II SA/Ka 92/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach – Jolanty Kornakiewicz sprawy ze skargi Związku Zawodowego A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie koncesji na wydobywanie kopalin oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tj. Dz. U. Nr 79 z 2001r., poz. 856/ i art. 31 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło odmówić dopuszczenia Związku Zawodowego A, do udziału na prawach strony prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. Nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, że Związek Zawodowy A, zwany dalej Związkiem, pismem z dnia [...] L.dz.[...] wystąpił do Kolegium z wnioskiem o dopuszczenie Związku na prawach strony do udziału w postępowaniu w/s. stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uchylenia w całości postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] odmawiającego uzgodnienia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża "[...]" i uzgodnienia pozytywnego udzielenia koncesji B S.A. w K. na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "[...]" /z części pokładu [...]/, położonego na terenie miasta K., objętego obszarem górniczym [...]. Wskazano, że w uzasadnieniu wniosku Związek stwierdził, iż sprawa udzielenia koncesji wiąże się z ochroną interesów pracowniczych osób zatrudnionych w kopalni. Do wniosku Związek dołączył wyciąg ze Statutu Związku Zawodowego A oraz wpis z rejestru związkowego Związku Zawodowego A. Z art. 5 Statutu Związku Zawodowego A wynika, iż celami i zasadami Związku są w szczególności –ochrona miejsc pracy, ochrona warunków pracy i płacy oraz samopomoc wewnątrzzwiązkowa. Organ wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zdaniem Kolegium postępowanie dotyczące uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin nie wiąże się w sposób bezpośredni z zagadnieniem ochrony miejsc pracy w KWK C, stanowiącym cel statutowy Związku, gdyż kwestia prognozowanej ilości miejsc pracy w kopalni nie jest bowiem przesłanką warunkującą udzielenie koncesji. Na poparcie powyższego stanowiska Kolegium powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002r. sygn. akt II SA/Ka 772/00 oddalające wnioski związków zawodowych o udział w postanowieniu sądowym dot. uzgodnienia w/wym. koncesji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Związek Zawodowy A wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia [...] i o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu Związek stwierdził, iż postanowienie odmawiające dopuszczenia Związku do udziału w postępowaniu jest rażąco krzywdzące, błędne i podjęte bez prób wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Sprawy związane z uzyskaniem koncesji na wydobywanie węgla w [...] pozostają w kręgu żywotnych zainteresowań związku oraz jego członków. Wskazano, że "wyrok NSA" na który powołuje się Kolegium, jako wydany w całkiem innej sprawie, nie uzasadnia takiej odmowy. Ponadto zarzucono, że Kolegium dopuściło do udziału w postępowaniu Panią A.K., która nie ma jakiegokolwiek interesu w prowadzonym postępowaniu i o udział w postępowaniu się ubiegała. Podkreślono, że takie postępowanie Związek traktuje jako dyskryminację jednej ze stron postępowania, w oczywisty sposób zmierzającą do przesądzenia rozstrzygnięcia w sprawie uzgodnienia koncesji, co z kolei oznacza to, iż Kolegium prowadzi postępowanie z naruszeniem art. 8 i art. 9 K.p.a. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. nr 79 z 2001r., poz. 856) i art. 138 § 1 w zw. z art. 31 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że Kolegium ponownie rozpatrując wniosek Związku stoi na stanowisku, iż postępowanie dotyczące uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin nie wiąże się w sposób bezpośredni z zagadnieniem obrony interesów pracowników KWK C, stanowiącym cel statutowy Związku. Kwestia ochrony interesów pracowniczych nie jest bowiem przesłanką warunkującą udzielenie koncesji. Kolegium nie neguje, iż związki zawodowe –dbając o zapewnienie miejsca pracy dla swoich członków i innych pracowników –mają faktyczny interes w udostępnianiu KWK C do eksploatacji pokładów węgla z [...]. Jednakże między celami organizacji społecznej, ubiegającej się o udział w postępowaniu a przedmiotem sprawy administracyjnej musi istnieć powiązanie merytoryczne, nie tylko w sensie faktycznym ale i prawnym. A takie powiązanie – zdaniem SKO – nie występuje. Odnosząc się do zarzutów Związku dotyczących udziału w postępowaniu innych stron i nierównego traktowania stron postępowania Kolegium wyjaśniło, że jedyną stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium z dnia [...] jest B, a zatem brak jest przesłanek do uznania, że strony postępowania traktowane są w sposób nierówny. Ponadto postępowanie dotyczące udziału w każdej z organizacji społecznej toczącym się postępowaniu administracyjnym prowadzone jest w sposób autonomiczny i Kolegium ocenia indywidualnie ocenia przesłanki do udziału w postępowaniu każdej z organizacji. Tak więc brak jest przesłanek do łącznego rozpatrywania wniosków o udział w postępowaniu wszystkich organizacji społecznych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Związek Zawodowy A wniósł o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie postanowień kolegium z dnia [...] oraz z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż od wyniku prowadzonego przez Kolegium postępowania będzie zależał los koncesji Nr [...], którą B otrzymał dzięki uzgodnieniu dokonanemu przez SKO postanowieniem z dnia [...]. Z kolei istnienie tejże koncesji [...] ma kluczowe znaczenie dla istnienia KWK C, a co za tym idzie utrzymania przez pracowników Kopalni miejsc pracy. Do ustawowych zadań związków zawodowych należy reprezentowanie, obrona praw, interesów zawodowych i socjalnych ludzi pracy, w tym interesów materialnych i moralnych tak zbiorowych, jak i indywidualnych. Tak więc dopuszczenie Związku do udziału w postępowaniu jest uzasadnione jego celem statutowym. Strona skarżąca zarzuciła Kolegium, iż oba jego rozstrzygnięcia zostały podjęte pochopnie, bez prób wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a nadto z oczywistą obrazą wymagań materialnoprawnych i procesowych. Ponadto Związek zarzucił Kolegium, że selektywnie traktuje innych uczestników postępowania, o czym świadczy bezzasadne dopuszczenie do udziału w postępowaniu Komitetu D. Związek stwierdził też, iż nie miał także możliwości wypowiedzenia się co do materiałów zebranych w spawie. W odpowiedzi na skargę strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną uodzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Oceniając legalność zapadłych w sprawie orzeczeń w tych granicach nie sposób dostrzec naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, nie sposób też było podzielić zarzutów skargi. Wydając opisane wyżej orzeczenia organ działał zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśnił sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie, przeprowadzając potrzebne dowody. Nadto właściwie oceniając ich wiarygodność, dokonał pełnych i poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczynił wszechstronne rozważania faktyczne i prawne, trafnie rozstrzygając występujące w sprawie zagadnienie, a swe stanowisko przekonująco umotywował. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego tu rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie mają przepisy art. 31 § 1 pkt. 2, art. 31 § 2 i 3 k.p.a.: "Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony". Ustawodawca wskazując przesłanki, które powinny być w takim przypadku brane pod uwagę posłużył się pojęciem "uzasadniony cel statutowy" i pojęciem niedookreślonym, nie zdefiniowanym w żadnym przepisie ustawy "interes społeczny". Zbadania zatem wymagała przede wszystkim okoliczność, czy żądanie dopuszczenia Związku do udziału w postępowaniu jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Jak wynika z zapisu art. 5 Statutu Związku Zawodowego A celami i zadaniami związku są ochrona miejsc pracy, ochrona warunków pracy i płacy oraz samopomoc wewnątrzzakładowa. Sprawa niniejsza dotyczy dopuszczenia Związku na prawach do udziału w postępowaniu w/s. stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uchylenia w całości postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] odmawiającego uzgodnienia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża "[...]" i uzgodnienia pozytywnego udzielenia koncesji B S.A. w K. na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "[...]" /z części pokładu [...]/, położonego na terenie miasta K., objętego obszarem górniczym [...]. W tej kwestii należy podzielić pogląd organu, że postępowanie dotyczące uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin nie wiąże się w sposób bezpośredni z zagadnieniem obrony interesów pracowników KWK C, stanowiącym cel statutowy związku. Kwestia ochrony interesów pracowników nie jest bowiem przesłanką warunkującą udzielenie koncesji. Należy przy tym wskazać, że faktycznie związki zawodowe czyniąc starania o zapewnienie miejsca pracy dla swoich członków i innych pracowników mają faktyczny interes w udostępnieniu KWK C do eksploatacji pokładów węgla ze złoża "[...]". Wszakże jednak, między celem statutowym Związku (ochrona miejsc pracy), a przedmiotem postępowania (koncesja na wydobywanie kopalin) nie występuje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym. To, że statut związku zobowiązuje go do ochrony miejsc pracy – zdaniem Sądu – nie przekłada się, wbrew twierdzeniom skargi na to, że Związek posiada interes prawny w postępowaniu o uzgodnienie koncesji na wydobywanie kopalin. W ocenie Sądu brak jest w przedmiotowym przypadku bezpośredniego związku między ilością miejsc pracy w KWK C, a uzgodnieniem koncesji na wydobywanie kopalin. Powyższy pogląd jest nadto zgodny ze stawiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 722/00, gdzie wyrażono wprost pogląd, iż w sprawie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin, między celem statutowym Związku (ochrona ilości miejsc pracy) a przedmiotem postępowania nie wystąpiło powiązanie merytoryczne w sensie prawnym. Co do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że w przedmiotowym postępowaniu ocenie Sądu podlega jedynie wniosek Związku Zawodowego A, a postępowania dotyczące dopuszczenia innych organizacji społecznych, w tym Komitetu D, prowadzone były w sposób autonomiczny, a zatem organ każdej z tych spraw oceniał indywidualnie przesłanki do udziału w postępowaniu danej organizacji. Zatem zarzuty dotyczące udziału w postępowaniu innych organizacji społecznych mogą być rozpatrywane przez Sąd, jedynie w przypadku zaskarżenia konkretnego rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku złożonego daną organizację społeczną. Nietrafny jest także zarzut dotyczący braku możliwości wypowiedzenia się Związku, co do materiałów zebranych w sprawie. W tej mierze należy wskazać, że z materiałami zgromadzonymi w sprawie ma prawo zapoznać się jedynie strona i inni uczestnicy postępowania na prawach strony (10 § 1 k.p.a.). Związek miał natomiast w niniejszym postępowaniu – w myśl art. 31 § 5 k.p.a. – prawo do wystąpienia do Kolegium o wyrażenie zgody na przedstawienie swojego poglądu w sprawie, czego nie uczynił. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).