który wyjaśnia, że nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 37, 40 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż w sprawie było już prowadzone postępowanie w tym zakresie i wydano decyzję w trybie art. 42 "dawnego" prawa budowlanego, brak jednak stosownej decyzji. Przedłożono natomiast powoływaną w wyroku decyzję z [...] Nr [...], zgodnie z którą nakazano P. K. zamurowanie okna w budynku gospodarczym w ścianie graniczącej z działką sąsiednią stanowiącą własność Z. K. Jak wynika jednak z dalszych dokumentów – decyzji Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...]– została ona uchylona w całości, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. W swojej decyzji Wojewoda wskazywał m.in. na potrzebę wyjaśnienia zgodności zrealizowanych obiektów z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co nie zostało w sprawie uczynione. Jest to tym bardziej istotne, że skarżący w licznych odwołaniach zawsze podnosił fakt, iż przedmiotowe budynki wybudowane zostały na terenie objętym w miejscowym planie "zakazem budowy". Z dostępnych Sądowi akt sprawy nie wynika, by w sprawie tej wydano nową decyzję. Dlatego też twierdzenie Wojewody w zaskarżonej decyzji, że nakaz ten (zamurowanie okna przybudówki) został wykonany jet gołosłowny. Umknęło organom, na co zresztą wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2002 r., że w przypadku samowolnej realizacji robót budowlanych wydanie decyzji na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. jest możliwe wyłącznie po wykluczeniu negatywnych przesłanek z art. 37 oraz wykonaniu przez inwestora obowiązków nałożonych w trybie art. 40 (w razie zaistnienia do tego podstaw), co winno nastąpić we właściwym postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego. Należy zauważyć, że w dostępnych Sądowi aktach, w całym postępowaniu toczącym się po uchyleniu decyzji wymienionym powyżej wyrokiem brak jest jakichkolwiek protokołów oględzin przedmiotowych budynków, potwierdzających fakt zabudowy okna czy ustalający stan techniczny budynków, a należy przypomnieć, że jednym z zarzutów skarżącego jest zły stan techniczny budynku gospodarczego grożący zdrowiu i życiu ludzi. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające uzupełnią postępowanie we wskazanym kierunku, ustalą sytuację faktyczną i prawną i dopiero wtedy podejmą decyzję odpowiadającą kryterium art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. SW