II SA/Ka 905/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: NSA Szczepan Prax /spr./ WSA Stanisław Nitecki Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania L.M. świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, zwanej dalej "ustawą o świadczeniu pieniężnym". Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że wnioskodawca nie spełnia określonego przepisami powołanej ustawy warunku deportacji do pracy przymusowej "z terytorium II RP". We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zarzucił, że w okresie wojny był osadzony w obozach pracy przymusowej w K., B., L. i M., a do Generalnej Guberni został wywieziony z M. Zaskarżoną decyzją ten sam organ administracji publicznej w trybie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję. Organ wskazał, że według art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym represją jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., podczas gdy wnioskodawca wywieziony został z miejscowości D. koło M. /terytorium byłego ZSRR/, a więc z obszaru nie należącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Tym samym nie spełnia on warunków do uzyskania przedmiotowego świadczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnoprawnych i proceduralnych. W szczególności zakwestionował ustalenie, że miejscowość D. przed 1.IX.1939 r. nie znajdowała się na terytorium państwa polskiego oraz pominięcie materiału dowodowego wskazującego na osadzenie go w obozach pracy przymusowej. Odpowiadając na skargę organ administracyjny postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa. W zakresie przesłanek z art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym dowolne jest ustalenie organu administracyjnego, że miejscowość D., z której skarżący został wywieziony leżała poza terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1.IX.1939 r. W decyzjach nie wskazano w oparciu o co dokonano tego ustalenia. Tymczasem według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, wydanego w Warszawie w 1881 r., wieś D. leżała w powiecie o. Natomiast mapa Rzeczypospolitej Polskiej z 1.X.1929 r. powiat o. przedstawia w granicach państwa polskiego. Ponieważ organ orzekający nie powołał się na żadne materiały źródłowe, należy uznać, że powyższej okoliczności należycie nie wyjaśnił i będzie musiał to uczynić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Natomiast w ogóle w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym nie odniesiono się do kwestii osadzenia skarżącego w obozach pracy przymusowej, mimo podnoszenia przez niego tej okoliczności zarówno w kwestionariuszu, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Chodzi o ten rodzaj represji, jaki wymieniony jest w art. 2 pkt 1 cyt. ustawy, który to przepis nawet nie został powołany w omawianych decyzjach. Brak jakichkolwiek ustaleń i wniosków odnośnie przesłanek tego przepisu nie pozwala na zajęcie przez Sąd merytorycznego stanowiska w tym przedmiocie. W rezultacie należy stwierdzić, że z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa sprawa nie została przez organ administracyjny należycie wyjaśniona, a sposób dokonania przez niego ustaleń faktycznych uchybia przepisowi art. 80 kpa. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy więc wszechstronnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego będącego przedmiotem postępowania, z uwzględnieniem powyższych uwag. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270/, w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... /Dz.U. Nr 153 z 2002, poz. 1271 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji. SJ/