II SA/Ka 869/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] po rozpoznaniu wniosku M. i J. R., udzielił im pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego z garażem, znajdującego się na parceli nr [...] w T. przy ul. [...] . Jako podstawa prawna decyzji podany został w szczególności art. 55 ust. 1 pkt 2 i art. 59 ust. 1,2 ,3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr...). W uzasadnieniu wskazano, że budynek został wykonany z odstępstwem od zatwierdzonego pozwolenia na budowę z dnia [...] zgodnie ze sztuką budowlaną, a konstrukcja budynku nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia. Wobec istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu i warunków pozwolenia na budowę, inwestor do zawiadomienia o zakończeniu robót dołączył inwentaryzację budowlaną powykonawczą oraz oświadczenie o stanie technicznym. Organ podał, że teren inwestycji został uporządkowany i zagospodarowany a przesłanki z art. 57 prawa budowlanego spełnione. W aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego na działce położonej w T. przy ul. [...], skierowana do J. i M. R. oraz zgłoszenie zakończenia budowy złożone dnia [...] zawierające zgłoszenie wykonania budynku objętego pozwoleniem z dnia [...] na działce nr [...] w T. Dołączone zostały również inwentaryzacja powykonawcza z dnia [...]oświadczenie inspektora nadzoru o stanie technicznym budynku gospodarczego adaptowanego na cele mieszkaniowo-wypoczynkowe oraz protokoły sprawdzeń i świadectwa odbioru poszczególnych instalacji budynku. Z podanych danych wynika również, że do budynku dodatkowo dokonano dobudówki od strony północnej, służącej jako część gospodarcza z kącikiem sanitarnym, o wymiarach 3,70 x 6,00 m. Z pisemnego oświadczenia z [...] wynika, że T. C. udzielił pozwolenia J. R. na położenie kabla energetycznego przy granicy w swojej posesji. Od decyzji Prezydenta Miasta T. udzielającej inwestorom pozwolenia na użytkowanie odwołanie złożył B. C., który podniósł, że budynek i szambo zostały wybudowane niezgodnie z przepisami, bez zachowania odległości od granic z jego działką, a do budynku doprowadzono prąd podziemnym kablem przez teren jego posesji, na co nie wyrażał zgody. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, powołując się na art. 55-57 prawa budowlanego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że pozwolenie na użytkowanie wydano zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 2 i art. 59 ust. 1,2,3 prawa budowlanego, albowiem inwestor przedłożył wymagane dokumenty, budynek został zrealizowany zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, co wynika z oświadczenia kierownika budowy z dnia [...]., zaś prace ziemne związane z przeprowadzeniem kabla energetycznego zostały wykonane zgodnie z prawem ( co potwierdza protokół kontroli technicznej z dnia [...]) oraz za pozwoleniem T. C. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach B. C. ponownie podniósł, że budynek został wybudowany z naruszeniem przepisów, nie są zachowane wymagane odległości. Budynek jest wybudowany w odległości 0,5 m od granicy z jego działką a szambo w odległości1,5 m. Skarżący podkreślił, że nie udzielał [...], zgoda ujawniona w trakcie postępowania pochodzi od jego brata T. C., którego działki [...] i [...] nie graniczą z działką inwestorów. Nadto skarżący zarzucił organom, że nie zostały przeprowadzone oględziny przedmiotowej inwestycji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podając iż budynek mieszkalny został wykonany z dopuszczalnym odstępstwem od decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie ze sztuką budowlaną a jego konstrukcja nie powoduje zagrożenia. W związku ze zmianami dokonanymi w trakcie budowy, inwestor do zawiadomienia o zakończeniu robót dołączył inwentaryzację powykonawczą i dokumenty wymagane przepisami prawa budowlanego do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu [...] J. R. podał, że dysponuje pozwoleniem na budowę, aktualne czynności dotyczą przekwalifikowania budynku gospodarczego na mieszkalny a kabel energetyczny został położony gdy sąsiednia działka była ornym polem i pozwolił na to T. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Okolicznością znajdującą potwierdzenie w aktach sprawy jest, że przedmiotowy budynek został wzniesiony niezgodnie z pozwoleniem na budowę, albowiem zamiast wykonania budynku gospodarczego, zbudowany został budynek mieszkalny z garażem i pomieszczeniem gospodarczym. Zgodnie z przepisem art. 54 prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, do użytkowania obiektu budowlanego, na wzniesienie którego potrzebne jest pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu organu o zakończeniu budowy, jeśli organ ten nie zgłosi w terminie 14 dni sprzeciwu wyrażonego w formie decyzji. Sprzeciw taki winien być zgłoszony w szczególności w sytuacji, gdy organ stwierdzi wykonanie obiektu budowlanego z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu. W ocenie Sądu stwierdzenie, iż wybudowany został w miejsce budynku gospodarczego budynek mieszkalny z garażem jest okolicznością uzasadniającą wniosek o naruszeniu przez inwestora warunków pozwolenia. Należy podkreślić, że uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest możliwe wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 55 prawa budowlanego. Jeden z nich jest wymieniony w art. 55 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest wymagane, jeżeli właściwy organ stwierdzi wykonanie obiektu z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu. W przypadku takiego stwierdzenia organ winien zgłosić sprzeciw w formie decyzji, jak to przewiduje art. 54 ust. 1 prawa budowlanego. Nie jest zatem możliwa sytuacja taka, jaka miała miejsce w rozpoznawanym przypadku, to jest wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wyłącznie na wniosek inwestora. Wydanie sprzeciwu otwiera drogę do przeprowadzenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego w zakresie art. 51 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 4. Postępowanie to winno rozstrzygnąć o legalności wykonanych robót i w miarę potrzeby zmierzać do doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zgłoszenie sprzeciwu w związku ze stwierdzeniem, że obiekt został wykonany z naruszeniem warunków pozwolenia na budowę, lub też wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2, nakazującej wykonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek, rodzą po stronie inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, co wynika z art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 prawa budowlanego. Należy jednak podkreślić, że jego wydanie zależy nie tylko od przedstawienia przez inwestora dokumentów wskazanych w art. 57 prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 59 prawa budowlanego, właściwy organ wydaje pozwolenie na użytkowanie po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy oraz z warunkami pozwolenia na budowę jak też uporządkowania terenu budowy. W postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu niezbędna zatem jest protokolarne stwierdzenie stanu obiektu i terenu budowy. Strony postępowania winny zostać zawiadomione o mających się odbyć oględzinach, w których mają one prawo brać udział. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszym postępowaniu wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie było poprzedzone stosownymi oględzinami. Uchybienie to mogło przy tym wpłynąć na ustalenia istotne dla sprawy. Z załączonej do akt inwentaryzacji powykonawczej wynika, że do projektowanego budynku gospodarczego zostało dobudowane pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 3,70 x 6,00 m. Odległość od granicy tego budynku zgodnie z rysunkiem wynosi 3 m. Ze znajdujących się w aktach zdjęć obiektu wynika jednak, że do budynku gospodarczego dobudowany jest jeszcze obiekt drewniany, którego lokalizacja może uzasadniać zarzut skarżącego o naruszeniu warunków technicznych dotyczących odległości budynków od granicy działki. Okoliczność ta winna być zbadana przez właściwe organy, albowiem ma ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Reasumując dotychczasowe uwagi należy zauważyć, że będące przedmiotem kontroli Sądu decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, zarówno procesowego jaki i materialnego, a zakres i wagę tego naruszenia należy ocenić jako rażące. Po pierwsze za wzajemnie sprzeczne należy uznać wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że budynek wykonano ze zmianami w sposób istotny odbiegającymi od pozwolenia na budowę, ale został on zrealizowany zgodnie z pozwoleniem na budowę. W przekonaniu Sądu bezsporne jest, że odstępstwa od pozwolenia na budowę miały miejsce i to w istotnym zakresie, o czym świadczą zdjęcia budynku, aktualnie mającego wszelkie atrybuty domu mieszkalnego, a nie budynku gospodarczego. Z okolicznością tą organ nie połączył jednak żadnych skutków i nie podjął działań przewidzianych w przepisach prawa budowlanego, w szczególności nie zgłosił sprzeciwu wobec zgłoszonego zakończenia budowy. Po wtóre do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie doszło wbrew postanowieniom art. 55 prawa budowlanego, albowiem nie została spełniona którakolwiek z przesłanek warunkujących uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie, wskazanych w tym przepisie. Naruszenie to należy ocenić jako rażące. W końcu w sprawie nie przeprowadzono protokolarnego sprawdzenia miejsca budowy w zakresie wymaganym w art. 59 ust. 1 prawa budowlanego. Wskazane uchybienia dotyczą przy tym postępowania i rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach. Podane okoliczności spełniają przesłankę nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie organy powinny uwzględnić znowelizowane przepisy Prawa budowlanego, obowiązujące od dnia 11 lipca 2003 roku ( Dz. U. z 2003, nr 80, poz.718 ), które między innymi zmieniły właściwość organów ( art. 7 pkt 4 ustawy nowelizującej z dnia 27.03.2003 r. w ten sposób iż to inspektor nadzoru budowlanego orzeka w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej PoPPSA, oraz z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.