II SA/Ka 872/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędziowie NSA Łucja Franiczek WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 roku sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej "[...]" w B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] nakazał Spółce Akcyjnej "[...]" rozbiórkę przyłącza wodnego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w B., wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane ( t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ). Organ orzekający ustalił, że przyłącze wykonał w [...] T. P., który wraz z A. D. i B. P. jest współwłaścicielem działki nr [...]. Mimo, że obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę spoczywa na inwestorze to – zdaniem organu – wobec przyjęcia bez uwag do administracji i użytkowania – samowolnie wykonanego przyłącza przez Spółkę "[...]" na niej spoczywa prawna odpowiedzialność, jako na aktualnym zarządcy samowolnie wykonanego obiektu i dlatego nakaz z art. 48 Prawa budowlanego został skierowany do tej Spółki. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka "[...]" zarzuciła, iż narusza ona art. 48 Prawa budowlanego a także art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Zdaniem Spółki wykonanie przyłącza wodnego nie wymaga pozwolenia na budowę bowiem przyłącze jest urządzeniem budowlanym, nie wymaga także zgłoszenia bowiem daje się odłączyć od obiektu, a zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jedynie urządzenia instalowane na obiektach o wysokości powyżej 3 metrów wymagają zgłoszenia. W tym zakresie wskazano na wyrok NSA z 5.04.2001 r. - sygn. akt IVSA 1993/99. Odwołująca się wskazała także na uchwałę NSA z 15.05.2000 r. ( ONSA 2000/4/133 ) z której wynika, iż wykonanie przyłącza wodociągowego nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. W konkluzji odwołania Spółka domagała się uchylenia decyzji organu I instancji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]– na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i 48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 106, z 2000 r., poz. 1126 z zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego przyłącze jest obiektem budowlanym o którym mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego na którego wykonanie zgodnie z art. 28 tego prawa wymagane jest pozwolenie na budowę. Brak pozwolenia pociąga sankcję z art. 48 Prawa budowlanego. Skoro wykonane samowolnie przyłącze zostało przyjęte do administrowania i użytkowania przez odwołującą się Spółkę to na niej jako zarządcy, a nie na inwestorze, spoczywa obowiązek wykonania decyzji. W skardze do Sądu Spółka Akcyjna "[...]" powtórzyła zarzut naruszenia art. 48 w związku z art. 28 i art. 3 pkt 1, 2, 3, 6 , 7 i 9 ustawy Prawo budowlane i jego uzasadnienie. Nadto wskazała na naruszenie art. 61 § 1 kpa przez wszczęcie postępowania na wniosek A. D. – współwłaścicielki działki nr [...], która nie uzyskała na złożenie tego wniosku zgody pozostałych współwłaścicieli zainteresowanych w istnieniu przyłącza, ani rozstrzygnięcia sądu powszechnego wydanego na podstawie art. 199 kc. Wskazano także na błędne skierowanie nakazu rozbiórki do obecnego właściciela przyłącza, zamiast do inwestora, a także naruszenie zaskarżoną decyzją art. 107 § 3 kpa przez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Sądu przed dniem 1.01.2004 r. i dlatego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 z zm.) podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.), dalej "ustawa p.p.s.a.". Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja – w ocenie składu orzekającego – została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania, ( Dz. U. nr 106 z 2000 r., poz. 1126 z zm.). Na podstawie art. 48 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego był zobowiązany orzec rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Wykonanie przyłącza wodociągowego nie jest budowaniem obiektu budowlanego ani jego części. W uchwale z dnia [...] – [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wykonanie lub wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego – przyłącza wodociągowego – o którym mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48. Powyższy pogląd – skład orzekający – podziela. Oznacza to, że w przypadku samowolnego wykonania przyłącza do stwierdzonej samowoli nie ma zastosowania art. 48. Z cytowanej wyżej uchwały nie wynika by wykonanie przyłącza było zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Pozwolenie na budowę jest to bowiem decyzja administracyjna, zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego ( art. 3 pkt 12 ). Z tej legalnej definicji wynika, że pozwolenie na budowę dotyczy także "ułożenia" – montażu przyłącza wodociągowego to jest wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Zasadą jest w Prawie budowlanym obowiązek uzyskiwania pozwolenia budowlanego – art. 28 tego prawa. Jedynie budowy i roboty budowlane wymienione w art. 29 zostały zwolnione z tego obowiązku z tym, że część z nich obciążono obowiązkiem zgłoszenia – art. 30 ust. 1 . Wśród robót budowlanych wymienionych w art. 29 brak jest wykonania przyłącza wodnego, co oznacza, iż jego realizacja wymagała pozwolenia na budowę. Nie jest uprawnione twierdzenie, że wykonanie przyłącza jest instalowaniem urządzenia na obiekcie budowlanym – a więc zdarzeniem określonym w art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego. Ten ostatni przepis nie dotyczy urządzeń budowlanych zdefiniowanych w art. 3 pkt 9, lecz urządzeń instalowanych na obiekcie np. anten nadawczych. W tym zakresie Sąd nie podziela poglądów wyrażonych w wyroku NSA z 5.04.2001 r. – IV SA 1993/99. Fakt, iż na budowę przyłącza wodnego niezbędne było pozwolenie w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji potwierdza także nowelizacja Prawa budowlanego, która weszła w życie 11.07.2003 roku. Artykuł 29 ust. 1 pkt 20 znowelizowanego Prawa budowlanego stanowi, iż przyłącza do budynków, w tym wodociągowe, nie wymagają pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia ( art. 30 ust. 1 pkt 2 ). Dopiero więc od dnia [...] wykonanie przyłącza nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia. Sporne przyłącze stanowi zatem samowolę budowlaną, ale samowola ta nie podlega likwidacji na podstawie art. 48 Prawa budowlanego lecz art. 51 tego Prawa. Artykuł 51 Prawa budowlanego przewiduje oprócz rozbiórki możliwość legalizacji wykonanych robót po doprowadzeniu ich do stanu zgodnego z prawem. Zaskarżona decyzja orzekająca bezwzględny nakaz rozbiórki została więc wydana z naruszeniem art. 48. Organ prowadzący postępowanie powinien bowiem przeprowadzić ją w granicach określonych art. 51, który w związku z ust. 4 tego przepisu znajduje zastosowanie także do robót już wykonanych. Sam nakaz którego podstawą jest art. 48 lub art. 51 Prawa budowlanego zgodnie z art. 52 powinien być skierowany do inwestora, właściciela lub zarządcy, przy czym kolejność osób zobowiązanych tym przepisem nie jest przypadkowa. W pierwszym rzędzie zobowiązanym jest inwestor lub jego następca prawny. W omawianym przypadku inwestor jest również współwłaścicielem działki na której zlokalizowane jest przyłącze i to do niego powinien być skierowany nakaz. Z akt sprawy bowiem nie wynika by skarżąca Spółka przejęła własność przyłącza lub była jego zarządcą. Taka okoliczność, która uzasadniałaby skierowanie nakazu do skarżącego powinna być w sprawie bezspornie wykazana. Tak jednak nie jest, a skarżąca w skardze kwestionuje skierowanie do niej decyzji. W postępowaniu ponownym okoliczność ta powinna być wyjaśniona, wykazana dowodami ( dokumenty ) i właściwie uzasadniona w decyzji. Prowadząc ponownie postępowanie organy powinny uwzględnić powyższe poglądy Sądu co do braku podstaw do stosowania do spornego przyłącza art. 48 oraz zmianę stanu prawnego w związku z treścią art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. nr 80, poz. 718 ) i art. 2 ustawy z 16.04.2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( Dz. U. nr 93, poz. 888 ). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 152 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. su.