II SA/Ka 919/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: NSA Adam Mikusiński WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem po drogach publicznych bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] Nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. kwotę [...]zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Policji w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) nałożył na Gminną Spółdzielnię "[...]" w L. karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...] zł). Jako uzasadnienie decyzji podał, że kara została nałożona z powodu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca Spółdzielnia i nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem i uznała nałożenie kary w podanej powyżej wysokości za niesłuszne, gdyż kierowca posiadał kartę opłaty drogowej, którą okazał policji. Zatem właściciel pojazdu uiścił na rzecz budżetu Państwa należną opłatę drogową. Jednocześnie skarżąca spółdzielnia wskazała, że kierowca samochodu jedynie przez przeoczenie nie wpisał w karcie opłaty drogowej numeru rejestracyjnego, gdyż wypełniając kartę skupił uwagę na wypełnieniu rubryk dotyczących jej ważności, nadto podniosła, że karta nie zawiera pouczenia co do jej ważności i dlatego nie może być traktowana jako nieważna. Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg postępowania i stwierdził, że zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przewozy na potrzeby własne obowiązani są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych. Dodatkowo wskazał, że po myśli § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazdy po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684) karta opłat nie wypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1, 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłat. Nadto kontrolowana dobowa karta opłat została zakupiona w dniu [...] a stosownie do obowiązujących przepisów mogła być wykorzystana w terminie siedmiu dni od daty zakupu. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych zagrożone jest karą pieniężną w wysokości [...] zł. W rozporządzeniu tym kwoty kar zostały ustalone w taki sposób, iż nie zawierają możliwości ich regulacji. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności związane jest z treścią art. 93 ust. 3 przywoływanej powyżej ustawy. Skargę na powyższą decyzję Gminna Spółdzielnia "[...]" w L. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej uznała decyzję za nieuzasadnioną i nie zgodziła się ze stanowiskiem organów administracji. Jako uzasadnienie skargi podniosła, że w toku kontroli pojazdu, kierujący okazał Policji kartę opłaty drogowej, co potwierdza, że opłata w wymaganej wysokości została uiszczona, nadto karta ta wypełniona została prawidłowo, jedynie kierujący pojazdem przeoczył wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, gdyż skupił swoją uwagę na właściwym wpisaniu danych dotyczących trwania przejazdu, a brak wpisu numeru rejestracyjnego nie powinien być traktowany tak rygorystycznie. Skarżąca nie zgodziła się z tą treścią zaskarżonej decyzji, która zawierała stwierdzenia dotyczące nieważności kontrolowanej karty opłaty drogowej, ponieważ jej zdaniem na karcie tej brak jest jakiejkolwiek wzmianki, co do okresu jej ważności. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Komendant Policji w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczne motywy jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. W takcie rozprawy przedstawiciel skarżącej Spółdzielni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w skardze oraz przedłożył pismo procesowe z dnia [...] w którym zamieścił dodatkowe argumenty uzasadniające uwzględnienie wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany jest przywołać treść art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem decyzja administracyjna powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, przywołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja administracyjna zawierająca wszystkie te elementy jest decyzją prawidłową pod względem formalnym, natomiast w przypadku braku któregoś z wyżej wymienionych elementów, bądź jego wadliwości, mamy do czynienia z wadą decyzji, przy czym wada ta może mieć istotne znaczenie dla wydanej decyzji, bądź też wada ta nie będzie miała większego znaczenia dla jej prawidłowości. W literaturze prawniczej wskazuje się, że do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracyjny akt jest jedynie projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego (B. Adamiak. Wadliwość decyzji administracyjnej. Wrocław 1986 r. s. 50), a wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa występuje wówczas, gdy m.in. decyzja jest wydana przez osobę nie posiadającą do tego upoważnienia organu (J. Borkowski (w) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Beck, 2004 r. s. 729). Po myśli art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że upoważnienie do podpisywania decyzji w imieniu organu administracyjnego winno być udzielone imiennie na piśmie, z podaniem daty, od której obowiązuje lub okresu, na jaki jest udzielane, a także winno wskazywać co najmniej przedmiotowy zakres przekazanych uprawnień. Upoważnienie takie może być załącznikiem do zakresu czynności danego pracownika, może też być udzielane jednorazowo do wydawania tylko ściśle określonych decyzji administracyjnych (C. Martysz (w) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan. Postępowanie administracyjne ogólne. Warszawa 2003 r. s. 669). Powyższe rozważania są konieczne i istotne, ponieważ Sąd otrzymał akta administracyjne, z których wynika, że decyzja organu pierwszej instancji została podpisana przez Referenta Ogniwa I Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w B. sierż. szt. R. P. Z przekazanej przez organ odwoławczy, na wezwanie Sądu, decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie upoważnienia policjantów Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w B. do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących nakładania kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, wynika że sierż. szt. R. P. [...]., gdyż stosownie do § 3 tej decyzji weszła ona w życie z dniem podpisania. Oznacza to, że w dniu [...] sierż. szt. R. P. takim upoważnieniem nie dysponował, a tym samym nie był uprawniony do podpisywania decyzji administracyjnych. Z kolei zaskarżona decyzja podpisana została przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w K. podinsp. A. C. z upoważnienia Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. Pismem z dnia [...] Radca prawny Ś.Wojewódzkiej Komendy Policji w K. na wezwanie Sądu przekazał informację, z której wynika, że upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych A. C. czerpie z decyzji Nr [...] Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] w sprawie upoważnienia Naczelników wydziałów i ich Zastępców do załatwiania określonych spraw w imieniu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. oraz jej zmiany dokonanej decyzją Nr [...] z dnia [...] Obie decyzje wydane zostały na podstawie art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego. Z decyzji tych wynika, że Ś. Wojewódzki Komendant Policji w K. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych udzielił nie pracownikom własnego aparatu pomocniczego wskazanym z imienia i nazwiska, lecz wszystkim tym, którzy zajmują lub będą zajmowali określone stanowiska w tymże aparacie. Należy zauważyć, że "decyzja" ta nie jest skierowana do konkretnego adresata i z tego powodu nie może zostać dołączona do akt personalnych konkretnego pracownika. Tak udzielone upoważnienie nie odpowiada tym wymogom, które wynikają z treści postanowień art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego, a wyżej omówionych. Oznacza to, że zaskarżoną decyzję podpisała osoba, która w dniu jej podjęcia nie dysponowała prawidłowo udzielonym upoważnieniem do jej podpisania. W tej sytuacji organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie tylko nie zwrócił uwagi na fakt, że decyzję organu pierwszej instancji podpisała osoba nie dysponująca prawidłowo udzielonym mu upoważnieniem ale także organ ten wydał decyzję z analogicznym uchybieniem, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do stwierdzenia jej nieważności, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych przewidzianych treścią art. 156 § 2 tego Kodeksu. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Skutkiem niniejszego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji pierwszoinstancyjnej jak również decyzji organu odwoławczego, w wyniku czego sprawa zostanie ponownie rozpatrzona przez organ pierwszej instancji. W ramach tego postępowania Komendant Miejski Policji w B. zobligowany będzie do wzięcia pod uwagę obowiązujące unormowania prawne w zakresie nakładania kar pieniężnych za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji, której Sąd stwierdził nieważność, organ administracji nałożył na skarżącą Gminną Spółdzielnię "[...]" w L. karę w wysokości [...] zł, Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 209 oraz art. 210 § 1 cytowanej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.