II SA/Ka 858/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie: NSA Ewa Krawczyk asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2004 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania określonych robót budowlanych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] r.; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Wnioskiem z dnia [...] r. E. C. zwrócił się o wszczęcie postępowania i sprawdzenie prawidłowości budynku mieszkalnego wybudowanego na działce graniczącej z jego nieruchomością, w odległości 2,5 m od jej granicy. Dnia [...] r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, w trakcie których stwierdzono, że na działce sąsiadującej z działką wnioskodawcy, położoną w M. przy ul. [...], znajduje się budynek mieszkalny, zlokalizowany ok. 2, 5 m od granicy. W ścianie zwróconej na stronę sąsiada znajdują się 4 okna oraz taras balkonowy o szerokości ok. 1,3 m. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., po rozpoznaniu sprawy budynku mieszkalnego na działce nr [...], stanowiącego własność E.K. i A. K., umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w trakcie kontroli działki nr [...], stanowiącej własność E. K. i A.K., położonej w M. przy ul. [...], stwierdzono lokalizację budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym. Budynek został usytuowany w odległości ok. 2,5 m od granicy działki E. C. W ścianie skierowanej na działkę sąsiada znajdują się 4 okna. Stan obiektu wskazuje, że budowę przerwano kilka lat temu. Po przeanalizowaniu dokumentacji budowlanej ustalono, że budowa była realizowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] r., a decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Miasta M. zatwierdził projekt zamienny przedmiotowego budynku, wraz z jego lokalizacją w odległości 2,5 m od granicy oraz z otworami okiennymi od strony sąsiada. Organ I instancji uznał, że w trakcie kontroli nie stwierdził odstępstw od zatwierdzonej dokumentacji a lokalizacja budynku jest zgodna z § 12 ust. 1 ówcześnie obowiązującego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62).W aktach sprawy znajduje się decyzja z [...] r. udzielająca E. K. pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego na działce nr [...] wraz z projektem budynku oraz projektem zamiennym, który w elewacji południowo – zachodniej przewiduje dwa okna od pomieszczeń mieszkalnych i dwa okna piwniczne, na projekcie brak lokalizacji tarasu. W złożonym odwołaniu E. C. wniósł o uchylenie decyzji, wskazując w szczególności, że przy realizacji budynku doszło do odstępstw od projektu, w związku z czym organy nadzoru budowlanego winny wydać stosowne decyzje, w szczególności nakazać zlikwidowanie okien i tarasu znajdujących się od strony jego działki. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że chybiona jest konkluzja organu I instancji, dotycząca zgodności z prawem lokalizacji przedmiotowego budynku. W tym zakresie stwierdzono, że powołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji § 12 ust. 2 rozporządzenia dotyczy innej sytuacji faktycznej, gdy budynki są usytuowane przeciwlegle do siebie. W sprawie natomiast winien znaleźć zastosowanie przepis § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia, który dopuszcza zmniejszenie odległości od granicy do 3 m. pod warunkiem że ściana od strony granicy nie będzie posiadała otworów., co nie zostało jednak spełnione. Kwestię zgodności lokalizacji budynku z warunkami technicznymi uznano jednak za wtórną , ze względu na fakt iż wobec zaniechania robót budowlanych wygasło udzielone pozwolenie na budowę, nie stwierdzono aktualnie prowadzenia prac budowlanych, wobec czego postępowanie przed organami nadzoru budowlanego oceniono jako bezprzedmiotowe i podlegające umorzeniu. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. C. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu podkreślił, że organ odwoławczy potwierdził w przyjętych ustaleniach faktycznych podnoszone przez niego okoliczności, polegające na wykonaniu budynku z naruszeniem przepisów prawa, polegającym na wykonaniu otworów w ścianie od strony działki skarżącego. Nadto skarżący podał, że domaga się wydania decyzji nakazującej obcięcie balkonu i zamurowanie okien od strony jego nieruchomości. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, argumentując iż jakkolwiek wadliwa w jego ocenie była konkluzja organu I instancji, co do zgodności wykonania budynku z przepisami prawa, to wobec przerwania robót budowlanych, pozwolenie na ich wykonywanie utraciło ważność. W zaistniałej sytuacji inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę obejmujące zakres robót umożliwiających zakończenie inwestycji. Rozpatrując wniosek w tym zakresie organ administracji architektoniczno-budowlanej winien sprawdzić dokumentację pod kątem jej zgodności z obowiązującymi warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki. Na tym etapie inwestor będzie zobowiązany doprowadzić wygląd ściany od strony nieruchomości skarżącego, do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Organy obu instancji, jakkolwiek uwzględniając różne okoliczności, wydały w sprawie decyzje umarzające postępowanie w sprawie. Przesłanką umorzenia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 105 k.p.a., jest jego bezprzedmiotowość. Przez bezprzedmiotowość postępowania rozumie się sytuację, gdy w sprawie administracyjnej zabraknie któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie jest możliwe zakończenie postępowania, poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Przesłanka umorzenia może zaistnieć, jak i zostać uwzględniona, na każdym z etapów postępowania zwykłego w I lub w II instancji, jak również w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. W nauce postępowania administracyjnego wskazuje się, iż ze względu na charakter, przyczyny bezprzedmiotowości postępowania można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji uznał prowadzone postępowanie za bezprzedmiotowe ze względu na stwierdzony brak odstępstw od zatwierdzonej dokumentacji budowlanej oraz zgodność lokalizacji budynku z przepisami prawa. W tym zakresie powołana została regulacja przepisu § 12 ust 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62), zgodnie z którym przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 tego przepisu mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkami istniejącym i zaprojektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia przewidywał, że wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Z akt sprawy wynika, że odległość między budynkami nie została ustalona, podobnie jak odległość budynku skarżącego od granicy, nie zostały zatem stwierdzone przesłanki z § 12 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Nadto kwestią zupełnie pominiętą przez organ, była lokalizacja tarasu od strony działki skarżącego, którego nie przewiduje projekt budowlany domu, będącego przedmiotem postępowania. Przeprowadzone oględziny wykazały ponad wszelką wątpliwość, że taras ten został wybudowany, fakt jego istnienia został jednak zupełnie pominięty w treści decyzji organu I instancji, co doprowadziło do sprzecznej ze stanem faktycznym konkluzji, o braku odstępstw od zatwierdzonej dokumentacji. Oceniając rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. organ II instancji dostrzegł kwestię braku zgodności wzniesionego budynku z przepisami technicznymi, co potwierdza uzasadnienie decyzji, jednakże uchylając decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, jednocześnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Wydaną decyzję w zakresie wywołanych skutków prawnych należy ocenić zatem jako tożsamą z decyzją organu I instancji. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego brak aktualnego prowadzenia robót, będących samowolą budowlaną wyklucza interwencję organów nadzoru budowlanego. Za okoliczności uzasadniające spełnienie przesłanki bezprzedmiotowości w niniejszej sprawie, organ uznał zatem okoliczności o charakterze przedmiotowym, związane z brakiem prowadzenia prac budowlanych. Poza sferą rozważań organu pozostał jednak, jak się wydaje, fakt wykonania części robót budowlanych i wzniesienia budynku w oparciu o posiadane zezwolenie. Prace budowlane niewątpliwie były prowadzone a budowa doprowadzona do określonego etapu. faktem jest, że aktualnie roboty budowlane nie mogą być prowadzone bez uzyskania nowego pozwolenia. Przedmiotem postępowania z wniosku skarżącego nie była jednak kwestia jakichkolwiek aktualnie czy w przyszłości prowadzonych robót budowlanych, lecz problem już wykonanych etapów budowy, z naruszeniem udzielonego pozwolenia. Art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) przewiduje bowiem właściwość organu do wydania władczego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy roboty budowlane, w innych przypadkach niż określone w art. 48 ustawy, zostały wykonane m.in. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu lub przepisach. W istniejącym stanie faktycznym organ nadzoru budowlanego nie był zatem uprawniony do uznania, że postępowanie w zakresie legalności istniejącego obiektu budowlanego jest bezprzedmiotowe. Wobec uchylenia rozstrzygnięcia organu odwoławczego, wydanego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z zastosowaniem skutku umorzenia postępowania, Sąd, po stwierdzeniu wadliwości rozstrzygnięcia organu I instancji, zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia obejmującego swym zakresem również tę decyzję. Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej PoPPSA, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające.