II SA/Ka 876/02

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 876 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: Asesor WSA Małgorzata Walentek WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. 1 Sygn. akt 3 / II SA / Ka 876 / 02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Kolejowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł o rozpoznaniu u J. S. choroby zawodowej - obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego pochodzenia zawodowego - wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Medycyny Pracy Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w dniu [...] r. stwierdziła z lekarskiego punktu widzenia obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego. Średni ubytek słuch dla ucha prawego wynosił [...] dB, a dla ucha lewego [...]dB. Dalej organ orzekający ustalił w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, iż J. S. podczas pracy w latach 1965 - 2000 w "A", która w 1997 roku weszła w skład "B" w Ł. na stanowiskach [...], a następnie [...] i [...] był narażony na ryzyko powstania choroby zawodowej, gdyż pracował w hałasie przekraczającym dopuszczalne normy higieniczne przez 12 godzin na zmianę roboczą. Niedosłuch został ujawniony u niego w czasie badania okresowego w 1999 r. i skutkował utratą uprawnień [...]. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał związek przyczynowy między rozpoznanym schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych wyżej powołanego rozporządzenia a pracą w warunkach narażenia, wymagany ustawowo do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł "B" w Ł.. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. Domagał się jej unieważnienia, gdyż po przeanalizowania zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego nie znalazł uzasadnienia dla wydanego przez organ rozstrzygnięcie. Podniósł, że po raz pierwszy niedosłuch stwierdzono u J. S. dopiero po 29 latach i 10 miesiącach pracy zawodowej. W jego ocenie hałas na stanowisku pracy, o natężeniu maksymalnym 74 dB, nie powinien powodować ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika. Wskazał na stosowne publikacje CIOP Warszawa z 1998 r. "Czynniki szkodliwe w środowisku pracy" oraz na indywidualna podatność pracownika na zmianę progu słyszenia, potwierdzoną znaczną wielkością ubytku na przestrzeni roku dzielącego badania przeprowadzone w latach 1999 i 2000. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy ustalił, że J. S. pracował w latach 1965- 2000 w "B" w Ł. jako [...],[...],[...]. W jego środowisku pracy hałas nie był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, równoważny poziom dźwięku nie przekraczał 82 dB. W oparciu o wyniki pomiaru hałasu wykonane na [...] przez Okręgowe Inspektoraty Sanitarne PKP w latach 1987-1988 i Pracownię Kolejowego Inspektora Sanitarnego w K. w latach 1998-2000 wykazały, że poziom hałasu w [...], które obsługiwał skarżący wynosił od 65 do 80 dB. Zatem nie pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej organ stwierdził, iż pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. zdiagnozowała u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Jednak z uwagi na brak narażenia go na działanie ponadnormatywnego hałasu nie rozpoznała choroby zawodowej narządu słuchu. W jej ocenie ujawniony niedosłuch nie był związany z pracą zawodową. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało uchylić decyzje organu I instancji i orzec jak w sentencji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. kwestionując motywy rozstrzygnięcia przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia decyzji jako krzywdzącej. Uważał, że w jego środowisku pracy hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, nie spełniał warunków sanitarnych i przekraczał poziom 82 dB. Podniósł, że organ odwoławczy oparł swoją decyzję na błędnych ustaleniach faktycznych dotyczących warunków pracy w "B" w Ł. podczas gdy on, przez cały okres swojego zatrudnienia pracował w "A" w J., Zakłady te zostały połączone w [...] r., ale okoliczność ta nie miała wpływy na zmianę jego warunków pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Podkreślił, ze wobec braku narażenia skarżącego na działanie czynnika szkodliwego lekarze orzecznicy nie zakwalifikowali schorzenia skarżącego jako choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.s.a.). Właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej skargi stał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do diagnozowania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Taką jednostką była również Poradnia Chorób Zawodowych Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w K., na której opinię powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa . Zgodnie z § 5 pkt 2 cytowanego rozporządzenia pierwsze dochodzenie epidemiologiczne przeprowadził w środowisku pracy skarżącego lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną. Wynikało z niego, że skarżący był narażony na hałas w granicach 74 dB przez okres 29 lat pracy Dochodzenie nie zawierało żadnych informacji na temat tego, na jakiej dokładnie [...] wykonano pomiary hałasu. Wskazano jedynie, że oparto się na pomiarach wykonanych w 1995r. przez Centrum Naukowe Kolejnictwa w W.. W oparciu o powyższe wyniki placówka diagnostyczna przeprowadziła badania lekarskie skarżącego i wydała orzeczenie z dnia [...] r. powołując się w nim na swoje wyniki badań oraz na wyniki badań przeprowadzonych w roku 1991 i 1999, przed zwolnieniem skarżącego z pracy w PKP S.A. Ujawniono wówczas u niego niedosłuch obustronny odbiorczy i pozbawiono uprawnień [...]. W badaniach przeprowadzonych w 2000 r. ujawniono niedosłuch obustronny odbiorczy o poziomie w uchu prawym [...] dB, w uchu lewym [...] dB. Zdiagnozowano więc chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych ale wykluczono jej zawodową etiologię z uwagi na brak narażenia pracownika na działanie ponadnormatywnego hałasu. Po wydaniu tego orzeczenia organ II instancji uzupełnił materiały dochodzenia epidemiologicznego m.in. o wykaz [...], na których [...] skarżący i wyniki wykonanych na nich pomiarów. Wynikało z nich, że [...]. Podano wyniki pomiarów wykonane na trzech typach [...] ([...],[...],[...]), które wykazały poziom hałasu sięgający 78 dB, a więc poziom nie przekraczający granicę normy sanitarnej. Ustalenia te pozostają w sprzeczności z treścią znajdującego się w aktach postępowania "Wywiadu środowiskowego dotyczącego przebiegu i warunków pracy zawodowej" J. S. dnia [...] r. oraz sporządzonej w tej samej dacie "Karty informacyjnej pracownika narażonego na działanie hałasu. Wynika z nich jednoznacznie, że J. S. pracował na [...] serii [...],[...],[...],[...],[...] w czasie pracy, których występowało przekroczenie normy hałasu 85 dB (badanie OIS z dnia [...] 1991). Natężenie hałasu do 85 dB, przewidywała również norma dopuszczalnego hałasu na zajmowanym przez skarżącego stanowisku pracy. Nie sposób pominąć również informację zawartą w piśmie [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2000 r., adresowanym do Instytutu Medycyny Pracy w S. według której J. S.w latach 1970-1999 był eksponowany na hałas o poziomach 68-93 dB, jak również ustalenia Kolejowego Inspektora Sanitarnego w K. przedstawione w piśmie przesyłającym dokumentację dotycząca choroby zawodowej skarżącego w związku z odwołaniem z dnia [...] 2000r. Inspektor Sanitarny wskazuje w nim na badania przeprowadzone przez Okręgowe Inspektoraty Sanitarne PKP w latach 1987-1988 na różnych typach [...] w czasie normalnych jazd rozkładowych w pociągach pasażerskich i towarowych 7 Okręgów PKP w Polsce które wykazały, iż poziom hałasu w kabinach wahał się w szerokich granicach od 68 do 93 dB i często przekraczał dopuszczalną normę. Z powyższego wynika, że opinia placówki diagnostycznej II szczebla została wydana bez uwzględnienia powyższych danych dotyczące narażenia pracownika na działanie hałasu. Zatem jej wnioski końcowe mogły być obarczone błędem. Wreszcie organ I instancji w swoim orzeczeniu uznał, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Organ odwoławczy uznał, iż tak nie było. Nie uzasadnił bliżej swojego stanowiska. Odwołał się do opinii placówki diagnostycznej, chociaż to na nim, jako organie właściwym do stwierdzania chorób zawodowych ciążył obowiązek dokładnego ustalenia warunków pracy skarżącego i rozważenia kwestii jego narażenia na działanie czynnika szkodliwego, a nie na placówce diagnostycznej. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 cytowanej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ) obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu oraz wyników pomiarów hałasu dotyczących innych maszyn trakcyjnych niż [...] skarżący, innego miejsca pracy i innego czasokresu niż jego okres zatrudnienia. Wyniki badań natężenia hałasu z lat 1998 i następnych są dla przedmiotowej sprawy nieadekwatne.