II SA/Ka 835/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie NSA Łucja Franiczek WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. K., A. K., J. K., S. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu o d d a l a s k a r g ę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 81c ust. 2,3,4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na B. i A. K. oraz J. i S. K. obowiązek sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego budynku mieszkalnego bliźniaczego zlokalizowanego w P. przy ul. [...],a działki [...] i [...] pod względem bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania w związku z jego stanem technicznym ( osiadanie obiektu, niezgodny z projektem sposób posadowienia obiektu ). Ekspertyza powinna zawierać inwentaryzację obiektu w związku z jego realizacją niezgodnie z zatwierdzonym projektem, analizę stanu technicznego poszczególnych elementów konstrukcyjnych obiektu ze szczególnym uwzględnieniem fundamentów budynku, wpływ istniejącego sposobu posadowienia na ogólny stan techniczny obiektu oraz bezpieczeństwo jego użytkowania w związku z istniejącymi warunkami geotechnicznymi oraz szczegółowe określenie metody a także dyspozycji konstrukcyjnych mających na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu, w którym jego użytkowanie nie będzie powodowało niebezpieczeństwa dla zdrowia, życia lub mienia użytkowników i otoczenia w terminie do [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ administracji wskazał, że postępowanie wszczęte zostało z inicjatywy skarżących w dniu [...]. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] oględzin potwierdzono osiadanie budynku oraz uszkodzenia w postaci pęknięć nadproża nad jednym z otworów drzwiowych i pęknięcie płytek podłogowych w pomieszczeniach piwnic. Z wykonanego na zlecenie Burmistrza P. opracowania "Orzeczenie techniczne. Ocena płyty fundamentowej budynku pod kątem przydatności do współpracy z głowicą mikropali zabezpieczających budynek przed osiadaniem" wynika, że posadowienie obiektu znacznie odbiega od projektu technicznego przystosowania projektu domu jednorodzinnego bliźniaczego B – 0257 – projekt płyty fundamentowej. Nieprawidłowości w konstrukcji płyty żelbetonowej dotyczą przede wszystkim jej zmniejszonej grubości w stosunku do projektu, niższej klasy betonu, braku zbrojenia górnego oraz braku wymaganego otulenia zbrojenia istniejącego. Z postanowieniem tym nie zgodzili się skarżący, którzy wnieśli zażalenie do organu wyższego stopnia, W zażaleniu tym uznali za niezasadny nałożony na nich ciężar wykonania ekspertyzy. Ich zdaniem, szkody wynikłe w budynkach spowodowane zostały robotami prowadzonymi w bezpośrednim sąsiedztwie budynków związanymi z budową kolektora Pszczynka, gdyż inwestor stosuje metody, które powodują zakłócenie stosunków wodnych, poprzez drastyczne obniżenie wód gruntowych. Dodatkowo skarżący podnieśli, że przewidziana przez inwestora kwota 64.000 zł. okazała się niewystarczająca na przeprowadzenie pełnego remontu ich budynków i z tego powodu rozpoczął działania zmierzające do przerzucenia na nich części kosztów przeprowadzenia niezbędnego remontu. Zdaniem skarżących płyta fundamentowa pod ich budynkami, pomimo niezgodności wykonania z projektem, spełniała swoje przeznaczenie, a konstrukcje budynków są nienaruszone. Nadto wskazali, że decyzja o warunkach zabudowy, w warunkach szczegółowych nie określa konieczności stosowania mikropali, czy też innych dodatkowych zabezpieczeń oraz nie posiada stwierdzenia, że warunki gruntowe nie nadają się do bezpośredniego posadowienia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 81 c ust. 2,3,4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść obowiązujących w zakresie objętym postanowieniem przepisów prawa i uznał, że podnoszone w zażaleniu zarzuty dotyczą przede wszystkim wielkości kwoty niezbędnej do zabezpieczenia obiektu przed osiadaniem. Z uwagi na nie regulowanie tych kwestii przez prawo budowlane organ ten wskazał, że tego typu spory mogą być rozstrzygane przed sądami powszechnymi, a koszty ekspertyzy obciążają właścicieli obiektu, zwłaszcza, że posadowienie obiektu nie zostało wykonane zgodnie z projektem. Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w imieniu skarżących wniósł ich pełnomocnik adwokat G. G. W skardze tej zostało podniesione, że osiadanie budynków nie ma nic wspólnego z istnieniem ewentualnych wad konstrukcyjnych płyty fundamentowej, na której osadzony jest budynek. Z uwagi na osiadanie wszystkich okolicznych budynków, a nie tylko budynku skarżących brak jest związku przyczynowo – skutkowego między budową kolektora a ewentualnymi wadami płyty fundamentowej, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona naruszenia art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto skarżący podnieśli, że uprawnienia organów określone w art. 81c Prawa budowlanego nie dotyczą sytuacji zagrożenia katastrofą budowlaną, z tego też powodu organy dopuściły się naruszenia art. 6 wyżej wymienionego Kodeksu. Skoro, po myśli art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organ nadzoru nakłada obowiązek dostarczenia odpowiedniej ekspertyzy na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę budynku, to istniejący w tym przepisie wybór nie oznacza dowolności organu przy jego dokonywaniu, ponieważ winien przy jego dokonywaniu uwzględnić całokształt okoliczności, a w szczególności co było przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego. Przy nakładaniu na skarżących obowiązku dostarczenia ekspertyzy organ nadzoru nie uwzględnił tego, że to działanie inwestora oraz wykonawcy robót budowlanych doprowadziło do osiadania budynków i spowodowania zagrożenia dla życia i zdrowia osób w nich zamieszkujących, a tym samym naruszone zostały art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przywołał analogiczną argumentację jaką kierowały się organy prowadzące postępowanie i wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ ten wskazał, że postanowienia organów nadzoru budowlanego nakładające na skarżących obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej ich budynku mieszkalnego zmierzają do zgromadzenia pełnej i wyczerpującej dokumentacji niezbędnej do podjęcia decyzji w sprawie wpływu inwestycji – Budowa Kolektora "[...]" na warunki mieszkaniowe sąsiadów tejże inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), czyli pod względem zgodności z prawem wykazała, że postanowienie to nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 81c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, a także dostawcy wyrobów budowlanych, w rozumieniu przepisów o badaniach i certyfikacji, informacji i udostępnienia dokumentów: 1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego, 2) świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu i stosowania w budownictwie. W razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Po myśli art. 81c ust. 4 wyżej wymienionej ustawy w przypadku niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno – budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W rozpatrywanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. stosownie do przytoczonych powyżej przepisów prawa zobowiązał skarżących do sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego budynku mieszkalnego bliźniaczego zlokalizowanego w P. przy ul. [...]. Przesłanką nałożenia na skarżących takiego obowiązku stało się osiadanie obiektu i zauważone dodatkowe uszkodzenia w postaci pęknięć oraz stwierdzone w ocenie płyty fundamentowej odstępstwo od projektu technicznego, a płyta ta nie może być uznana za płytę żelbetową zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy. Skarżący jako wyłączny powód osiadania budynku i stwierdzonych dodatkowych uszkodzeń upatrują w robotach budowlanych związanych z budową kolektora "[...]", prowadzonych w pobliżu przedmiotowego budynku i domagają się sporządzenia wskazanej powyżej ekspertyzy przez inwestora budowy kolektora, czyli przez Gminę P. Zdaniem Sądu organy administracji nadzoru budowlanego zasadnie nałożyły stosowny obowiązek sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego budynku na skarżących. Zgodnie z przytoczonym powyżej art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy te w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego obowiązek sporządzenia takiej ekspertyzy. W niniejszej sprawie należy odróżnić dwie kwestie, których skarżący nie dostrzegają. Pierwszą z nich jest budowa kolektora "[...]" i jej oddziaływanie na budynek skarżących polegające na jego osiadaniu, natomiast drugim zagadnieniem, który ujawnił się w trakcie działań zmierzających do zminimalizowania negatywnego oddziaływania budowy kolektora na budynek, jest stwierdzenie posadowienia go na płycie fundamentowej niezgodnej z projektem technicznym. Warto zaznaczyć, iż skarżący okoliczności tej nie kwestionują, a wręcz potwierdzają. Skoro ujawnione zostało, że budynek został posadowiony na płycie nie odpowiadającej wymogom stawianym przez odpowiednie normy, to ocena stanu technicznego winna być nałożona na tego, kto przyczynił się do takiego działania i nie może być przenoszona na inne podmioty, ponieważ takie zachowanie nie ma umocowania w obowiązującym stanie normatywnym. Zatem skarżący nie mogą przenosić obowiązku sporządzenia oceny stanu technicznego budynku na inwestora kolektora "[...]", ponieważ to nie działania tego uczestnika procesu budowlanego stały się bezpośrednią podstawą przeprowadzenia takiej oceny. Niezbędność przeprowadzenia tej oceny związana jest z ujawnionymi wadami w płycie fundamentowej. Zdaniem skarżących osiadanie ich budynku oraz budynków sąsiednich związane jest budową kolektora "[...]", a nie jest spowodowane istnieniem ewentualnych wad konstrukcyjnych płyty fundamentalnej. Z takim poglądem można się zgodzić, ponieważ osiadanie budynku skarżących faktycznie związane jest z budową kolektora, jednakże jest to wąskie ujęcie tego zagadnienia, ponieważ pomija fakt wpływu stanu płyty fundamentowej na sposób osiadania budynku. Gdyby płyta fundamentowa wykonana była zgodnie z projektem budowlanym i obowiązującą Polską Normą, wówczas zbędna byłaby ocena stanu technicznego budynku, skoro jednak płyta ta nie odpowiada tym wymogom ocena ta jest niezbędna. Z powyższego wynika, że ocena techniczna budynku związana jest z jego budową, a nie jest powiązana z budową kolektora. Inaczej mówiąc budowa kolektora uzewnętrzniła występujące uchybienia, zaistniałe w okresie budowy budynku mieszkalnego i z tego powodu właściciel budynku zobowiązany jest dokonać jego oceny stanu technicznego. Przeprowadzona powyżej analiza wykazała, że postawiony organom administracji publicznej zarzut naruszenia postanowień art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może być uwzględniony. Nadto nie trafny jest także i inny zarzut stawiany organom nadzoru budowlanego, a związany z wyborem podmiotu zobowiązanego do sporządzenia oceny stanu technicznego budynku. Wbrew stanowisku skarżących nie można zarzucić organom tym arbitralności w podejmowaniu stosownego postanowienia, ponieważ przed jego wydaniem przeprowadziły stosowne postępowanie i w sposób przekonujący je uzasadniły. Podnoszony przez skarżących zarzut naruszenia art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z treścią art. 81c Prawa budowlanego, także nie znajduje umocowania w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Nałożony na skarżących obowiązek przeprowadzenia oceny stanu technicznego nie jest związany z występowaniem sytuacji zagrożenia katastrofą budowlaną, gdyż takiego zagrożenia organy nadzoru budowlanego nie stwierdziły, natomiast w ramach działań profilaktycznych organy te podjęły czynności wyprzedzające, zmierzające do ustalenia faktycznego stanu technicznego budynku i podjęcia niezbędnych działań zapewniających bezpieczne jego użytkowanie. Takie ujęcie znajduje potwierdzenie w treści odwołania skarżących od decyzji organu pierwszej instancji, w którym to skarżący nie wspominają o jakimkolwiek zagrożeniu katastrofą budowlaną, natomiast akcentują, że przewidziana dla nich ze strony inwestora budowy kolektora "[...]" kwota na zabezpieczenie budynku nie jest wystarczająca. Oznacza to, że istota zagadnienia sprowadza się do kwestii finansowych i do ustalenia w jakim stopniu winnym osiadania budynku jest budowa kolektora a w jakim posadowienie budynku na płycie fundamentowej nie spełniającej wymogów przewidzianych projektem budowlanym. Skoro skarżący sami przyczynili się do naruszeń w zakresie stanu płyty fundamentowej, tym samym winni ponieść koszty stosownej oceny stanu technicznego. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.